VII SA/Wa 1098/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy A. K. w sprawie ze skargi A. K. na rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2016 r. [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami postanawia: odmówić A. K. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez A. K. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z rodzicami, synem i osobą zamieszkującą z rodzicami w ramach rodziny zastępczej. Wnioskodawca wskazał, że ma na wychowaniu 14 miesięcznego syna z którym musi jeździć na badania publiczną komunikacją. Nie wskazał posiadania majątku. Dodał, że ojciec wnioskodawcy pracuje w [...] Zarządzie Dróg Wojewódzkich, matka jest na emeryturze. Dochód w rodzinie wnioskodawcy to 3 430 zł., na który składają się wynagrodzenie za pracę ojca wnioskodawcy i emerytura matki. Zobowiązania i stałe wydatki wnioskodawca wskazał na 200 zł. światło, 600 zł. pożyczka zaciągnięta przez ojca wnioskodawcy, około 250 zł. za mieszkanie, około 300 zł. na lekarstwa, 300 zł. na telefon, gaz i woda - 100 zł. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 8 czerwca br. wnioskodawca został zobowiązany w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a., do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - wskazania własnych dochodów, które nie zostały podane w formularzu PPF, - podania jakiej jest wielkości mieszkanie w którym wnioskodawca z rodziną zamieszkuje (ul. [...] w [...]), - podania stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym i rodziny (żywność, odzież, leki, prasa, wydatki związane z synem itp.) oraz mieszkania i posiadanych samochodów (opłaty stałe media, telewizja, telefon, benzyna, ubezpieczenie itp.), - wskazania czy wnioskodawca prowadzi inną działalność przynoszącą dochody (w szczególności czy jest członkiem "[...]" z [...]), - podania jakie wnioskodawca, bądź któraś z osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, posiada pojazdy mechaniczne (należy podać rocznik i model), - wskazania czy wnioskodawca otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należało nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc, - podania czy otrzymuje pomoc materialną bądź finansową od rodziny, bądź osób trzecich, jeśli tak należało wskazać na czym ona polega, - nadesłania dokumentu PIT z rozliczeniem dochodów za 2015 r., wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące wnioskodawcy i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, które posiadają taki rachunek. Wnioskodawca w piśmie z dnia 17 czerwca 2016 r. wskazał, że jego dochody są prawie zerowe, czasem wykonuje dorywcze prace na wsi. Mieszkanie w [...] ma 70 m2. Wydatki miesięczne to około 1 500 zł. na żywność, mieszkanie 600-700 zł., samochody 800 zł., telefony 400 zł., spłata kredytu na budowę domu 800 zł. Wnioskodawca dodał, że nie prowadzi działalności gospodarczej, nie jest członkiem "[...]" z [...]. Ojciec Wnioskodawcy posiada ciągnik rolniczy Zetor 5211 z 1990 r., samochody osobowe Ford Galaxy z 1996 r. i Skodę Felicję z 1998 r. oraz przyczepę rolniczą z 1986 r. Wnioskodawca otrzymuje świadczenie z pomocy społecznej tj. 500 zł. i zasiłek rodzinny (wielkość nie wskazana). Matka wnioskodawcy otrzymuje około 1 000 zł. z Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie ponieważ opiekuje się w ramach rodziny zastępczej 16 letnią osobą. Wnioskodawca wskazał, że posiada długi, które powstały w okresie kiedy był zatrudniony, rodzice pomagają wnioskodawcy w spłacie zadłużenia i z zakresie opieki nad synem. Do pisma dołączony wyciągi ze stanu konta rodziców wnioskodawcy i kopię decyzji o wypłacie emerytury. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez A. K. wniosek należy wskazać, że wnioskodawca nie wykazał, by jego sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że wnioskodawca nie przedstawił swojej sytuacji w sposób pełny i wyczerpujący. Brak jest dokumentów źródłowych (kopie PIT, wyciąg z rachunku bankowego wnioskodawcy – brak jest też oświadczenia, że wnioskodawca nie posiada takiego rachunku, a skoro jak wskazał ma długi w banku, to powinien posiadać rachunek bankowy). Również przedstawione dochody rodziny są przedstawione w sposób nierzetelny. Pamiętając o pozostawaniu we wspólnym gospodarstwie domowym z rodzicami i obowiązku pomocy alimentacyjnej spoczywającej na członkach najbliższej rodziny, wynikającej z przepisów prawa rodzinnego, sytuację materialną – również w kwestii dochodów, należy rozpoznawać łącznie wszystkich osób pozostających w gospodarstwie domowym. Wskazać w tym zakresie należy, że wnioskodawca podał, iż ojciec wnioskodawcy otrzymuje wynagrodzenie 2 500 zł., natomiast jak wynika z załączonego wyciągu z rachunku bankowego dochód ten jest wyższy – netto wynosi 2 914 zł. (marzec) oraz 2 680 zł. (kwiecień, maj) . Również dochody matki wnioskodawcy zostały zaniżone, wprawdzie głównym źródłem dochody matki wnioskodawcy jest emerytura w wysokości 938 zł., to z załączonych wyciągów wynika, że matka wnioskodawcy regularnie kilka razy w miesiącu zasila swoje konto kwotami 50 – 700 zł. ponadto matka wnioskodawcy uzyskała w dniu15 czerwca 2016 r. dochód w kwocie 1 409,96 zł. za fakturę [...]. Należy również wskazać, że niektórych z ponoszonych wydatków w rodzinie nie można zaliczyć do wydatków koniecznych (400 zł. na telefon, 800 zł. na dwa samochody i ciągnik). Wnioskodawca nie przedstawił jak wyżej zaznaczono dokumentów źródłowych – dokumentów PIT, własnego wyciągu bankowego, nie nadesłał kopii decyzji przyznających pomoc społeczną, tym samym nie zostało prawidłowo wykonane zarządzenie wzywające do uzupełnienia braków wniosku. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dokumentów źródłowych nie wynika, by stan majątkowy wnioskodawcy pozwalał zaliczyć wnioskodawcę do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. W takiej sytuacji uznano, że skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Należy również pamiętać, że wpis sądowy w sprawie został uiszczony przez stronę samodzielnie i droga do rozpoznania sprawy jest otwarta. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.