VII SA/Wa 1080/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu [...] Sp. z o.o. w [...] od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 września 2016 r. odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi [...] Sp. z o.o. w [...] na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2016 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania odpisów z akt sprawy postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 września 2016 r. odmawiającego [...] Sp. z o.o. w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie do sprawy VII SA/Wa 1080/16 wpłynął na formularzu PPF wniosek [...] Sp. z o.o. w [...] o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z treści nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że Spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 41 000 zł., za ostatni rok obrotowy zysk firmy wyniósł 70 000 zł., na koncie bankowym posiada 0,81 zł. Dodano, że Spółka nie posiada środków trwałych, korzysta z leasingów i wynajmu. Posiada zobowiązania w stosunku do Skarbu Państwa i kontrahentów. W dodatkowym piśmie złożonym na wezwanie Sądu Spółka wskazała, że nie zatrudnia pracowników na umowę o pracę, zobowiązania jakie posiada sięgają kwoty około 700 000 zł., Spółka ma zablokowany rachunek bankowy. Postanowieniem Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 września 2016 r. sygn. akt VII SA/Wa 1080/16 odmówiono [...] Sp. z o.o. w [...] przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Na to orzeczenie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw. W sprzeciwie [...] Sp. z o.o. w [...] zarzuciła niezgodność ustaleń ze stanem faktycznym mianowicie: strona w wystarczający sposób wykazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku dla swojej dalszej egzystencji natomiast Sąd nie potraktował jako dowód i nie wziął pod uwagę wszystkich wskazanych we wniosku argumentów wobec czego sprzeciw jest zasadny. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Rozpoznając w niniejszej sprawie wniosek o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie wobec czego postanowienie z 26 września 2016 r. należało utrzymać w mocy. Na wstępie wskazać należy, iż wobec skutecznego wniesienia przez wnioskodawcę sprzeciwu - na podstawie art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Stosownie do § 2 tego przepisu - w sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie prawnej bądź jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania i wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku powinna uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Jedynym kryterium oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy jest kryterium finansowe. Strona może być zwolniona z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych tylko wyjątkowo. Przyznanie prawa pomocy jest odstępstwem od zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania. W efekcie prowadzi do przerzucenia kosztów postępowania na ogół społeczeństwa, w związku z czym może być zastosowane jedynie w przypadkach wyjątkowych - gdy strona wykaże w sposób jednoznaczny spełnienie przesłanek określonych w art. 246 cyt. ustawy. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu (por. postanowienie NSA z 17.02.2016 r. II GZ 117/16, publ: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie - jak słusznie zauważył orzekający w pierwszej instancji referendarz - analizując złożony wniosek trudno mówić by wnioskująca Spółka znajdowała się w sytuacji, w której nie ma środków na prowadzenie sprawy sądowej, skoro zysk za zeszły rok wyniósł 70 000 zł. Spółka w sposób ogólny wypełniła formularz, wskazała wprawdzie posiadanie zobowiązań, przy czym wskazała tylko ich sumę, nie wskazała zaś, że grozi jej utrata płynności finansowej. W orzecznictwie zwraca się uwagę na fakt, że przedsiębiorstwo, które nie wykazało, że utraciło płynność finansową i nadal funkcjonuje w obrocie gospodarczym, nawet pomimo trudności finansowych powinno partycypować w kosztach postępowania sądowego (por. postanowienie NSA z 1 kwietnia 2008 r. I OZ 208/08). Spółka w istocie nie wykazała, że boryka się z groźbą niewypłacalności - Spółka prowadzi działalność z której potrafi wygospodarować zysk. Stąd brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy. W sprzeciwie - poza niezadowoleniem z rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy - skarżąca Spółka również nie wykazała w żaden inny niż we wniosku sposób, że ma problemy finansowe, nie nadesłała żadnych dodatkowych dokumentów, wyciągów bankowych, zestawień finansowych czy dokumentacji księgowej potwierdzających trudności finansowe, lub też brak płynności finansowej. Należy pamiętać, że instytucja prawa pomocy ma zastosowanie w szczególnie uzasadnionych sytuacjach. W przypadku osób prawnych, wówczas gdy nie są wstanie uiścić pełnych kosztów sądowych. Stosując prawo pomocy nie można chronić, czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. Przerzucanie ciężaru funkcjonowania Spółki, a wiec podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą ukierunkowaną na zysk, na społeczeństwo i Państwo, chociażby w ten sposób, aby uzyskać zwolnienie od kosztów sądowych rodzi ten skutek, że faktycznie działalność Spółki zostaje finansowana ze środków publicznych. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 260 § 1 i § 2 w związku z art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.