VII SA/Wa 116/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek (spr.), , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, , Protokolant Agnieszka Wasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 lipca 2008 r. sprawy ze skargi L. S. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania skargę oddala Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], działając na podstawie art. 109 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.) oraz art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku L.S. o refundację kosztów zabiegu operacyjnego leczenia zaćmy, umorzył postępowanie administracyjne. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ wskazał, że zgodnie z art. 132 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych podstawą udzielania świadczeń opieki zdrowotnej przez Fundusz jest umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej zawarta pomiędzy świadczeniodawcą a dyrektorem oddziału wojewódzkiego Funduszu. Wyjaśnił, iż nie ma prawnych możliwości zwrotu kosztów leczenia świadczeniobiorcy, a stanowisko to zostało potwierdzone w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 marca 2006 r. sygn. akt II GSK 403/05, zgodnie z którym art. 109 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych nie uzasadnia bezpośredniego zwrotu świadczeniobiorcy poniesionych opłat za wykonane świadczenie. Organ stwierdził, że stosownie do art. 109 ust. 1 zd. 2 ww. ustawy, do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń, natomiast żądanie ustalenia prawa do świadczeń nie stanowi roszczenia o zwrot poniesionych przez świadczeniobiorcę kosztów leczenia. W ocenie organu, postępowanie w sprawie refundacji poniesionych przez wnioskodawcę kosztów leczenia stało się bezprzedmiotowe z uwagi na treść ww. przepisu prawnego, gdyż Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego NFZ nie posiada uprawnień do merytorycznego rozpatrzenia wniosku wykraczającego poza przesłanki określone w art. 109 ust. 1 cytowanej ustawy. Od powyższej decyzji wniósł odwołanie L.S. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia postanowieniem z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...], wydanym w związku z wniesieniem odwołania przez L.S., stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, iż odwołanie zostało złożone w dniu 11 kwietnia 2007 r. bezpośrednio w kancelarii [...] OW NFZ po terminie, bez jednoczesnego wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania oraz bez podania przyczyn jego uchybienia. Organ drugiej instancji wyjaśnił, że zgodnie z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), odwołanie od decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego wnosi się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie 7 dni od dnia jej otrzymania, o czym odwołujący się został prawidłowo pouczony. Zdaniem organu, nie dotrzymano ustawowego terminu do wniesienia odwołania, a zatem nie zostało ono złożone skutecznie. W dniu 22 sierpnia 2007 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) L.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na powyższe postanowienie, składając wraz ze skargą adresowany do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] umarzającej postępowanie w sprawie wniosku o refundację kosztów zabiegu operacyjnego. We wniosku podniesiono, iż uchybienie terminu jest nieznaczne (wynosi 1 dzień) i nie było zamierzone, a wynikło z błędnego zapisania daty otrzymania przesyłki poleconej, spowodowanego okresem przedświątecznym, zaawansowanym wiekiem i ogólnym rozkojarzeniem. Wnioskodawca wskazał, że był przekonany, iż otrzymał przesyłkę 5 kwietnia 2007 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia postanowieniem z dnia [...] października 2007 r. nr [...]b, działając na podstawie art. 134 w zw. z art. 59 § 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku L.S., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] marca 2007 r. nr [...]. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że wnioskodawca został prawidłowo pouczony o terminie wniesienia odwołania, a przedstawiona we wniosku o przywrócenie terminu argumentacja nie jest wystarczająca, aby stwierdzić, iż uchybienie terminu było niezawinione. W ocenie organu, argumentacja ta nie jest zatem wystarczająca również do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie wniósł L.S., zwracając się o jego uchylenie oraz przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem skarżącego, okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania nie spełniają wprawdzie prawnych przesłanek usprawiedliwiających zwłokę w złożeniu odwołania, lecz wyjaśniają, że nie było to działanie umyślne. Skarżący wskazał, że dopiero w toku postępowania dowiedział się, że odwołanie zostało wniesione po terminie, zatem składając je nie mógł wnosić o przywrócenie terminu. Ponadto zauważył, iż fakt nieznacznego przekroczenia terminu pozwala pozostawać skarżącemu w przekonaniu, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Nadto skarżący stwierdził, że decyzja organu zapadła po upływie trzech miesięcy, podczas gdy winien był on wydać rozstrzygnięcie w terminie jednego miesiąca. W odpowiedzi na skargę Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 2169 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, badając prawidłowość zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu, przy czym Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W rozpatrywanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia nie wystąpiły. Sąd kontrolował postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2007 r. nr [...], umarzającej postępowanie w sprawie wniosku o refundację kosztów zabiegu operacyjnego. Instytucja przywrócenia terminu uregulowana w art. 58 k.p.a. stwarza możliwość skutecznego dokonania czynności w sytuacji, gdy upłynął już termin do jej podjęcia. Ma ona na celu usunięcie ujemnych dla strony następstw procesowych, powstałych wskutek