VII SA/Wa 1085/16
WyrokWSA w Warszawie2017-03-29
Skład orzekający: Tomasz Stawecki, Bogusław Cieśla, Włodzimierz Kowalczyk
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów techniczno-budowlanych dotyczących usytuowania budynku, w szczególności jego drewnianej konstrukcji i bliskości granicy działki sąsiedniej, stanowi podstawę do nakazania jego rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r., nawet jeśli budynek został wybudowany przed wejściem w życie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. i istnieją dowody sugerujące możliwość jego legalizacji poprzez zastosowanie środków ochrony przeciwpożarowej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie przepisów technicznych dotyczących usytuowania budynku, w tym jego drewnianej konstrukcji i bliskości granicy działki sąsiedniej (0,5-0,9 m), stanowi podstawę do nakazania jego rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane z 1974 r. Sąd stwierdził, że taka lokalizacja i materiał budowlany stwarzają niebezpieczeństwo pożarowe dla zabudowy sąsiedniej, co jest przesłanką do rozbiórki, nawet jeśli budynek został wybudowany przed wejściem w życie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. Sąd uznał, że potencjalne zmiany lub przeróbki musiałyby prowadzić do zmiany lokalizacji lub odbudowy, co wyklucza możliwość legalizacji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki głównej bryły budynku mieszkalnego jednorodzinnego, wybudowanego w 1984 r. przez J K, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w odległości 0,5-1,1 m od granicy z działką sąsiednią. Budynek, o konstrukcji drewnianej, został wzniesiony bez pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego uznały, że budynek narusza przepisy techniczno-budowlane obowiązujące w dacie jego budowy, a jego usytuowanie i materiał budowlany stwarzają niebezpieczeństwo pożarowe dla otoczenia, co uzasadnia nakaz rozbiórki na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r. Skarżący kwestionował zasadność nakazu, wskazując na możliwość legalizacji poprzez zastosowanie środków ochrony przeciwpożarowej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Tomasz Stawecki, Sędziowie sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk, Protokolant st. ref. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 marca 2017 r. sprawy ze skargi J K na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę
Sygnatura akt VIISA/Wa 1085/16
UZASADNIENIE
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] grudnia 2015r., na podstawie art. 37 ust. 2 ustawy z dnia 24 października 1974 roku - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 38 z 1974r., poz. 229 z późniejszymi zmianami) w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku - Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2011r. Nr 142, poz. 829) nakazał J K rozbiórkę głównej bryły budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach zewnętrznych 9,20 x 10 m, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] we wsi [...], gm. [...].
W uzasadnieniu organ podał, że w dniu [...].07.2013 r. pracownicy inspektoratu dokonali oględzin na działce nr ew. [...] w miejscowości [...] gm. [...], stanowiącej własność J K. W wyniku oględzin stwierdzono, że przy granicy z działką nr ew. [...], stanowiącą własność A G i P G wzniesiono budynek o wymiarach 9,20m x 14,90m o konstrukcji drewnianej. Budynek jest jednokondygnacyjny, posiada konstrukcję drewnianą, z dachem dwuspadowym, znajduje się w odległości 0,5-1,1 m od granicy z działką sąsiednią nr ew. [...]. J K wskazał, iż główna bryła budynku została wybudowana w 1984 r. Budynek jest użytkowany jako mieszkalny, właściciel nie posiadał pozwolenia na budowę.
W związku z ustaleniem, iż zakończenie budowy budynku nastąpiło przed dniem 1 stycznia 1995r., w sprawie zastosowano przepisy ustawy Prawo budowlane z dnia 24 października 1974 r. (Dz.U. Nr 38 z 1974r., poz. 229 z późniejszymi zmianami)
Analizując usytuowanie głównej bryły drewnianego budynku w odległości 0,5 m - 0,9 m od granicy działki, w świetle obowiązującego w dacie budowy przepisów rozporządzenia Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 29 czerwca 1966r., Nr 130 w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać obiekty budowlane budownictwa powszechnego (Dz. Bud. Nr 10 poz. 44), stwierdzono, że nie odpowiada on wymaganiom technicznym. Stosownie do § 12 wskazanego rozporządzenia ściany budynków powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy z działką sąsiednią, a odległość między budynkami istniejącym, a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m.
