VII SA/Wa 1137/17

WyrokWSA w Warszawie2018-02-28

Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Karolina Kisielewicz, Izabela Ostrowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy Gmina może być uznana za zarządcę obiektu budowlanego (kanału) w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a tym samym czy może być zobowiązana do dostarczenia ekspertyzy technicznej tego obiektu na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego, jeśli jej status prawny jako zarządcy nie został jednoznacznie ustalony, a jedynie opiera się na fakcie korzystania z obiektu i odnoszenia z niego korzyści?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy administracji nie poczyniły dostatecznych ustaleń faktycznych, aby uznać Gminę za zarządcę obiektu budowlanego (kanału) w rozumieniu przepisów prawa budowlanego. Brak jednoznacznego tytułu prawnego do władania kanałem jako całością, zwłaszcza w kontekście odcinków przebiegających przez działki innych podmiotów, uniemożliwia przypisanie Gminie statusu zarządcy. Ponadto, sąd podzielił wykładnię art. 64 ust. 1a Prawa wodnego, zgodnie z którą sam fakt odnoszenia korzyści z urządzenia wodnego nie czyni podmiotu jego zarządcą ani właścicielem w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, a jedynie może stanowić podstawę do podziału kosztów utrzymania.
Stan faktyczny
Gmina zaskarżyła postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakładające na nią obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej Kanału [...]. Organy obu instancji uznały Gminę za zarządcę obiektu budowlanego, opierając się na fakcie korzystania z kanału i odnoszenia z niego korzyści, co miało uzasadniać nałożenie obowiązku na podstawie art. 81c ust. 2 Prawa budowlanego. Gmina kwestionowała swój status zarządcy, wskazując na brak podstaw prawnych do takiego przypisania oraz na nieprawidłowe zastosowanie przepisów prawa budowlanego i wodnego.
Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżone postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, , Asesor WSA Karolina Kisielewicz (spr.), Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 lutego 2018 r. sprawy ze skargi Gminy [...] na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2017 r. znak [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej Gminy [...] kwotę 100 zł (sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Gmina [...] zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] marca 2017 r. (znak: [...]) o nałożeniu na skarżącą obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej Kanału [...]. Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że organ I instancji postanowieniem z [...] listopada 2016 r. (nr [...]) działając na podstawie art. 81 c ust. 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290 ze zm.) nałożył na Marszałka Województwa [...] - zarządcę obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia organowi w terminie do 28 lutego 2017 r., ekspertyzy stanu technicznego kanału [...], znajdującego się w [...], sporządzonej przez osobę posiadającą uprawnienia budowlane do projektowania bez ograniczeń w specjalności hydrotechnicznej wraz ze wskazaniem zakresu robót budowlanych niezbędnych do wykonania w celu zapewnienia dalszego bezpiecznego użytkowania kanału. Organ wyjaśnił, że podczas kontroli kanału w dniu 13 sierpnia 2013 r. stwierdził, że część kanału jest niedostępna (kolektor zamknięty ze względu na istniejącą zabudowę staromiejską) oraz że jego właściciel (zarządca) nie poddaje obiektu kontroli okresowej, co najmniej raz do roku i raz na pięć lat (art. 62 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 prawa budowlanego) i nie założył (nie prowadzi) książki tego obiektu budowlanego (art. 64 ust. 1 ustawy). Organ dodał, że koryto otwarte jest