VII SA/Wa 1168/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mirosława Kowalska po rozpoznaniu w dniu 20 października 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu T. G. i L. G. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2014 r. w sprawie ze skargi T. G. i L. G. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. przyznać T. G. i L. G. prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W dniu 22 maja 2014 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) T. i L. G., reprezentowani przez pełnomocnika, wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2014 r., znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji. Skarga zawierała wniosek o przyznanie skarżącym prawa pomocy, wobec czego otrzymali oni formularze PPF celem ich wypełnienia. Formularze zostały złożone 16 lipca 2014 r. Wynika z nich, że skarżący dysponują kwotą 2204,28 złotych miesięcznie, na co składają się dwie emerytury i dodatek opiekuńczy. Miesięczne wydatki to: 14,33 zł – podatek rolny (172 zł rocznie), 183,33 zł – zakup węgla na zimę (2200 zł rocznie), 50 zł – butla gazu, 410 zł – leki, 60 zł – ubezpieczenie domu, 19 zł – woda, 50 zł – telefon komórkowy, 60 zł – zakup środków czystości, 115,15 zł – energia elektryczna, 42 zł – wywóz śmieci, 600 zł – zakup żywności, 200 zł – zakup odzieży, 200 zł – dojazdy do lekarzy, a ich suma to 2003,81 złotych. Wskazali, że T. G. posiada dom o powierzchni 60,5 m2, mieszkanie o powierzchni 40 m2 oraz nieruchomość rolną o powierzchni 2,66 ha. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2014 r. referendarz sądowy przyznał skarżącym prawo pomocy poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. W dniu 25 sierpnia 2014 r. (data stempla urzędu pocztowego) pełnomocnik skarżących złożył sprzeciw, wskazując, że skarżący nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania z racji złego stanu zdrowia i wysokich kosztów leczenia przy niskich dochodach. Wskazał, że w kilku innych sprawach skarżącym przyznano prawo pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd wezwał skarżących do wskazania, którą z nieruchomości (dom, mieszkanie) zamieszkują oraz czy druga nieruchomość jest wykorzystywana w sposób przynoszący im korzyść majątkową. W odpowiedzi skarżący wskazali, cyt. "a) – nieruchomość wykazana w formularzu PPF stanowi parterowy domek o powierzchni 60,5 m2 w którym znajduje się mieszkanie o powierzchni 40 m2 i ono stanowi miejsce zamieszkania T. i L. G. b) – druga nieruchomość, ze względu na wiek i stan zdrowia oddana jest do użytkowania innej osobie, która opłaca za nas podatek gruntowy, z tego tytułu nie odnosimy żadnej korzyści majątkowej". Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek skarżących zasługuje na częściowe uwzględnienie. Zdanie pierwsze art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) stanowi, iż w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Przepisy ww. ustawy przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 561/14). Co więcej, ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania i dopiero wówczas, gdy okażą się one niewystarczające może zwrócić się o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 11 października 2011 r., sygn. akt II SAB/Bk 46/11). Na obecnym etapie postępowania skarżący stoją przed koniecznością uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 200 złotych, ale kwota ta, w ocenie Sądu, stanowi dla nich aktualnie nadmierne obciążenie. Uwzględniając powyższe, rozstrzygnięto jak w postanowieniu.