VII SA/Wa 1140/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 4 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy M. M. w sprawie ze skargi M. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: odmówić M. M. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez M. M. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy w którym wniesiono o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z mężem. Wnioskodawczyni wskazała, że utrzymują się z mężem z wynagrodzenia za pracę wnioskodawczyni i męża w łącznej wysokości 4 500 zł. Wskazała, że na wydatki i zobowiązania składają się kredyt 2 100 zł., czynsz, 650 zł., media 300 zł., raty 230 zł., bilety 100 zł., telefon 150 zł., pożyczki 550 zł. Podała, że wniosek uzasadniony jest stanem majątkowym, który uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek wydatków związanych ze sprawą bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Dodała że ustanowiony pełnomocnik działa nieodpłatnie. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 23 czerwca br. wnioskodawczyni została zobowiązana na podstawie art. 255 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - wskazania czyją własnością jest dom/mieszkanie wskazane jako adres dla doręczeń (R. W.), należało wskazać na podstawie jakiego tytułu prawnego wnioskodawczyni korzysta z tego lokalu, jaką powierzchnię zajmuje i czy zamieszkują w nim inne osoby z którymi wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, jeżeli wnioskodawczyni zamieszkuje w tym lokalu z innymi osobami, z którymi wnioskodawczyni prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, należało podać ich dochody, - wskazania na jaki cel wnioskodawczyni zaciągnęła kredyt, w jakiej wysokości oraz jaka kwota pozostała do spłaty, - wskazania czego dotyczy (spłaty jakich rat) pozycja wyszczególniona w formularzu PPF jako "Raty 230 zł.", należało wskazać na zakup jakich przedmiotów wnioskodawczyni zaciągnęła pożyczki, ew. jakich pożyczek dotyczy spłata ww. rat, należało również wskazać w jakiej wysokości pożyczki zostały zaciągnięte oraz jaka kwota pozostała do spłaty, - wskazania czego dotyczy (spłaty jakich pożyczek) pozycja wyszczególniona w formularzu PPF jako "Pożyczki 550 zł.", należało wskazać jakich pożyczek dotyczy spłata ww. pożyczek, należało również wskazać w jakiej wysokości pożyczki zostały zaciągnięte, jaka kwota pozostała do spłaty oraz czy zostały zaciągnięte od instytucji, osób trzecich, czy rodziny, - wskazania z jakich środków wnioskodawczyni wybudowała budynek będący przedmiotem niniejszej sprawy na dz. ew. [...] na terenie R. "P." przy ul. K. w W., - nadesłania kopii dokumentów PIT wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, które się rozliczały z urzędem skarbowym, z rozliczeniem podatku za rok 2016, - wskazania czy wnioskodawczyni otrzymuje pomoc od rodziny, ew. osób trzecich, jeżeli tak należało wskazać na czym ona polega, - wskazania czy wnioskodawczyni otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak to należało nadesłać kserokopie ostatnich decyzji przyznających pomoc, - nadesłania kopii wyciągu bankowego wnioskodawczyni i wszystkich osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym za trzy ostatnie miesiące.. Wnioskodawczyni pomimo odebrania zarządzenia w dniu 12 lipca 2017 r. nie nadesłała dodatkowych wyjaśnień w sprawie. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawczyni wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym własnym i rodziny. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należało więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez M. M. wniosek należało wskazać, że wnioskodawczyni nie wykazała, by jej sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim złożony wniosek nie wyjaśnia wszystkich wątpliwości i nie przedstawia pełnych danych materialnych wnioskodawczyni, a wnioskodawczyni na wezwanie Sądu nie wyjaśniła wątpliwości na temat własnej sytuacji finansowej. W ocenie starszego referendarza sądowego dane zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy w niniejszej sprawie były na tyle ogólnikowe i niepełne, że wymagane było wezwanie do dodatkowych wyjaśnień. Wnioskodawczyni nie wskazała na jakie cele zaciągnęła kredyt i dwie pożyczki, których spłata wg oświadczenia wynosi łącznie 2 880 zł. Nie jest wiadome, czy pożyczki te związane są z zakupem dóbr podstawowych, czy luksusowych. Nie jest wiadome jakie nieruchomości posiada wnioskodawczyni, nie przedstawiono ponadto żadnych dokumentów źródłowych uprawdopodabniających trudną sytuację materialną wnioskodawczyni. Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że skarżąca nie wykazała, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Należało zaznaczyć, że to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Sprawą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, iż niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej. Nie jest do zaaprobowania przyjęcie takiego sposobu prowadzenia czynności wyjaśniających w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy, w którym wnioskodawczyni podaje informacje niekompletne, pomimo wezwania nie precyzuje ich w sposób dostateczny. W postępowaniu tym nie jest rolą Sądu prowadzenie dochodzenia i dowodzenia rzeczywistego stanu majątkowego strony i kierowania wezwań dla wyjaśniania kolejnych wątpliwości pojawiających się wraz z nowymi dokumentami przedkładanymi przez wnioskodawcę. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.