utrzymane w dobrym stanie technicznym, na odcinkach skap zadarnionych wymaga bieżącej konserwacji, wycinki traw i krzewów. Mury kanałów obiegowych zlokalizowanych przy zastawce (budowli piętrzącej) w rejonie Stawu [...] na terenie paku miejskiego są zaś w nieodpowiednim stanie technicznym. Po rozpoznaniu zażalenia Marszałka Województwa [...], Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] stycznia 2017 r. wydanym na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. (znak: [...]) uchylił to postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Organ odwoławczy powołując się na pismo Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej [...] z 21 stycznia 2015 r., pismo Wojewódzkiego Zarządu Melioracji i Urządzeń Wodnych w [...] z 20 września 2016 r. oraz pismo Starosty [...] z 24 października 2016 r. oraz informacje uzyskane od Marszałka Województwa podał, że Kanał [...] o długości ok. 11 km jest urządzeniem wodnym o którym mowa w art. 9 ust. 19 pkt 1 ustawy z 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.), wykonanym wyłącznie dla potrzeb miasta [...], a do jego głównych zadań należy odprowadzanie wód deszczowych z terenu miasta i zaopatrzenie w wodę parku miejskiego, nawadnianie fundamentów starej zabudowy miejskiej (drewnianych pali), nawodnienie drzewostanu parku miejskiego. W związku z tym, adresatem obowiązku o którym mowa w art. 81 c ust. 2 prawa budowlanego powinno być Miasto [...]. Z przepisu art. 64 ust. 1 prawa wodnego wynika bowiem, że utrzymanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach dla zachowania ich funkcji. Według art. 64 ust. 1a, w kosztach utrzymania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto ponosi z nich korzyści, a myśl art. 64 ust. 2a, przepis ust. 1a stosuje się także w przypadku wprowadzania ścieków lub wód do urządzeń wodnych. Organ dodał, że mimo że Skarb Państwa jest właścicielem wody i gruntów pokrytych tymi wodami, a także urządzenia wodnego, to trwały zarząd, jako forma władania nieruchomościami Skarbu Państwa, może należeć do różnych podmiotów (art. 11 ust. 1 pkt 2, art. 14 ust. 4 i art. 217 ust. 1 prawa wodnego). Ponownie w tej sprawie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] lutego 2017 r. (nr [...]) wydanym na podstawie art. 81c ust. 2 prawa budowlanego, nałożył na skarżącą Gminę [...] obowiązek dostarczenia ekspertyzy stanu technicznego kanału [...] (w terminie do 30 czerwca 2017 r.). W uzasadnieniu organ I instancji stwierdził, że "prawdopodobnym jest, że w (...) sprawie wystąpią przesłanki do wydania decyzji w trybie art. 66 ust. 1 prawa wodnego, nakazującej zarządy obiektu doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem, jednakże zebrany dotąd materiał dowodowy nie pozwala na określenie obowiązków niezbędnych do doprowadzenia tego obiektu do stanu zgodnego z prawem". Organ nie ma możliwości poczynienia samodzielnych ustaleń faktycznych w tej sprawie, z uwagi na brak dostępu do poszczególnych odcinków kanału. Zasadne jest więc zobowiązanie Gminy [...] - zarządy urządzenia wodnego, które zostało wykonane wyłącznie dla potrzeb miasta, do przedłożenia ekspertyzy technicznej Kanału [...]. Ekspertyza techniczna powinna zawierać określenie stanu technicznego całości obiektu, w tym odcinka kanału gdzie brak dostępu oraz stopnia jego zużycia. Kanału Gmina [...] wniosła zażalenie na to postanowienie, w którym zarzuciła organowi I instancji naruszenie art. 81c ust. 2 prawa wodnego i art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z [...] marca 2017 r. wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a., utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania i podał, że sporny Kanał to urządzenie wodne wykonane wyłącznie dla potrzeb Miasta [...] (odprowadzenie wód deszczowych o zaopatrzenie parku w wodę) i w związku organ I instancji zasadnie, w oparciu o art. 64 ust. 1 a i ust. 2 a prawa wodnego, nałożył obowiązek sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy technicznej na skarżącą. Gmina [...] w skardze na to postanowienie zarzuciła naruszenie: a) art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. przez utrzymanie w mocy postanowienia organu I instancji ([...