VII SA/Wa 1104/13
WyrokWSA w Warszawie2013-10-15
Skład orzekający: Włodzimierz Kowalczyk, Joanna Gierak – Podsiadły, Małgorzata Miron
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego może nakazać rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części wybudowanej bez wymaganego pozwolenia na budowę, jeśli istnieje możliwość doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem, a naruszenia przepisów techniczno-budowlanych nie uniemożliwiają takiej legalizacji?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego nie może nakazać rozbiórki obiektu budowlanego wybudowanego bez pozwolenia na budowę, jeśli istnieją przesłanki do jego legalizacji zgodnie z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz innymi przepisami, w tym techniczno-budowlanymi, które nie uniemożliwiają doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem. W przypadku stwierdzenia samowoli budowlanej, organ powinien najpierw ocenić możliwość legalizacji obiektu, a dopiero w przypadku niespełnienia przesłanek legalizacyjnych lub naruszenia przepisów uniemożliwiających doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, może wydać decyzję o rozbiórce.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki części budynku gospodarczego (kotłowni) wybudowanego samowolnie przez skarżących. Organ I instancji nakazał rozbiórkę, a organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucili organom naruszenie przepisów KPA i Prawa budowlanego, w tym błędną kwalifikację robót i nieprawidłowe zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i postanowienie PINB.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Stwierdzono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Zasądzono od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły, Sędzia WSA Małgorzata Miron, Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 października 2013 r. sprawy ze skargi W. M. i L. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji oraz postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] czerwca 2011r. nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących W. M. i L. M. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego .
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzja z dnia [...] marca 2013 r. nr [...], działając na podstawie na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010r. Nr 243, poz. 1623) po rozpatrzeniu odwołania L. i W. M. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] nr [...] z dnia [...].11.2012 r. nakazującej L. i W. M. - właścicielom działki nr ew. [...] zlokalizowanej przy ul. [...] w m. [...] wykonanie rozbiórki części budynku gospodarczego - wybudowanych samowolnie w latach 2002 - 2009 w ramach II etapu budowy, w związku z nieprzedłożeniem przez inwestorów dokumentów określonych postanowieniem nr [...] z dnia [...].06.2011 r. pomimo upływu terminu (art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego).
W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ przedstawił przebieg postępowania zaznaczając, że sprawa była już rozpatrywana przez organ, jak również podlegała badaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.
Organ wskazał, że przedmiotowy budynek gospodarczy (kotłownia) powstał bez uzyskania wymaganej zgody właściwego organu administracji architektoniczno - budowlanej. Wskutek nie uzyskania przez inwestora decyzji o pozwoleniu na budowę, organ I instancji przeprowadził czynności wyjaśniające z zakresu nadzoru budowlanego w celu zalegalizowania stwierdzonej samowoli budowlanej.
Postanowieniem nr [...] z dnia [...].06.2011 r. PINB w [...] wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przy przedmiotowym budynku gospodarczym (kotłowni) i zobowiązał L. i W. M. - tj. właścicieli działki nr ew. [...] na której znajduje się obiekt będący przedmiotem postępowania do przedstawienia w terminie do dnia [...] lipca 2011r. dokumentów, o których mowa w art. 48 ust. 2 i 3 ustawy Prawo budowlane.
Biorąc pod uwagę, iż inwestorzy nie wywiązali się z obowiązku nałożonego na nich w/w postanowieniem PINB w [...] decyzją nr [...] z dnia [...].08.2011 r. nakazał L. i W. M. wykonanie rozbiórki budynku gospodarczego usytuowanego na działce nr ew. [...] przy ul. [...] w [...] (tj. obiektu technicznego - obejmującego kotłownię gazową dla budynku mieszkalnego inwestorów oraz dla budynku usługowo - mieszkalnego, będącego własnością O. M., usytuowanego na działce nr ew. [...]).
