VII SA/Wa 1081/16

Starszy referendarz sądowy -Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 28 października 2016r. po rozpoznaniu wniosku M. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi M. R. na postanowienie Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia [...] lutego 2016r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wydania odpisu z akt sprawy postanawia: odmówić M. R. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 25 lipca 2016r. wpłynął do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy M. R., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wraz z córką lat 20 i synem lat. 9. Utrzymują się z dochodów uzyskiwanych z tytułu pracy wnioskodawczyni w wysokości 1800,00 złotych miesięcznie. Podała, że posiada mieszkanie o pow. 59 m² i nieruchomość rolną o pow. 1.008 ha. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że mieszka samotnie z dziećmi, mąż nie partycypuje w utrzymaniu dzieci. Podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów bez uszczerbku dla siebie i rodziny. W związku z niewystarczającymi danymi do rozpoznania wniosku pismem z dnia 26 sierpnia 2016r. w wykonaniu zarządzenia z dnia 24 sierpnia 2016r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku poprzez podanie: - jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania (gaz, opłaty za energię, telefon, czynsz, itp.) należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - czy uzyskuje z dziećmi jakąkolwiek pomoc od rodziny, znajomych, jeśli tak należało wskazać od kogo w jakiej wysokości lub formie, -wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na codzienne utrzymanie (żywność, odzież, leki, edukację dzieci itp.), - czy otrzymuje alimenty na dzieci bądź zasiłki rodzinne, jeśli tak należało wskazać ich wysokość, -czy uzyskuje do posiadanej nieruchomości rolnej dopłaty unijne lub inne, jeśli tak należało wskazać ich wysokość, - czy posiada oszczędności pieniężne, jeśli tak należało wskazać ich wysokość, - na jaki cel zaciągnęła kredyt, oraz do nadesłania: -kserokopii wyciągów bądź wykazów z konta bankowego jeśli je posiada z dwóch ostatnich miesięcy bądź złożenia oświadczenia, że go nie posiada. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. Pismem z dnia 21 września 2016r. (data wpływu do Sądu 26 września 2016r.) wnioskodawczyni udzieliła odpowiedzi na powyższe. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016r. poz. 718 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1 ), natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny ( pkt 2). Podkreślenia jednocześnie wymaga, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie (art. 199 p.p.s.a). Zatem prawo pomocy jako instytucja stanowiąca odstępstwo od tej generalnej reguły winno być stosowane jedynie w przypadkach, w których ze złożonego wniosku wynikać będzie w sposób bezsporny, że zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście niemożliwe. Należy przy tym podkreślić, że na osobie wnioskującej o przyznanie prawa pomocy spoczywa powinność udowodnienia – na co wskazuje użyty w art. 246 ustawy zwrot: "wykaże" - że sytuacja finansowa uniemożliwia jej poniesienie kosztów postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien być zatem sporządzony w sposób rzetelny, powinny znaleźć się w nim wszelkie informacje niezbędne do pełnej oceny możliwości płatniczych wnioskodawcy. Okoliczności wynikające ze złożonego wniosku nie mogą budzić wątpliwości, a jeżeli takie występują, nie mogą być interpretowane na korzyść strony. W sytuacji gdy oświadczenie strony okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). W ocenie orzekającego dane zawarte w formularzu wniosku PPF były niepełne i niewystarczające do rzeczywistej oceny sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawczyni. Z tego też względu wezwaniem z dnia 26 sierpnia 2016r. wezwano wnioskodawczynię do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o stosowne oświadczenia. Wnioskodawczyni wprawdzie nadesłała do Sądu w dniu 26 września 2016r. – pismo z dnia 21 września 2016r. stanowiące odpowiedź na powyższe wezwanie, jednakże wskazane przez nią informacje nie dowiodły, że kwalifikuje się ona do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W nadesłanym piśmie z dnia 21 września 2016r. wnioskodawczyni podała, że koszty związane z utrzymaniem mieszkania, opłat za energię, gaz