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego) z [...] lutego 2017 r. b) art. 81c ust. 2 w zw. z art. 81c ust. 1 prawa budowlanego przez ich błędne zastosowanie i przyjęcie, że adresatem postanowienia o nałożeniu obowiązku dostarczenia organowi ekspertyzy stanu technicznego może być Gmina [...] jako zarządca Kanału [...], podczas gdy żadne okoliczności i dowody nie pozwalają na uznanie, że Gmina [...] posiada status podmiotu wymienionego w tym przepisie, w szczególności status zarządcy obiektu budowlanego, w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, c) art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez niewyjaśnienie okoliczności faktycznych mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności nieustalenie statusu i stanu prawnego Kanału [...], a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że Gmina jest zarządcą Kanału [...], d) art. 136 w zw. z art. 144 k.p.a. przez brak dokładnego zbadania sprawy w ramach postępowania odwoławczego, e) art. 124 § 2 k.p.a. przez nieustosunkowanie się przez organ II instancji do argumentów Gminy [...] podniesionych w złożonym przez nią zażaleniu na postanowienie organu I instancji i ograniczenie się w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia do powielenia stanowiska wyrażonego przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w jego wcześniejszym postanowieniu z [...] stycznia 2017 r., co w konsekwencji uniemożliwia stronie skarżącej "efektywne" ustosunkowanie się do motywów działania skarżonego organu. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu I instancji. W uzasadnieniu skargi podniosła, że ma podstaw do przyjęcia, że Gmina jest zarządcą spornego obiektu budowlanego. Organy obu instancji w uzasadnieniu postanowień nie powołały się na żaden dokument, z którego wynikałoby, że Gmina posiada tytuł prawny do władania Kanałem, jako całością obiektu budowlanego, w charakterze zarządcy tego obiektu. Poza ogólnikowym stwierdzeniem, że Gmina [...] jest władającym obiektem, bo faktycznie go eksploatuje i korzysta z Kanału (przy czym nie wskazano bliżej, na podstawie jakich dowodów ustalenie to zostało poczynione i na czym ma polegać eksploatacja i korzystanie z kanału na całym jego przebiegu), w zaskarżonym postanowieniu brak jest dostatecznego uzasadnienia dla przyjęcia za udowodnione okoliczności, iż zarządcą Kanału [...] jest Gmina [...]. Tymczasem za zarządcę obiektu budowlanego można uznać taki podmiot, którego prawo zarządu wynika z konkretnego przepisu prawa lub umownego stosunku prawnego. Z zaskarżonego postanowienia nie wynika, że Gminie [...] można skutecznie przypisać status zarządcy obiektu budowlanego - Kanału [...], jako całości, a zwłaszcza w odniesieniu do tych odcinków Kanału, które przebiegają przez działki stanowiące własność innych podmiotów (osób fizycznych). Skarżąca dodała, że nie ma również podstaw do przypisywania jej własności całości Kanału [...]