Powyższa decyzja została utrzymana w mocy decyzją [...]WINB nr [...] z dnia [...].09.2011 r., a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 30.03.2012r. sygn. akt VII SA/Wa 2604/11 uchylił obie ww. decyzje.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał m.in. na naruszenie przez PINB w [...] art. 10 oraz art. 79 Kpa, gdyż strony postępowania nie były zawiadomione o przesłuchaniu A. M. w dniu [...].04.2011 r. (a zatem przed wszczęciem postępowania w sprawie) oraz nie miały możliwości uczestniczyć w nim oraz dowiedzieć się o jego wyniku. W ocenie Sądu, zostały naruszone także art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 Kpa, ponieważ materiał dowodowy sprawy zawiera wiele sprzeczności, które mogą zostać usunięte jedynie przy przeprowadzeniu dodatkowego postępowania wyjaśniającego i zgromadzeniu nowych dowodów. W ww. wyroku wskazano przede wszystkim na konieczność ustalenia daty wybudowania tarasu ze słupami i zastosowania odpowiednich przepisów ustawy- Prawo budowlane, gdyż nie jest wykluczone, że niektóre elementy przedmiotowego budynku gospodarczego zostały wybudowane pod rządami ustawy Prawo budowane z 1974r. (w tym w/w taras ze słupami), a część podlega postępowaniu legalizacyjnemu w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994r.
Rozpoznając sprawę ponownie PINB w [...] przeprowadził stosowne postępowanie wyjaśniające, którego ustalenia doprowadziły do prowadzenia dwóch odrębnych postępowań, tj. etapu I budowy przedmiotowego budynku gospodarczego, polegającego na samowolnym wybudowaniu w 1992r. przez L. i W. M. tarasu wspartego na słupach (tj. betonowej płyty wspartej na trzech słupach i ścianie zewnętrznej budynku mieszkalnego inwestorów - działka o nr ew. [...]) oraz muru ogrodzeniowego wysokości 140 cm na długości w/w tarasu, na fundamencie pozostałym po ówczesnej konstrukcji ściany (obejmującej również przeszklone ramy stalowe, wypełniające przestrzeń ponad tym murem ogrodzeniowym, a płytą tarasu). Organ wskazał, że do tego etapu rozbudowy zastosował przepisy ustawy-Prawo budowlane z 1974r. wydając decyzję nr [...] z dnia [...].01.2013r. w oparciu o art. 37 ust. 1 ustawy. Dodał, że decyzja ta jest przedmiotem odrębnego postępowania odwoławczego toczącego się przed [...]WINB.
PINB w [...] ustalił, że II etapem rozbudowy było wybudowanie w latach 2002-2007 drewnianej konstrukcji zasadzenia w/w tarasu wspartej na drewnianych słupach zakotwionych w betonowej płycie tarasu (krytego wówczas papą). Uzupełnienia pokrycia tego zadaszenia blachodachówką dokonano w 2008 roku, w ramach zgłoszonej przez inwestorów wymiany pokrycia dachowego na ich budynku mieszkalnym. Następnie w 2009r. wybudowano część obiektu - w ramach rozbudowy istniejącej budowli, tj. tarasu - nadając ostatecznie obiektowi formę obecnie istniejącego budynku gospodarczego (kotłowni) poprzez wykonanie: ściany zewnętrznej przyziemia (północnej - wybudowanej pomiędzy słupami narożnymi wspierającymi płytę tarasu) - w której zamontowano dwoje drzwi zewnętrznych, odcinka ściany zewnętrznej przyziemia (wschodniej - wybudowanej jako przedłużenie zewnętrznej ściany budynku mieszkalnego inwestorów, do słupa narożnego wspierającego płytę tarasu) - w której zamontowano jedno okno oraz odcinka ściany zewnętrznej przyziemia (zachodniej - wybudowanej jako wypełnienie przestrzeni ponad istniejącym murem ogrodzeniowym przy granicy z działką o nr ew. [...] a płytą tarasu) - w której zamontowano jedno okno.
Do tego etapu rozbudowy organ powiatowy zastosował przepisy ustawy Prawo budowlane z 1994r. wydając decyzję nr [...] z dnia [...].11.2012r., w oparciu o art. 48 ust. 1 ustawy. W uzasadnieniu swej decyzji organ powiatowy wskazał, iż mimo uchylenia przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 30.03.2012r., sygn. akt VII SA/Wa 2604/11 decyzji [...]WINB nr [...] z dnia [...].09.2011r. oraz poprzedzającej ją decyzji własnej organu z dnia [...].08.2011r. w obrocie prawnym pozostało postanowienie organu nr [...] z dnia [...].06.2011 r. wydane w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, którym zobowiązano inwestorów do przedłożenia wskazanych w nim dokumentów. Organ wskazał, że inwestorzy do dnia dzisiejszego nie wykonali obowiązku nałożonego na nich w/w postanowieniem, w związku z czym zastosował art. 48 ust.1 ustawy nakazujący rozbiórkę obiektu.