wynoszą ok. 1000 złotych. Wskazała, że koszty codziennego utrzymania w zależności od potrzeb wynoszą ok. 2000 złotych miesięcznie. Oświadczyła, że nie otrzymuje alimentów, zasiłków ani dopłat unijnych. Nie posiada także oszczędności pieniężnych. Posiada na karcie debetowej zadłużenie w wysokości 1500 złotych. Analizując informacje zawarte w powyższym piśmie uznano, iż wnioskodawczyni nie wyjaśniła w nim wystarczająco i bez żadnych wątpliwości swojej sytuacji finansowej i majątkowej. Przede wszystkim wnioskodawczyni nie podała jakie ponosi koszty związane utrzymaniem mieszkania, nie wyszczególniła ich i podała konkretnie wysokości ponoszonych opłat. Nie wskazała również co składa się na wydatki na codzienne utrzymanie w wysokości ok. 2000 złotych. Nie podała jaką przeznacza orientacyjnie kwotę na zakup żywności, odzieży, leków, edukację dzieci bądź inne wydatki. Informacje wskazane przez wnioskodawczynię, że koszty ponoszone z opłatami za mieszkanie wynoszą ok. 1000 złotych miesięcznie, zaś wydatki ponoszone na bieżące utrzymanie w zależności od potrzeb ok. 2000 złotych miesięcznie są zbyt ogólnikowe i nie można ich uznać za wystarczające. Wskazać w tym miejscu trzeba, iż rozpoznanie wniosku o prawo pomocy polega właśnie na dokonaniu porównania dochodów uzyskiwanych przez wnioskującą stroną z jej wydatkami, przy czym tylko takimi, które uznać można za niezbędne dla utrzymania. Zatem wiedza na temat wydatków strony jest niezbędna zarówno co do ich wysokości, jak również co do ich rodzaju (charakteru), by można było dokonać oceny czy dany wydatek jest niezbędny dla utrzymania. Dopiero porównanie koniecznych wydatków z wpływami pozwoliłoby na prawidłową ocenę możliwości materialnych strony. Nadto wskazać należy, że oświadczenie o wysokości uzyskiwanych dochodach przez wnioskodawczynię w wysokości 1800 złotych zawarte w formularzu wniosku PPF nie koreluje z ponoszonymi wydatkami, które jak podała w piśmie z dnia 21 września 2016r. miesięczne koszty związane z utrzymaniem mieszkania wynoszą 1000 złotych i 2000 złotych na codzienne utrzymanie, a więc miesięcznie ok. 3000 złotych. Wnioskodawczyni wprawdzie wskazała, że posiada zadłużenie na karcie debetowej w wysokości 1500 złotych, jednak nie podała więcej informacji w tym zakresie. Ponadto wnioskodawczyni pomimo wezwania, nie nadesłała wyciągów z konta bankowego z dwóch ostatnich miesięcy bądź nie oświadczyła, że go nie posiada. W postępowaniu o przyznanie prawa pomocy istotne znaczenie ma, nawet nie tyle stan wolnych środków na rachunku, co wysokość miesięcznych obrotów na tym rachunku. Przepływy finansowe najpełniej bowiem obrazują realną wysokość środków jakimi skarżąca i jej rodzina dysponuje. Okoliczność ta znacząco rzutuje na możliwość zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Nieprzedłożenie wyciągów z rachunku bankowego wpływa na negatywną ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wobec powyższego uznano, że wnioskodawczyni nie przedstawiając wszystkich żądanych informacji, nie wyjaśniła w sposób pełny swojej sytuacji materialnej, natomiast złożone oświadczenie jest niewystarczające dla ustalenia jej faktycznych możliwości finansowych. Jak wskazano wyżej w sytuacji, gdy strona wnosi o przyznanie prawa pomocy powinna na podstawie obiektywnych danych wykazać zasadność tego wniosku. Rozstrzygnięcie w tej kwestii zależy bowiem od tego, co zostanie przez stronę wykazane. W sprawach o przyznanie prawa pomocy orzekający nie jest zobowiązany do prowadzenia dochodzeń w sytuacji, gdy dane uniemożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego, nie są znane mimo istniejącego po stronie skarżącego ciężaru wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy (postanowienie NSA z dnia 29 listopada 2007r., sygn. akt I GZ 235/07, postanowienie NSA z dnia 20 marca 2009r. sygn. akt IFZ 56/09). Reasumując stwierdzono, że wnioskodawczyni nie wykazała w sposób wystarczający, iż zachodzą okoliczności do uwzględnienia jej wniosku o przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedstawione dane w formularzu w zestawieniu z braku udzielenia pełnych wyjaśnień na wezwanie z dnia 26 sierpnia 2016r i nienadesłanie ww. dokumentu uniemożliwiają dokonanie rzetelnej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawczyni, a w konsekwencji pozytywne rozpatrzenie złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.