. W ocenie strony skarżącej brak jest również uzasadnienia dla przypisywania Gminie [...], w odniesieniu do Kanału [...], obowiązków wynikających z przepisów Prawa budowlanego, w tym art. 81c ust. 2, z powołaniem się na przepis art. 64 ust. 1 a ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2015 r. poz. 469, ze zm.). Przepis art. 64 ust. 1 a stanowi, że "w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści; ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego". Jak zdaje się wynikać z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego przyjmuje, iż wynikający z art. 64 ust. 1 Prawa wodnego obowiązek utrzymywania urządzeń wodnych, polegający na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji, spoczywa na władającym urządzeniem wodnym, którym w ocenie organu jest Gmina [...], jako podmiot odnoszący korzyści z tego urządzenia w rozumieniu art. 64 ust. 1 a Prawa wodnego (organ wywodzi przy tym, iż Kanał [...] jest niewątpliwie urządzeniem wodnym w rozumieniu art. 9 ust. 1 pkt 19 lit. a Prawa wodnego). W ocenie Gminy [...] powyższe stanowisko organu jest jednak błędne, albowiem już z samej treści art. 64 ust. 1 a Prawa wodnego wynika, że przepis ten rozróżnia pojęcie właściciela urządzenia wodnego od osoby, która z urządzenia tego odnosi korzyści (w przypadku korzystania z urządzenia przez osobę, która odnosi z niego korzyści, podziału kosztów utrzymywania urządzenia wodnego dokonuje się na wniosek właściciela urządzenia). Tym samym, w ocenie strony skarżącej, brak jest podstaw do uznania, że osoba odnosząca korzyści z urządzenia wodnego może być uznana, w zakresie obowiązków związanych z utrzymaniem urządzenia, za właściciela urządzenia, jak również nie zachodzi jakakolwiek podstawa do uznania, że taka osoba, z samej tylko racji korzystania z urządzenia (z racji odnoszenia z niego korzyści) może być uznana za zarządzającą czy władającą tym urządzeniem. Zdaniem Gminy obowiązek wynikający z art. 64 ust. 1 Prawa wodnego obciąża właściciela urządzenia wodnego, a jeśli istnieje inny niż właściciel podmiot; który z urządzenia odnosi korzyści, to zachodzi jedynie podstawa do ustalenia i podziału kosztów utrzymywania urządzenia. W związku z tym nie zachodzi żadna podstawa do nałożenia obowiązku wynikającego z art. 81c ust. 2 prawa budowlanego na Gminę [...], bowiem nie można jej uznać ani za właściciela urządzenia wodnego ani za zarządcę tego urządzenia, traktowanego jako obiekt budowlany, zwłaszcza, że twierdzenia organu w tym zakresie są ogólnikowe i w istocie gołosłowne, oparte głównie na informacjach pozyskanych z Muzeum [...]. Nadto nie wyjaśniono na czym polegać ma władanie kanałem, jako całością, przez Gminę i czym się ono ma przejawiać. Brak jest jednocześnie podstaw do tego, aby utożsamiać pojęcie władania kanałem z rzekomym odnoszeniem ogólnikowo sformułowanych korzyści przez Miasto [...] (w rzeczywistości, idąc tokiem rozumowania przyjętym w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, to korzyści z kanału w postaci nawadniania fundamentów czy odprowadzania wód opadowych czerpie nie tyle Gmina, ile każdy z właścicieli nieruchomości, przez które kanał ten przebiega). Gmina [...] podnosi dodała, że art. 64 ust. 1 i ust. 1 a prawa wodnego, nie mogą mieć bezpośredniego związku z nałożeniem na dany podmiot obowiązku wynikającego z art. 81 c ust. 2 prawa budowlanego w sytuacji, gdy naruszenie wynikającego z art. 64 ust. 1 Prawa wodnego obowiązku skutkuje innego rodzaju odpowiedzialnością, np. wynikającą z art. 64b Prawa wodnego. W konkluzji Gmina stwierdziła, że nie ma podstaw do uznania, że jest ona zarządcą obiektu budowlanego lub władającą Kanałem [...], a tym samym nie ma podstaw do nałożenia na nią obowiązku wynikającego z art. 81 c ust. 2 prawa budowlanego. Z samego tylko ogólnikowego twierdzenia, iż "kanał stanowi urządzenie wykonane wyłącznie dla potrzeb miasta [...]" (nie wiadomo przy tym kiedy i przez kogo miało być ono wykonane) oraz że "korzyści z użytkowania tego urządzenia wodnego odnosi Miasto [...]" nie można skutecznie wywodzić, że odpowiedzialność za właściwe utrzymanie Kanału [...] o przebiegu 11 km ciąży na Gminie [...]