W ocenie organu odwoławczego, nakaz rozbiórki części budynku gospodarczego (obejmującej określone elementy) - wybudowanych samowolnie w latach 2002 - 2009 w ramach II etapu budowy, na działce o nr ew. [...] przy ul. [...] w [...], jest zasadny.
Przede wszystkim organ odwoławczy wskazał, że wydając postanowienie nr [...] organ powiatowy stwierdził, iż naruszono przepisy Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12.04.2002r., gdyż w ścianach budynku gospodarczego (usytuowanych bezpośrednio przy granicach działek o nr ew. [...] oraz o nr ew. [...]) istnieją otwory okienny i drzwiowy. Naruszenie przez inwestorów powyższych warunków technicznych potwierdza także pismo PINB w [...] z dnia [...].01.2013r., będące odpowiedzią na postanowienie [...]WINB nr [...] z dnia [...].03.2013r., w którym wskazano, iż zostały naruszone przepisy § 12 ust. 3 pkt 4 i ust. 5 oraz § 272 ust. 3 w/w rozporządzenia.
Organ odwoławczy zaznaczył, że powyższe ustalenia (poparte obszernym materiałem dowodowym, w tym przejrzystą dokumentacją zdjęciową) przesądzają o niemożliwości zalegalizowania przedmiotowej części budynku gospodarczego, powstałego pod rządami ustawy Prawo budowlane z 1994r. W ocenie organu odwoławczego wydawanie przez PINB w [...] postanowienia nr [...] z dnia [...].06.2011 r. było niecelowe.
Odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu organ odwoławczy wyjaśnił, że organ powiatowy miał możliwość nakazać rozbiórkę spornej inwestycji bez wydawania w/w postanowienia, lecz stworzył inwestorom szansę legalizacji przedmiotowego obiektu nakładając na nich obowiązki, o których mowa w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Inwestorzy jednak nie zastosowali się w określonym terminie do ww. postanowienia, które niewątpliwie niosło za sobą korzystne dla nich skutki. W przypadku bowiem stwierdzenia samowoli budowlanej właściwy organ w pierwszej kolejności zobowiązany jest ocenić budowę pod kątem przesłanek wynikających z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. W przypadku niespełnienia choćby jednej z przesłanek wskazanych w art. 48 ust. 2 organ nakazuje rozbiórkę obiektu (art. 48 ust.1), bez uprzedniego uruchomienia procedury legalizacyjnej, tj. wzywania inwestora do przedłożenia dokumentów w drodze postanowienia wydanego na podstawie art. 48 ust. 3 ww. ustawy.
W ocenie organu odwoławczego nie było konieczności wzywania inwestorów do przedłożenia stosownych dokumentów, gdyż w przedmiotowym stanie faktycznym z uwagi na sprzeczność obiektu z przepisami techniczno-budowlanymi obiekt nie mógł zostać zalegalizowany w ramach procedury przewidzianej przez Prawo budowlane. Organ zaznaczył, że jeżeli nie została wydana decyzja o pozwoleniu na budowę i nie istnieje możliwość legalizacji samowoli budowlanej (tak jak w przedmiotowej sprawie) organ nadzoru budowlanego zobligowany jest wydać decyzję nakazująca rozbiórkę zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
Odnosząc się do treści zawartych w odwołaniu organ odwoławczy wskazał, że w jego ocenie organ powiatowy w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy w niniejszej sprawie, a obowiązek rozbiórki poszczególnych elementów obiektu jest rozwiązaniem uzasadnionym nie tylko przez przepisy prawa, lecz również ma swoje oparcie w zaistniałym stanie faktycznym. W związku ze skierowaną do organu odwoławczego skargą z dnia [...].03.2013r. przez L. i W. M. wyjaśnił, że w ramach postępowania odwoławczego przeanalizowano także zarzuty podnoszone w ww. skardze i wzięto je pod uwagę przy ocenie prawidłowości i zasadności decyzji PINB w [...] nr [...] z dnia [...].11.2012 r.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wnieśli W. i L. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu I instancji oraz postanowienia PINB w [...] nr [...] z dnia [...].06.2011 r.
Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie prawa, a mianowicie :
1) nie rozpoznanie i nie odniesienie się w sposób zgodny z prawem do istoty zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].11.2012 r., Nr [...], dotyczącej nieuzasadnionego nakazu rozbiórki części budynku gospodarczego na działce nr ewid. [...] w [...] przy ulicy [...]:
2) niezasadne utrzymanie w mocy decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...].11.2012 r., Nr [...], przez co doszło do naruszenia w toku postępowania przed organami nadzoru budowlanego następujących przepisów prawa, które miały wpływ na wynik sprawy:
a) art. 7 k.p.a. polegającego na zaniechaniu obowiązku podjęcia przez organy nadzoru budowlanego w toku postępowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz nie wyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy - zwłaszcza w kwestii rodzaj zakresu popełnionej samowoli budowlanej.
b) art. 62 k.p.a. poprzez prowadzenie przez Organ I instancji jednego postępowania wobec tych samych stron, w sytuacji występowania spraw rozpatrywanych na podstawie różnej podstawy prawnej, w wyniku czego zostały wydane dwie decyzje, co pominął również Organ II instancji w zaskarżonej decyzji.
c) art. 77 k.p.a. poprzez zaniechanie obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.
d) art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego zastosowania art. 48 Prawa budowlanego, gdyż nie wyjaśniono, czy doszło w ogóle do samowoli budowlanej regulowanej art. 48 Prawa budowlanego, czy tylko do odstępstw od warunków określonych w decyzji o pozwoleniu na budowę regulowanych art. 50 i 51 Prawa budowlanego.
e) art. 3 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez błędną kwalifikację robót budowlanych uznając dokonaną rozbudowę budynku za samodzielny budynek gospodarczy.
f) art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane poprzez błędne zastosowanie przepisu bez oparcia w materiale dowodowym.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Skarga podlega uwzględnieniu.
Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. (dalej: p.p.s.a.).
W rozpatrywanej sprawie wystąpiły tego rodzaju uchybienia postępowania administracyjnego, które miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontrolowaną przez Sąd decyzją z dnia [...] marca 2013 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] listopada 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki.
Materialnoprawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowił art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, zgodnie z którym właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że w sprawie wypowiedział się już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w prawomocnym wyroku z dnia 30 marca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2604/11.
Zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Ocena ta wiąże każdy organ, a więc także Dyrektora Izby Skarbowej, który zgodnie z zasadą dwuinstancyjności ponownie rozpoznaje sprawę. Oznacza to, że organ administracji publicznej winien jest podporządkować się ocenie prawnej wyrażonej w tym orzeczeniu, bowiem ocena taka wiąże wszystkie organy tak długo jak długo orzeczenie nie zostanie uchylone lub nie ulegną zmianie przepisy prawa.
We wskazanym wyżej orzeczeniu Sąd wskazał, że wobec różnego okresu wykonywania robót budowlanych przy spornym obiekcie w pierwszej kolejności należy ustalić w miarę precyzyjnie czas przeprowadzania poszczególnych robót budowlanych. W zależności od poczynionych ustaleń należy przeprowadzić postępowanie legalizacyjne w trybie właściwych przepisów z tym, że niektóre elementy przedmiotowego budynku gospodarczego zostały wybudowane pod rządami ustawy Prawo budowane z 1974r. (w tym w/w taras ze słupami), a część podlega postępowaniu legalizacyjnemu w trybie przepisów ustawy Prawo budowlane z 1994r.
Realizując te wytyczne organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i w związku z różnymi okresami powstawania spornego obiektu podzieliły sprawę na dwa odrębne postępowania.
W tym momencie należy pokreślić szczególną staranność organów nadzoru budowlanego w ustalaniu stanu faktycznego.