Organ wskazał, iż usytuowanie budynku jest również niezgodne z § 271 ust. 1 i 89 ust. 2 oraz § 272 ust. 1 obecnie obowiązującego Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. Nr 70, poz. 690 z późn. zmianami). Zgodnie z tym rozporządzeniem budynek mieszkalny wykonany z drewna powinien być usytuowany w odległości od granicy z niezabudowaną działką sąsiednią wynoszącej co najmniej 4,5 m, oraz 9 m od budynku drewnianego zlokalizowanego na działce sąsiedniej.
Zgodnie z § 19 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 20 lutego 1975r. w sprawie nadzoru urbanistyczno-budowlanego, uzyskanie pozwolenia na budowę było konieczne co do inwestycji, dla których zgodnie z § 9, było wymagane ustalenie przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji. Natomiast § 9 ust. 1 pkt 1 stanowił, że ustalenia przez właściwy organ miejsca i warunków realizacji inwestycji budowlanej wymaga wykonanie i rozbudowa stałych i tymczasowych budynków.
W związku z powyższym organ stwierdził, że na budowę przedmiotowego budynku mieszkalnego inwestor powinien uzyskać decyzję o pozwoleniu na budowę. Ponieważ J K takiej decyzji nie uzyskał, tym samym przedmiotowy budynek jest samowolą budowlaną.
Stosownie do art. 37 ust. 1 ww. ustawy Prawo budowlane obiekty budowlane lub ich części wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy podlegają przymusowej rozbiórce w przypadku, gdy:
1) znajdują się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony pod innego rodzaju zabudowę,
2) powodują niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków użytkowych i zdrowotnych dla otoczenia
W celu sprawdzenia możliwości legalizacji budynku, organ I instancji pismem z dnia [...].05.2015r. zwrócił się do Burmistrza Gminy [...] o informację, czy obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], dopuszcza budowę budynku mieszkalnego na działce nr ew. [...] w [...].
Burmistrz Gminy [...] udzielił odpowiedzi, iż zgodnie z obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miasta i Gminy [...], działka nr ew. [...] położona w miejscowości [...], przeznaczona jest pod zabudowę rekreacyjną, w której dopuszcza się lokalizację budynków mieszkalnych.
Następnie organ badał, czy nie zachodzą przestanki do zastosowania art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane z 1974r. Sprawdzał zgodność budowy budynku mieszkalnego wybudowanego przed 1995r. z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy.
Uwzględniając przeznaczenie obiektu, zgodnie z § 12 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. Nr 17 z 1980r. poz. 62) wolnostojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych lub trudnozaplanych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy z działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych.
W przedmiotowej sprawie warunek ten nie jest zachowany. Głowna bryła budynku zlokalizowana jest w odległości 0,5-0,9 m od granicy z działka sąsiednią oraz wykonana z materiałów drewnianych - łatwopalnych. Wybudowanie budynku mieszkalnego przy takiej lokalizacji powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia oraz utrudniło zabudowę działki sąsiedniej.
Stwierdzono, iż nie ma możliwości doprowadzenia budynku do zgodności z przepisami techniczno-budowlanymi.
Usytuowanie budynku jest niezgodne z warunkami technicznymi i powoduje niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych i użytkowych dla otoczenia. Zachodzą przesłanki określone w art. 37 ust. 1 pkt. 2 i ust 2 ustawy Prawo budowlane, do przymusowej rozbiórki obiektu budowlanego w przypadku wybudowania go niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie jego budowy.
J K wniósł odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].12.2015r.