uchybienia terminu. Zgodnie z art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., przywrócenie terminu uwarunkowane jest od łącznego wystąpienia czterech przesłanek. Oznacza to, iż niespełnienie chociażby jednej z nich, przy równoczesnym dopełnieniu pozostałych, przesądza o niedopuszczalności przywrócenia terminu. Pierwszą przesłanką jest uprawdopodobnienie przez stronę braku swojej winy w uchybieniu terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu zalicza się np. nieprawidłowe doręczenie pisma lub nagłą chorobę, która nie pozwoliła na wyręczenie się drugą osobą. Braku winy zainteresowanego nie potwierdza nawet zwolnienie lekarskie w sytuacji, gdy nie wykluczało ono możliwości dokonania czynności procesowej przez stronę, np. przez sporządzenie odwołania i nadanie pisma w urzędzie pocztowym osobiście lub przez domownika. Drugą przesłankę przywrócenia terminu stanowi wniesienie przez zainteresowanego stosownego wniosku. Przywrócenie terminu może nastąpić bowiem wyłącznie na wniosek strony. Trzecią przesłanką przywrócenia terminu jest dochowanie terminu do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Termin do złożenia tego wniosku zaczyna biec od dnia ustania przeszkody i wynosi siedem dni, przy czym przywrócenie ww. terminu nie jest dopuszczalne, stosownie do art. 58 § 3 k.p.a. Czwartą przesłanką jest dopełnienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, dla której był ustanowiony uchybiony termin, a więc np. wniesienie odwołania. Należy zatem dopełnić czynności procesowej, nie czekając na wydanie przez organ rozstrzygnięcia w przedmiocie przywrócenia terminu. Strona powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność przy dokonywaniu czynność procesowych oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna. Przywrócenie terminu może mieć miejsce wówczas, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi zatem żadnych wątpliwości, iż ocena, czy zachodzą przesłanki do zastosowania art. 58 k.p.a., musi odbywać się z odniesieniem do okoliczności konkretnego przypadku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2006 r. sygn. akt II OSK 1397/05). Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. O braku winy w niedopełnieniu obowiązku można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że zostało ono spowodowane przeszkodą nie do przezwyciężenia. W ocenie Sądu, skarżący nie uprawdopodobnił, aby zaistniały okoliczności, które spowodowały niemożność dokonania przez niego czynności w przewidzianym terminie, tj. niemożność wniesienia odwołania od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] umarzającej postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego. W sprawie bezspornym jest, iż decyzja Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] marca 2007 r. nr [...] została doręczona skarżącemu w dniu 3 kwietnia 2007 r., a zatem ustawowy termin do wniesienia odwołania od tej decyzji upłynął z dniem 10 kwietnia 2007 r. Zgodnie bowiem z art. 109 ust. 5 ustawy z dnia 27 sierpnia 2007 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. Nr 210, poz. 2135 ze zm.), odwołanie od decyzji w sprawach z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego wnosi się do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia w terminie siedmiu dni od dnia jej otrzymania. O wymogu tym skarżący został prawidłowo pouczony w powyższej decyzji. Zasadnie więc organ uznał, że od dnia 3 kwietnia 2007 r. rozpoczął się dla skarżącego bieg terminu do wniesienia odwołania, a zatem odwołanie złożone w dniu 11 kwietnia 2007 r. wpłynęło po upływie ustawowego terminu. Należy również podzielić stanowisko organu zawarte w zaskarżonym postanowieniu, iż nie można mówić o braku winy skarżącego w niedopełnieniu obowiązku tylko z powodu błędnego określenia przez skarżącego daty otrzymania decyzji, spowodowanego okresem przedświątecznym, zaawansowanym wiekiem oraz ogólnym rozkojarzeniem. Sam skarżący zauważył w treści skargi, iż okoliczności te nie spełniają prawnych przesłanek usprawiedliwiających zwłokę w złożeniu odwołania. W zaistniałej sytuacji wskazany przez skarżącego nieumyślny charakter uchybienia terminu nie wypełnia kryterium braku winy, bowiem nie dochowano należytej staranności przy prowadzeniu własnych spraw. Zdaniem Sądu, Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia prawidłowo uznał, iż skarżący nie uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło bez jego winy oraz mając na uwadze wymóg równoczesnego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 58 § 1 i § 2 k.p.a., nie mógł on wydać innego rozstrzygnięcia, niż odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Skarżący nie dopełnił bowiem także wymogu zachowania terminu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, przewidzianego w art. 58 § 2 k.p.a na wystąpienie z wnioskiem o przywrócenie terminu. Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru postanowienia Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, postanowienie to doręczono skarżącemu w dniu 30 lipca 2007 r. (tego dnia ustała więc przyczyna uchybienia terminu), a zatem termin do zgłoszenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu upłynął dla skarżącego z dniem 6 sierpnia 2007 r. Wniosek ten został natomiast złożony dopiero w dniu 22 sierpnia 2007 r., a więc po upływie nieprzywracalnego terminu ustanowionego w art. 58 § 2 k.p.a. Należy jednocześnie wyjaśnić, że sąd administracyjny nie jest uprawniony do przywrócenia terminu do złożenia środka odwoławczego w postępowaniu przed organami administracji publicznej, a zatem zawarty w skardze wniosek nie mógł zostać uwzględniony. Wskazać także należy, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 15 stycznia 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1893/07 oddalił skargę L.S. na postanowienie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] przesądzając, iż organ prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.