Niemniej za nieprawidłowe należało uznać kontynuowanie procesu legalizacji na podstawie art. 48 Prawa budowlanego w oparciu o postanowienie organu I instancji nr [...] z dnia [...].06.2011 r. wydane w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, którym zobowiązano inwestorów do przedłożenia wskazanych w nim dokumentów.
Przede wszystkim należy wskazać, że przyjmując stanowisko organów wyrok WSA nie mógł mieć najmniejszego wpływu na przebieg sprawy bowiem termin na przedłożenie stosownych dokumentów określony dla inwestorów we wskazanym wyżej postanowieniu upłynął zanim Sąd wyrokował. Zatem Skarżący i tak nie mieliby szansy na wywiązanie się z nałożonych obowiązków.
Poza tym trzeba zauważyć, że inny obiekt był określony postanowieniem organu I instancji nr [...] z dnia [...].06.2011 r., a innego dotyczyło postępowanie legalizacyjne, które zakończyło się decyzją nakazującą rozbiórkę. W związku z tym inwestor nie miał możliwości zastosować się do w/w postanowienia ( pomijając już kwestię upływu zakreślonego czasu). Postanowienie wydane na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego musi określać obowiązki inwestora odnoszące się do obiektu objętego procesem legalizacji. W przedmiotowej sprawie postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dotyczy budynku gospodarczego, którego tylko część była objęta postępowaniem legalizacyjnym. Ta mianowicie, która powstała pod rządami ustawy z 7 lipca 1994 r. i tylko tej części mogły dotyczyć obowiązki określone w postanowieniu.
W zakresie robót dotyczących pozostałych fragmentów budynku toczy się odrębne postępowanie w oparciu o przepisy ustawy-Prawo budowlane z 1974 r.
Poza tym należy wskazać, że stan faktyczny sprawy nie wskazuje bezsprzecznie, iż wypełnione zostały przesłanki orzeczenia nakazu rozbiórki w trybie art. 48 Prawa budowlanego.
Decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego organ może wydać tylko wówczas, jeśli wynik postępowania, w tym ustosunkowanie się do okoliczności podnoszonych przez stronę, pozwalają na prawidłowe zastosowanie dyspozycji art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Zauważyć przy tym trzeba, że z okoliczności każdej konkretnej sprawy powinno wynikać, jeszcze na etapie postępowania wstępnego, poprzedzającego wydanie postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 cytowanej ustawy, że ustalenia faktyczne poczynione przez organ upoważniają go do zastosowania art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego (vide wyrok NSA z dnia 17 września 2008 r. sygn. akt II OSK 1050/07).
Art. 48 ust. 1-4 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania obu decyzji, stanowił, iż :
1. Właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę.
2. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem - właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
3. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1. zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2. dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno - budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
4. W przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1.
W świetle przytoczonej wyżej regulacji zasadą jest poprzedzenie obowiązku rozbiórki w przypadku wybudowania (budowy) obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę, oceną możliwości jej legalizacji, po ustaleniu, że budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz nie narusza innych przepisów, w tym techniczno - budowlanych.
W świetle wskazanych wyżej przepisów należy wskazać, że stanowisko organu odwoławczego dotyczące braku możliwości zalegalizowania robót ze względu na sprzeczność z przepisami techniczno-budowlanymi nie znajduje uzasadnienia w realiach niniejszej sprawy. Organ nie ocenił czy niezgodności te mogą zostać usunięte, a obiekt zostać doprowadzony do stanu zgodnego z prawem. Nie wymaga szerszego uzasadniania fakt, że umiejscowienie okien i drzwi w ścianie w sposób sprzeczny z przepisami Rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie z dnia 12.04.2002r. może zostać doprowadzone do stanu zgodnego z prawem.
W tym stanie rzeczy należy uznać, że organ dopuścił się naruszenia prawa materialnego art. 48 Prawa budowlanego, a naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji właściwie określi zakres obowiązków w oparciu o art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego, oceniając wcześniej w sposób prawidłowo czy inwestycja nie narusza przepisów, w tym techniczno - budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Następnie w zależności od poczynionych ustaleń i stanowiska inwestora wyda decyzję w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), art. 135 p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1) wyroku. Rozstrzygnięcie w przedmiocie wykonalności zaskarżonej decyzji uzasadnia treść art. 152 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło