VII SA/Wa 1080/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 26 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. Sp. z o.o. w P. w sprawie ze skargi T. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wydanie odpisów z akt sprawy postanawia: odmówić T. Sp. z o.o. w P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Spółka T. Sp. z o.o. w P. złożyła na formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Argumentując wniosek ww. Spółka wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sadowych bez uszczerbku dla firmy. Z formularza PPPr wynika, że Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 41 000 zł., za ostatni rok obrotowy zysk firmy wyniósł 70 000 zł., na koncie bankowym posiada 0,81 zł. Dodano, że Spółka nie posiada środków trwałych, korzysta z leasingów i wynajmu. Posiada zobowiązania w stosunku do Skarbu Państwa i kontrahentów. W dodatkowym piśmie złożonym na wezwanie Sądu Spółka wskazała, że nie zatrudnia pracowników na umowę o pracę, zobowiązania jakie posiada sięgają kwoty około 700 000 zł., Spółka ma zablokowany rachunek bankowy. W sprawie zważono, co następuje. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) przyznanie prawa pomocy osobie prawnej bądź jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko zupełny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Przyznanie prawa pomocy nastąpić może w przypadku wykazania, że wnioskujący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek lub pełnych kosztów postępowania. Obejmuje zatem osoby lub podmioty, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację faktyczną bądź prawną przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona może być zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych tylko wyjątkowo. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów zainicjowanego postępowania. W efekcie prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cyt. ustawy. W niniejszej sprawie analizując złożony wniosek trudno mówić by wnioskująca Spółka znajdowała się w sytuacji, w której nie ma środków na prowadzenie sprawy sądowej, skoro zysk za zeszły rok wyniósł 70 000 zł. Spółka wskazała posiadanie zobowiązań, przy czym wskazano tylko ich sumę, jednak nie wskazano, że Spółce grozi utrata płynności finansowej. W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. I OZ 208/08). Spółka w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności - Spółka prowadzi działalność z której potrafi wygospodarować zysk. Stąd brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy. Należy pamiętać, że instytucja prawa pomocy ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych sytuacjach. W przypadku osób prawnych, wówczas gdy nie są wstanie uiścić pełnych kosztów sądowych. Stosując prawo pomocy nie można chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania Spółki, a wiec podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą ukierunkowaną na zysk, na społeczeństwo i Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność Spółki zostaje finansowana ze środków publicznych. W związku z powyższym orzeczono, jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.