Wskazał, że wnioskiem z dnia [...].09.2007r. zwrócił się do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] o wydanie pozwolenia na użytkowanie budynku letniskowego, zlokalizowanego na działce nr [...]. Organ początkowo uznał legalizację budynku letniskowego za możliwą, jednak po ponad 6 latach nakazał rozbiórkę.
W chwili złożenia wniosku o legalizację z dnia [...].09.2007r., sąsiednia działka nr [...] była już zabudowa budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, w związku z tym budynek na działce [...], nie ograniczał zabudowy działki sąsiedniej.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] marca 2016 r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016r., poz. 23) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.) po rozpatrzeniu odwołania J K od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] grudnia 2015r. - uchylił w całości zaskarżoną decyzję i na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974r. Prawo budowlane (Dz. U. z 1974r. Nr 38, poz. 229 z późn. zm.) nakazał J K rozbiórkę głównej bryły budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach 9,20m x 10m zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w m. [...].
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że sprawa przedmiotowej inwestycji była już przedmiotem postępowania. Poprzednią decyzją organu odwoławczego z dnia [...] maja 2014r., utrzymano w mocy decyzję PINB w [...] z dnia [...] lutego 2014r., w przedmiocie nakazania J K rozbiórki budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w m. [...] gm. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015r., sygn. akt VII SA/Wa 1464/14 uchylił decyzję WINB z dnia [...] maja 2014r., oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2014r.
W wyroku tym Sąd wskazał na konieczność uwzględnienia przez organy nadzoru budowlanego, faktu realizacji części przedmiotowego obiektu, tj. jego głównej bryły pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974r. oraz konieczność bezspornego wyjaśnienia daty realizacji dobudowy do tego obiektu dodatkowego pomieszczenia, tj. sypialni. Wykluczało to zdaniem Sądu możliwość orzekania w stosunku do całego obiektu na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994r.
Respektując ocenę prawną wyrażoną w ww. wyroku WSA w Warszawie, organ I instancji przeprowadził odrębne postępowania w stosunku do głównej bryły obiektu jak i w stosunku do dobudowy.
Organ wskazał, że zarówno zeznania świadków jak i zgromadzone zdjęcia lotnicze terenu na którym znajduje się obiekt, wskazują na prawidłowość ustalenia co do daty realizacji tej części budynku mieszkalnego. W świetle materiału dowodowego oraz charakteru obiektu zaistniała konieczność zastosowania w odniesieniu do głównej bryły budynku, przepisów ustawy Prawo budowlane z 1974r.
Z art. 103 ustawy Prawo budowlane z 1994r. wynika, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, iż przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
W przypadku przedmiotowej samowoli budowlanej popełnionej jak ustalono w 1984 r., zastosowanie miał przepis art. 37 ustawy Prawo budowlane z 1974r.
Stosownie do jego treści obiekty budowlane lub ich części, będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część:
1) znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę, lub
2) powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Jedną z przesłanek umożliwiających legalizację samowoli budowlanej jest zgodność inwestycji z obowiązującymi w trakcie budowy przepisami (w tym techniczno - budowlanymi) w zakresie nie powodującym niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Sporny obiekt zlokalizowany został z naruszeniem obowiązujących w trakcie jego budowy przepisów rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980r. w sprawie warunków jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Stosownie do § 12 ust. 1 ww. rozporządzenia, budynki mieszkalne wolno stojące, jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych.
Przedmiotowy obiekt, o konstrukcji drewnianej, zlokalizowany został w odległości 0,5m-0,9m od granicy z działką sąsiednią, a więc w sposób naruszający obowiązujące w dacie jego budowy przepisy ww. rozporządzenia.
Poza tym lokalizacja obiektu narusza obecne przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Przepis § 12 tego rozporządzenia, określa minimalne odległości budynku od granicy z sąsiednią działką budowlaną, które wynoszą 1,5m, 3m, i 4m.