. W ocenie strony skarżącej zasadnicza dla sprawy kwestia statusu Kanału [...], jak i kwestia własności czy prawa zarządzania Kanałem przez Gminę [...], nie została przez organy obydwu instancji należycie wyjaśniona i udowodniona, a ustalenia przyjęte w tym zakresie przez organy ocenić należy jako dowolne i naruszające art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. W zaskarżonej decyzji organ odwoławczy podtrzymał stanowisko organu I instancji co do tego, że w okolicznościach tej sprawy spełnione zostały przesłanki do nałożenia na skarżącą Gminę obowiązku dostarczenia ekspertyzy technicznej Kanału [...], stosownie do art. 81 c prawa budowlanego. Zdaniem organu, skarżąca korzysta z Kanału a więc jest zarządcą urządzenia wodnego. Należy przypomnieć, że z przepisu art. 81 c ust. 2 prawa budowlanego wynika, że organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego, w razie powstania uzasadnionych wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego, mogą nałożyć, w drodze postanowienia, na uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, obowiązek dostarczenia w określonym terminie odpowiednich ocen technicznych lub ekspertyz. Koszty ocen i ekspertyz ponosi osoba zobowiązana do ich dostarczenia. Zdaniem Sądu w rozpoznawanej sprawie organy nie poczyniły dostatecznych ustaleń i w konsekwencji dowolnie przyjęły, że Gmina jest zarządcą obiektu spornego budowlanego - Kanału [...]. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że pojęcie zarządcy obiektu budowlanego odnosi się do jednostki organizacyjnej, na rzecz której ustanowiono trwały zarząd, który jako jeden z tytułów prawnych do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, został wymieniony w art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego (wyrok NSA z 27 marca 2007 r., II OSK 522/06, LEX nr 339391; wyrok WSA w Gliwicach z 19 grudnia 2007 r., II SA/GL 762/07, LEX nr 347951; wyrok NSA z 6 września 2005 r., OSK 1914/04, niepubl.; wyrok NSA z 28 kwietnia 2006 r., II OSK 800/05, niepubl.). Ze stanu faktycznego tej sprawy nie wynika na jakiej podstawie organy wywodzą, że Gmina posiada tytuł prawny do władania kanałem jako całością, zwłaszcza że w niektóre z odcinków kanału przebiegają przez działki stanowiące własność innych podmiotów (osób fizycznych). Co więcej, organ nie poczynił dostatecznych ustaleń co do statusu Kanału jako cieku wodnego i w sposób całkowicie dowolny przyjął, że ten Kanał służy "potrzebom Miasta [...]". Sąd podziela także stanowisko skarżącej co do wykładni art. 64 ust. 1 a prawa wodnego. Według art. 64 ust. 1 tej ustawy, utrzymywanie urządzeń wodnych polega na ich eksploatacji, konserwacji oraz remontach w celu zachowania ich funkcji. Zgodnie z art. 64 ust. 1 a tej ustawy, w kosztach utrzymywania urządzeń wodnych uczestniczy ten, kto odnosi z nich korzyści. Ustalenia i podziału kosztów dokonuje na wniosek właściciela urządzenia wodnego, w drodze decyzji, organ właściwy do wydania pozwolenia wodnoprawnego. Wynika z tego, że koszty utrzymywania urządzenia wodnego obciążają właściciela tego urządzenia, jeżeli zaś inny podmiot (niż właściciel) osiąga z niego korzyści – jest to podstawa do podziału kosztów. Z powyższego wynika, że zarzuty skargi dotyczące niedostatecznego ustalenia istotnych okoliczności faktycznych (art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 136 w zw. z art. 144 k.p.a.) należy uznać za uzasadnione. W istocie rzeczy w rozpoznawanej sprawie organy oparły się na informacjach uzyskanych od Zarządu Gospodarki Wodnej [...], Wojewódzkiego Zarządu Melioracji Wodnych i Urządzeń Wodnych w [...] oraz Starosty [...] co do tego, że Kanał [...] został "wykonany dla potrzeb Miasta [...]" i w oparciu o to stwierdzenie w sposób całkowicie dowolny przyjęły, że Gmina [...] jest podmiotem wymienionym w art. 81 c prawa budowlanego i w związku z tym zachodzą podstawy do nałożenia na nią obowiązku sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy technicznej. Sąd zauważa ponadto, że postanowienie o nałożeniu obowiązku sporządzenia i przedłożenia ekspertyzy technicznej, będące postanowieniem o charakterze dowodowym, ma zastosowanie w sytuacji, gdy stan techniczny obiektu budowlanego budzi wątpliwości organu budowlanego, a ich wyjaśnienie wymaga wiedzy specjalistycznej. Nałożenie na stronę postępowania obowiązku określonego w tym przepisie wymaga jednak uprzedniego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego stosownie do art. 7 i art. 77 k.p.a. Dotyczy to zarówno samego obowiązku jak też jego zakresu i wreszcie charakteru wymaganego od strony dokumentu, który powinien wyjaśniać powzięte przez organ wątpliwości. Należy pamiętać, że organ nadzoru budowlanego prowadzi określone postępowanie i wykonuje zadania ustawowe w ramach swoich kompetencji dotyczących np. kontroli przestrzegania właściwego stanu technicznego obiektów budowlanych. Dlatego nałożony obowiązek dostarczenia odpowiedniej ekspertyzy i oceny technicznej powinien być skorelowany z uprawnieniami organu wykonującego właśnie te zadania. Oznacza to z jednej strony uprawnienia organu do prowadzenia postępowania dowodowego w celu ustalenia zakresu istniejących nieprawidłowości, z drugiej zaś strony konieczność jednoznacznego ustalenia przez organ prawdopodobieństwa występowania takich nieprawidłowości. Organ nie może, korzystając z uprawnień dowodowych, przerzucać całego ciężaru takiego postępowania dowodowego na stronę obciążając ją kosztami takiego postępowania. Nakazanie sporządzenia np. ekspertyzy technicznej obejmuje tylko jeden z elementów procedury wyjaśniającej i powinno mieć miejsce wtedy, gdy organ dysponuje już pewnymi informacjami rodzącymi uzasadnione wątpliwości co do jakości wyrobów budowlanych lub robót budowlanych, a także stanu technicznego obiektu budowlanego. Wynika z tego, że przepis art. 81c ust. 2 ustawy prawo budowlane, który faktycznie przerzuca na stronę koszty ustalenia stanu technicznego budynku, powinien być wykorzystywany tylko w sytuacjach wyjątkowych, kiedy organy nadzoru budowlanego nie są w stanie – przy użyciu posiadanej wiedzy i środków, którymi dysponują – wyjaśnić i rozstrzygnąć powstałych wątpliwości. Omawiany przepis nie może być nadużywany. Nie może być zatem podstawą arbitralnych rozstrzygnięć nakładających na strony obowiązek bez dostatecznego uzasadnienia (np. wyrok NSA z 13 grudnia 2012 r. sygn. akt II OSK 1486/11, lex nr 1367295). W świetle tych wywodów należy zauważyć, że organy obu instancji w zaskarżonym postanowieniu nałożyły na skarżącą obowiązek dostarczenia ekspertyzy technicznej Kanału [...], opierając się na stwierdzeniu, że jego część (kolektor zamknięty) jest niedostępna. Jednocześnie organy w zaskarżonym postanowieniu same przyznały, że np. koryto otwarte jest utrzymane w dobrym stanie technicznym, zaś mury kanałów obiegowych przy zastawce (budowli piętrzącej) są w nieodpowiednim stanie technicznym. W istocie organy orzekające w tej sprawie nie wykazały zasadności nałożenia kwestionowanego obowiązku ponieważ nie sprecyzowały, na czym te uzasadnione wątpliwości polegają, ani też z czego miałyby one wynikać. W przypadku, gdy nie ma istotnych wątpliwości co do jakości robót budowlanych lub stanu technicznego obiektu budowlanego, organy nadzoru budowlanego nie mogą domagać się dostarczania przez inne podmioty odpowiednich ocen technicznych. Powinny w zakresie własnych kompetencji, również technicznych, samodzielnie ocenić stan robot i stan techniczny obiektów budowlanych (por. wyrok NSA z 7 czerwca 2011 r. sygn. akt II OSK 486/10, LEX nr 992591). Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podzielił zarzuty skargi i dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło