VII SA/Wa 1075/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska, , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant Piotr Bibrowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2009 r. sprawy ze skargi A. J. i M. J. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] ([...]), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 ze zm.), dalej zw. kpa, po rozpatrzeniu odwołania A. i M. J. od decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] ([...]), odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...] ([...]), umarzającej postępowanie w sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr ew. [...] w L. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że decyzja z [...] nie jest obarczona żadną z wad wymienionych w art. 156 § 1 kpa, gdyż przyczyną umorzenia postępowania przez organ powiatowy było zasadne ustalenie, że wnioskodawcy nie posiadają przymiotu strony. Organ wyjaśnił, że działka skarżących o nr ew. [...] nie graniczy z działką ww. inwestycji, a takie usytuowanie nie daje skarżącym przymiotu strony w tym postępowaniu. Inwestycja ta w żaden sposób nie ogranicza możliwości zabudowy działki skarżących w rozumieniu art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego. Organ dodał, że fakt obciążenia służebnością gruntową działki nr [...] na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości m.in. działki nr ew. [...] należącej do pp. J. nie daje im przymiotu strony, gdyż służebność ta jest ograniczonym prawem rzeczowym podlegającym ochronie na gruncie prawa cywilnego, a sporna inwestycja znajduje się w odległości powyżej 6m. od zewnętrznej krawędzi jezdni drogi gminnej (ul.[...]) zlokalizowanej na działce o nr [...], która jest obciążona ww. służebnością. Organ stwierdził, że zachowane zostały minimalne odległości lokalizacji obiektów od zewnętrznej krawędzi jezdni przewidziane w art. 43 ustawy z dnia 21 marca 1985r, o drogach publicznych (t.j. Dz.U. z 2007r., Nr 19, poz. 115 ze zm.), które w przypadku dróg gminnych - a taką jest ul. [...] w L. - wynoszą 6 m. Sporna inwestycja nie ogranicza możliwości zabudowy, zagospodarowania działki o nr [...]. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ stwierdził, że nie uzasadniają one przyznania im statusu strony w ww. sprawie. Zarzucane uciążliwości związane z tą inwestycją, tj. zarzucane zalewanie wodami opadowymi sąsiedniej działki są okolicznościami faktycznymi, mogą natomiast uzasadniać przymiot strony skarżącej w postępowaniu prowadzonym przez właściwe organy na podstawie ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz.U. z 2008r. Nr 25 poz. 150) czy też Prawa wodnego oraz Kodeku cywilnego. Kwestie te nie mogą być natomiast przedmiotem rozważań przez organy nadzoru budowlanego. Skargę na powyższą decyzję złożyli A. i M. J., wnosząc o jej unieważnienie i zarzucając naruszenie art. 7, art. 8 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej oraz art. 6, art. 7, art. 8 kpa. Skarżący wskazali, że zarówno organ powiatowy, jak i wojewódzki rażąco naruszyły przepisy prawa, a ponadto zaskarżone decyzje naruszają prawo własności stron i są same w sobie sprzeczne. Podnieśli, iż naruszone zostały zasady współżycia społecznego oraz interes ekonomiczny, co prowadzi z kolei do pogwałcenia praw skarżących wynikających z art. 32 oraz art. 64 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej. Ponadto, w prowadzonych przez organy postępowaniach nagminnie gwałcone są prawa człowieka i obywatela. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji wydane zostały z naruszeniem art. 7, 77 kpa w zw. z art. 156 § 1 kpa w związku z art. 105 kpa. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie była decyzja Głównego Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w L. z dnia [...], którą organ ten umorzył postępowanie w sprawie budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego na działce nr ew. [...] w L. Na wstępie podkreślić trzeba, że wymienione wyżej decyzje wydane zostały w postępowaniu nieważnościowym stanowiącym nadzwyczajny tryb postępowania administracyjnego, w którym organ ogranicza się jedynie do zbadania, czy rozstrzygnięcie nie jest dotknięte wadami wymienionymi w art. 156 § 1 pkt 1-7 kpa., to jest powodującymi konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego ze skutkiem ex tunc. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 czerwca 1998r., II SA 456/98). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że stwierdzenie nieważności decyzji, jako odstępstwo od zasady trwałości decyzji wyrażonej w art. 16 kpa, zobowiązuje organ nie tylko do wykazania, że naruszony został przepis prawa, ale również, że naruszenie to ma charakter kwalifikowany (por wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z 30 marca 2004r. IV SA 3763/02 LEX 156952). Ponadto, co wymaga podkreślenia, w postępowaniu nieważnościowym, tak jak w postępowaniu zwykłym organy zobowiązane są stosować ogólne zasady postępowania administracyjnego. W kontrolowanej przez Sąd sprawie organy nie zastosowały się do powyższych kryteriów, gdyż z pominięciem ww. zasad nie zbadały, czy w postępowaniu zwykłym nie doszło do rażącego naruszenia art. 105 kpa. Organy winny mieć przede wszystkim na uwadze, że postępowanie zwykłe zostało uruchomione wnioskiem, w którym skarżący domagali się zbadania "sprawy wykonywanych robót budowlanych, związanych z budową budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...]. Przymiot strony skarżących organ powiatowy winien zatem zbadać w szerszym zakresie niż wskazuje to art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, to jest w trybie art. 28 kpa. Przepis art. 28 ust 2 Prawa budowlanego, jak i definicja obszaru oddziaływania obiektu zawarta w art. 3 pkt 20 Prawa budowlanego, nie mają bowiem zastosowania w żadnym innym postępowaniu, poza postępowaniem o wydanie pozwolenia na budowę (por. wyrok WSA z dnia 23 stycznia 2006r., VII SA/Wa 1161/05, Lex nr 196310). Natomiast przepis art. 28 kpa ustanawia generalną zasadę, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. O "interesie prawnym" w rozumieniu powołanego przepisu należy mówić wówczas, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. Mieć interes prawny to znaczy wskazać przepis prawa materialnego, na podstawie którego można żądać czynności lub zaniechania organu. O tym więc, czy podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny decyduje konkretny przepis prawa. Skoro więc p.p. J. wskazywali, że roboty budowlane przy spornej inwestycji zostały wykonane w taki sposób, iż powodują immisję wód opadowych i gruntowych na ich działkę, to - niezależnie od zasadności tych twierdzeń - organy winny rozważyć, czy okoliczności te nie uzasadniały interesu prawnego skarżących do występowania w postępowaniu zwykłym w charakterze strony, a w konsekwencji, czy nie doszło do rażącego naruszenia art. 105 kpa poprzez przedwczesne jego umorzenie. Nie przesądzając zatem o wyniku ustaleń w ponownie prowadzonym postępowaniu, rzeczą organów będzie jego przeprowadzenie z uwzględnieniem przedstawionej wyżej argumentacji Sądu. Wobec powyższego, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w pkt. I wyroku. Zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku na zasadzie art. 152 ww. ustawy.