Jakkolwiek orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszcza legalizację obiektów (w oparciu o przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974r.) naruszających przepisy techniczno - budowlane, to jednak opisana lokalizacja przedmiotowego budynku nie tylko narusza przepisy, ale też w związku z materiałami wykorzystanymi do jego budowy, stwarza zagrożenie pożarowe dla zabudowy zlokalizowanej na terenie sąsiedniej działki.
Nie zachodzą przesłanki umożliwiające wydanie decyzji nakładającej na właściciela wykonanie zmian i przeróbek, ponieważ takie zmiany lub przeróbki musiałyby prowadzić do zmiany jego lokalizacji, a także zastąpieniem materiałów wykorzystanych do jego budowy innymi niepalnymi lub trudnopalnymi, a więc w istocie do jego odbudowy.
Jednak organ powiatowy wydał rozstrzygnięcie na błędnej podstawie prawnej, tj. nie mającym zastosowania, przepisie art. 37 ust. 2 ustawy Prawo budowlane 1974r. - dlatego konieczne było uchylenie decyzji w całości i wydanie orzeczenia na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy.
J K wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę głównej bryły budynku mieszkalnego jednorodzinnego o wymiarach zewnętrznych 9,20m x 10m, zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w m. [...]
Zaskarżonej decyzji zarzucił wydanie jej z rażącym naruszeniem prawa polegającym na:
1) błędnym uznaniu, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, iż naruszenie przepisów technicznych dotyczących sytuowania budynków, skutkuje niebezpieczeństwem dla ludzi lub mienia,
2) błędnym uznaniu, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania art. 40 Prawa budowlanego z 1974r.
Skarżący domagał się stwierdzenia nieważności decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Nadto, zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, polegające na naruszeniu: art. 7 K.p.a. i pominięcie słusznego interesu strony, art. 8 K.p.a., przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej, art. 15 K.p.a. poprze zaniechanie merytorycznego rozpoznania sprawy, art. 80 K.p.a. poprzez błędne uznanie, że nakazanie rozbiórki jest konieczne, gdy istnieje możliwość posadowienia ściany oddzielenia przeciwpożarowego, art. 84 § 1 K.p.a., zaniechanie wykonania przez biegłych opinii czy istnieje niebezpieczeństwo pożarowe.
W uzasadnieniu skargi wskazano, że przepis art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane, powinien być stosowany tylko wówczas, gdy brak jest możliwości usunięcia określonych zagrożeń lub pogorszeń, przez nakaz dokonania zmian i przeróbek na podstawie art. 40 Prawa budowlanego.
Organ nie przeprowadził postępowania dowodowego, koniecznego dla ustalenia, czy faktycznie posadowienie budynku stwarza zagrożenie pożarowe i w jakim zakresie.
Skarżący złożył w toku postępowania opinią prywatną sporządzoną przez inż. W W rzeczoznawcę do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, z której wynika, iż możliwe jest posadowienie ściany oddzielenia pożarowego o klasie odporności ogniowej co najmniej REI60 i pokrycia budynku mieszkalnego materiałem nierozprzestrzeniającym ognia.
Samo naruszenie warunków dotyczących usytuowania obiektów budowlanych nie może być utożsamiane z niedopuszczalnym pogorszeniem warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia, które automatycznie skutkują rozbiórką.
Budynek wybudowany przez skarżącego w roku 1984 był jedynym budynkiem w okolicy. Budynki wybudowane na sąsiedniej działce powstały po wybudowaniu budynku przez skarżącego. Nie jest możliwe aby w dacie realizacji budowy jak i później budynek stanowił zagrożenie dla innych obiektów.
Nie można jedynie z tego względu, że nie zostały zachowane odległości między sąsiednimi budynkami wywodzić, iż zachodzi sytuacja z art. 37 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Nawet bardzo bliskie usytuowanie sąsiednich obiektów nie musi stwarzać zagrożenia.
W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu i wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni.
Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.)
Zgodnie zaś z art. 134 § 1 ww. ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Rozpoznając sprawę w świetle tych kryteriów, skarga nie mogła być uwzględniona.
Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotowy budynek mieszkalny jednorodzinnego zlokalizowany na działce nr ew. [...] we wsi [...], gm. [...], był już przedmiotem orzeczenia o nakazie rozbiórki. Poprzednią decyzją z dnia [...] maja 2014r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, utrzymał w mocy decyzję PINB w [...] z dnia [...] lutego 2014r., nakazującą J K rozbiórkę budynku mieszkalnego jednorodzinnego zlokalizowanego na działce nr ew. [...] w m. [...] gm. [...].
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 28 stycznia 2015r., sygn. akt VII SA/Wa 1464/14 uchylił ww. decyzję WINB z dnia [...] maja 2014r., oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] lutego 2014r.
W wyroku tym Sąd wskazał na konieczność uwzględnienia przez organy nadzoru budowlanego, faktu realizacji części przedmiotowego obiektu, tj. jego głównej bryły pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1974r. oraz konieczność bezspornego wyjaśnienia daty realizacji dobudowy do tego obiektu dodatkowego pomieszczenia, tj. sypialni. Wykluczało to zdaniem Sądu możliwość orzekania w stosunku do całego obiektu na podstawie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994r.
Respektując ocenę prawną wyrażoną w ww. wyroku, organ I instancji przeprowadził odrębne postępowania w stosunku do głównej bryły obiektu i w stosunku do wykonanej dobudowy.
W świetle materiału dowodowego, to jest zeznań świadków, oświadczeń samego skarżącego (szeroko omówione w uzasadnieniu wyroku sygn. akt VII SA/Wa 1464/14) oraz zdjęć lotniczych terenu na którym znajduje się obiekt, prawidłowe były ustalenia, co do daty realizacji tej części budynku (1984r). Zasadnie zatem zastosowano przepisy ustawy Prawo budowlane z 1974r.
Z art. 103 ustawy Prawo budowlane z 1994r. wynika, że do spraw wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy ustawy, z zastrzeżeniem ust. 2, iż przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem wejścia w życie ustawy lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy dotychczasowe.
Norma art. 37 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. wskazuje na konieczność dokonywania oceny zgodności wybudowanego obiektu z przepisami obowiązującymi w dacie jego budowy. W przypadku stwierdzenia przez organ nadzoru budowlanego, iż obiekt został wybudowany niezgodnie z przepisami, a nie zachodzą przesłanki z art. 37 - organ może zobowiązać właściciela obiektu do dokonania w oznaczonym terminie odpowiednich zmian czy przeróbek w oparciu o art. 40 Prawa budowlanego.
Zgodnie z art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego z 1974 r. obiekty budowlane powinny być projektowane, budowane i utrzymywane zgodnie z wymaganiami współczesnej wiedzy, w sposób zapewniający: 1) bezpieczeństwo ludzi i mienia, 2) ochronę środowiska, 3) niezbędne warunki zdrowotne, 4) właściwy układ funkcjonalny, 5) odpowiednie warunki użytkowe, a w szczególności potrzeby w zakresie ochrony przeciwpożarowej, oświetlenia, zaopatrzenia w wodę, usuwania ścieków, ogrzewania i wentylacji, 6) ochronę uzasadnionych interesów osób trzecich zgodnie z przepisami, w szczególności techniczno-budowlanymi i normami.
Stosownie do § 12 rozporządzenia Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska z dnia 3 lipca 1980 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki (Dz. U. z 1980 r. Nr 17, poz. 62) budynki mieszkalne i gospodarcze na działkach zagrodowych w indywidualnych gospodarstwach rolnych oraz wolno stojące jednorodzinne domy mieszkalne o ścianach z materiałów niepalnych i o pokryciu z materiałów niepalnych lub trudno zapalnych powinny być sytuowane w odległości co najmniej 4 m od granicy działki. Odległość ta może być zmniejszona do 3 m, jeżeli ściana budynku od strony sąsiedniej działki nie ma otworów okiennych lub drzwiowych.
Przy istniejącej zabudowie na sąsiedniej działce w odległości większej niż 4 m od granicy działki, odległości określone w ust. 1 mogą ulec zmniejszeniu, z tym że odległość między budynkiem istniejącym a projektowanym powinna wynosić co najmniej 8 m.
Wobec ustalenia przez organ I instancji, iż budynek mieszkalny nie pozostaje w sprzeczności z obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy [...], działka nr ew. [...] położona w miejscowości [...], przeznaczona jest bowiem pod zabudowę rekreacyjną, w której dopuszcza się lokalizację budynków mieszkalnych, to brak było podstaw do zastosowania art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane z 1974r.
Jedną z przesłanek umożliwiających legalizację samowoli budowlanej jest zgodność inwestycji z obowiązującymi w trakcie budowy przepisami (w tym techniczno - budowlanymi) w zakresie nie powodującym niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalnego pogorszenia warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia.
Zatem dla zalegalizowania obiektu konieczne było, aby nie powodował on niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia. W tym kontekście organ wskazał na budulec z którego powstał obiekt (drewniany) oraz odległości od granicy z sąsiednią działką budowlaną wynoszące 0,5-0,9 m.
Nie ulega wątpliwości, iż wybudowanie spornego budynku w odległości 0,5 – 0, 9 m od granicy z działką [...], pozostaje w sprzeczności z powołanymi wyżej przepisami technicznymi, a także art. 5 ust. 1 pkt 5 Prawa budowlanego z 1974 r. obligującego do wykonywania zabudowy zgodnie z zasadami ochrony przeciwpożarowej.
Dlatego zasadnie uznano, że sporny budynek w istniejącym kształcie ( budulec i odległości) powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia, o którym mowa w art. 37 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego z 1974 r.
Organ trafnie uznał, iż obiekt powoduje zagrożenie dla bezpieczeństwa ludzi i mienia, gdyż rodzi niebezpieczeństwo pożarowe. W art. 37 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy użyto sformułowania "powoduje lub w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia", co oznacza, iż w przepisie tym chodzi o obiekt, który powoduje niebezpieczeństwo, zarówno w chwili wybudowania, jak i w przyszłości (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 31 stycznia 2012 r. w sprawie sygn. akt II SA/Ol 970/11, LEX Nr 1109025).
Tym samym bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest to, że działka sąsiednia w chwili obecnej jest już zabudowana, co zdaniem skarżącego dowodzi, iż samowola budowlana nie spowodowała niebezpieczeństwa dla ludzi lub mienia.
Sąd nie dopatrzył się także naruszenia art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ustalony przez organy stan faktyczny znajduje oparcie w dowodach zgromadzonych w prowadzonym postępowaniu administracyjnym.
Ubocznie zauważyć należy, że lokalizacja obiektu narusza także obecnie obowiązujące przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Wprawdzie orzecznictwo sądów administracyjnych dopuszcza legalizację obiektów (na podstawie ustawy Prawo budowlane z 1974r.) naruszających przepisy techniczno - budowlane, to jednak opisana lokalizacja przedmiotowego budynku nie tylko narusza przepisy odległościowe, ale też w związku z materiałami wykorzystanymi do jego budowy, stwarza zagrożenie pożarowe dla zabudowy zlokalizowanej na działce sąsiedniej. Zakres rozbiórki jest adekwatny do stwierdzonej samowoli budowlanej. Przyjęcie w tej sprawie braku możliwości legalizacji obiektu jest konsekwencją prawidłowego stwierdzenia, iż potencjalnie możliwe zmiany lub przeróbki musiałyby prowadzić do zmiany lokalizacji budynku, a zwłaszcza zastąpienia materiałów wykorzystanych do jego budowy, innymi niepalnymi lub trudnopalnymi, a więc w istocie do jego przebudowy lub odbudowy.
Mając powyższe na uwadze, na mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło