VII SA/Wa 1144/14

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego P. T. o przyznanie wynagrodzenia tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi W. N. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie zmiany decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę postanawia: odmówić przyznania radcy prawnemu P. T. kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z tytułu reprezentowania przed sądem I instancji i postępowaniu zażaleniowym. Mocą postanowienia Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2014 r. przyznano W. N. prawo pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Izby Radców Prawnych w [...], pełnomocnikiem skarżącej wyznaczony został radca prawny P. T. Radca prawny w imieniu skarżącego w niniejszej sprawie złożył wniosek o zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych. W dniu 8 kwietnia 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał wniosek skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, wydając w tej kwestii postanowienie. W dniu 20 kwietnia 2015 r. do Sądu wpłynęło pismo zatytułowane zażalenie wraz z wnioskiem o zawieszenie postępowania. W treści ww. pisma pełnomocnik skarżącego wskazał, że skarżący W. N. w dniu 6 marca 2015 r. zmarł. Zażalenie dotyczyło postanowienia Wojewódzkiego Sąd u Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 kwietnia 2015 r. w sprawie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W treści zażalenia został złożony wniosek o przyznanie na rzecz pełnomocnika wynagrodzenia za udzielona pomoc prawną, jednocześnie złożono oświadczenie, że wynagrodzenie to nie zostało zapłacone w całości ani w części. Starszy referendarz sądowy stwierdził, co następuje. Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., zw. dalej p.p.s.a.) wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Stawki wynagrodzenia i zasady ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej radcy prawnego określa rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.). Jego stosowanie w niniejszej sprawie związane jest z brzmieniem § 22 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714), który do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie tego rozporządzenia nakazuje stosowanie przepisów dotychczasowych do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Należy wskazać, że przewidziany w art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze obowiązek Skarbu Państwa ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu dotyczy pomocy "udzielonej", a zatem powstaje w przypadku podjęcia przez adwokata czynności związanych bezpośrednio z udzieleniem pomocy stronie, dla której został on wyznaczony. Udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 17 września 2012 r. II FZ 727/12 Lex nr 1221331, z dnia 18 października 2007 r. II FZ 515/07 Lex nr 1011762, z dnia 28 maja 2013 r. II FZ 303/13 Lex nr 1318936, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 28 lutego 2008 r. II SA/Bk 835/07 Lex nr 479299, wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 stycznia 2010 r. I FSK 1648/08 Lex nr 593654). W orzecznictwie akcentuje się, iż ze względu na opłacanie wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu ze środków publicznych sąd / referendarz sądowy ma zarazem uprawnienie, jak i obowiązek ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona. W niniejszej sprawie nie można uznać, że pełnomocnik udzielił stronie pomocy prawnej. Z akt niniejszej sprawy wynika, że do śmierci strony pełnomocnik złożył w imieniu wnioskodawcy jedynie wniosek o zwolnienie go z kosztów sądowych, a więc dokonał czynności związanej jedynie z postepowaniem wpadkowym, a nie głównym. Czynność ta nie zmierza bezpośrednio do wyjaśnienia sprawy, do jej wykonania nie było konieczne merytoryczne przygotowanie się do sprawy, a jedynie zaznajomienie z aktami sprawy. Nie można zatem uznać, że pomoc prawna została stronie faktycznie udzielona. Odnosząc się natomiast do postępowania zażaleniowego wszczętego przez pełnomocnika skarżącego, wskazać należy, że zostało ono podjęte bez umocowania, gdyż skarżący W. N. w dniu 6 marca 2015 r. zmarł. Natomiast zażalenie zostało złożone w dniu 20 kwietnia 2015 r., a więc już w czasie kiedy pełnomocnictwo wygasło. Wprawdzie przepis art. 43 p.p.s.a. wskazuje że pełnomocnik ma obowiązek działać aż do zawieszenia postępowania, jednakże jak wynika z orzecznictwa sądowo-administracyjnego w razie śmierci strony pełnomocnik legitymowany jest do podejmowania niezbędnych czynności procesowych zmierzających wyłącznie do zawieszenia postępowania. Pełnomocnik nie może podejmować innych niż zmierzające do zawieszenia postępowania czynności procesowych. W ich zakresie bowiem nie posiada on pełnomocnictwa, które wygasło. (por. Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 czerwca 2008 r. II OSK 1864/06 LEX nr 488285). Z uwagi na powyższe, na podstawie powołanych przepisów oraz art. 258 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.