VII SA/Wa 1180/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 października 2009 r. sprawy ze skargi P. Sp. z o.o. w K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009 r. znak [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności skargę oddala Sygnatura akt VII SA/Wa 1180/09 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] marca 2009r., znak: [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2000r., Nr 98 poz. 1071 - z późn. zm., zwana dalej Kpa), po wszczęciu postępowania na wniosek [...] - [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. - o stwierdzenie nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] listopada 2007r., Nr [...]wstrzymującego użytkowanie obiektu wiaty położonej w C. przy ulicy [...] [...], będącej własnością [...] - [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K., wykorzystywanej na działalność związaną z projektowaniem i montażem instalacji klimatyzacyjnych, bez wymaganego przepisami Prawa Budowlanego zgłoszenia w organie właściwym oraz - nałożenia na właściciel obiektu obowiązku przedłożenia w terminie 60 dni od otrzymania niniejszego postanowienia dokumentów i opracowań wyszczególnionych w jego treści - umorzył postępowanie nieważnościowe. W uzasadnieniu organ wskazał, iż na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] listopada 2007r., Nr [...], jako wydane w trybie przewidzianym przez art. 71 a ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. -Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 z póżn. zm.), nie przysługuje stronom prawo do wniesienia zażalenia, a jedynie możliwość jego zaskarżenia tylko w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie. Zdaniem organu I instancji niemożność zaskarżenia postanowienia przesądza o niemożności stwierdzenia jego nieważności i powoduje bezprzedmiotowość prowadzonego w tej sprawie postępowania. Decyzją z dnia [...] maja 2009r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania [...] - [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K., od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] marca 2009 utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ II instancji wskazał, iż postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] listopada 2007r. nie podlega zaskarżeniu w trybie wniesienia zażalenia, a w związku z tym znajduje zastosowanie art. 126 Kpa, który stanowi, iż "do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157-§ 1 i 158 wydaje się postanowienie". Zdaniem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego organ I instancji powinien był zamiast wszczynania przedmiotowego postanowienia, odmówić wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] listopada 2007r. z uwagi na okoliczność jego niezaskarżalności. Jednak w sytuacji, gdy organ wszczął postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie, w celu uniknięcia rażącego naruszenia prawa, zobligowany był do jego umorzenia w drodze decyzji. Organ II instancji wskazał, że przedmiotowej sprawie wszczęte postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak prawnej możliwości wydania rozstrzygnięcia stwierdzającego, bądź też odmawiającego stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] listopada 2007r. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył [...] - [...] Sp. z o.o. z siedzibą w K. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 105 Kpa oraz art. 126 w zw. z art. 157 §3 Kpa. W ocenie strony skarżącej ustalenie, że okoliczności sprawy nie uzasadniają stwierdzenia nieważności, prowadzi do odmowy stwierdzenia nieważności decyzji, której to postępowanie dotyczy, a nie do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego (tak w NSA OZ we Wrocławiu w wyroku z dnia 6 stycznia 2000 r., II SA/Wr 148/99 - OSP 2001, nr 1, poz. 16). Ponadto skarżąca spółka wskazała, że w przedmiotowej sprawie organ winien wydać rozstrzygnięcie w formie postanowienia, a nie decyzji. Zgodnie bowiem z dyspozycją art. 126 Kpa in fine zamiast decyzji, o której mowa w art. 157 § 1 i 158 Kpa wydaje się postanowienie. Takie zapisy potwierdza art. 157 § 3 Kpa stanowiąc, iż odmowa wszczęcia postępowania w sprawie nieważności decyzji następuje w drodze decyzji. Zatem, a contrario w przypadku wydania postanowienia w drodze postanowienia. Art. 105 Kpa nie może stanowić podstawy prawnej wydania decyzji o umorzeniu postępowania w kwestiach rozstrzyganych w drodze postanowienia". W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Skarga nie jest zasadna, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Kontroli Sądu podlegała decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2009r., utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] marca 2009r. umarzającą postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] listopada 2007r., Nr [...], wstrzymującego użytkowanie budynku. W ocenie Sądu organ I instancji prawidłowo umorzył postępowanie w powyższej sprawie. Wskazać należy, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności jest nadzwyczajnym trybem postępowania administracyjnego, umożliwiającym wyeliminowanie z obrotu prawnego również ostatecznych rozstrzygnięć organów administracji publicznej. Zastosowanie tego trybu stanowi więc wyjątek od zasady trwałości decyzji ostatecznych, wyrażonej w art. 16 § 1 Kpa. Z tego względu, katalog przesłanek stwierdzenia nieważności został ściśle określony w art. 156 § 1 pkt 1-7 Kpa i nie może być on interpretowany rozszerzające Stosownie do art. 157 § 2 Kpa, postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. W niniejszej sprawie z inicjatywą w tym przedmiocie wystąpił skarżący (pismo z dnia 28 listopada 2007r.). Organ właściwy do rozpatrzenia wniosku, przed przystąpieniem do jego merytorycznego rozpoznania, miał obowiązek zbadać, czy wniosek został złożony skutecznie, a zatem czy wszczęcie postępowania w oparciu o zawarte w nim żądanie jest możliwe na gruncie obowiązujących przepisów prawa. Należy wyjaśnić, że ustawodawca w art. 126 Kpa ograniczył w odniesieniu do postanowień możliwość prowadzenia postępowania administracyjnego na podstawie przepisów art. 156-159 Kpa wyłącznie do kategorii postanowień, od których przysługuje zażalenie. A zatem, tylko tego rodzaju postanowienia (zaskarżalne w drodze zażalenia) mogą zostać poddane kontroli w trybie nieważnościowym. Zgodnie z art. 141 § 1 Kpa, na wydane w toku postępowania postanowienia służy stronie zażalenie, gdy kodeks tak stanowi. Kwestionowane przez stronę skarżącą postanowienie stwierdzające niedopuszczalność odwołania zostało wydane w oparciu o art. 71 a ust.1 Prawa Budowlanego. Postanowienie to zgodnie z treścią art. 71a Prawa Budowlanego w związku z art. 141 § 1 i art. 142 Kpa, jest niezaskarżalne, a strona może je zaskarżyć tylko w odwołaniu od decyzji kończącej postępowanie. Powyższe oznacza, że nie może być ono badane w administracyjnym toku instancji wskutek złożenia zażalenia, gdyż kodeks takiej możliwości nie przewiduje. Ponieważ postanowienie to jest ostateczne (nie służy na nie zażalenie), więc nie jest dopuszczalne zastosowanie wobec niego nadzwyczajnego trybu postępowania administracyjnego, co wynika wprost z regulacji zawartej w art. 126 Kpa. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w przedmiotowej sprawie organ powinien (wbrew twierdzeniom skargi) decyzją "odmówić wszczęcia postępowania" z przyczyn przedmiotowych na podstawie art. 157 § 3 Kpa. Skoro jednak organ wszczął postępowanie (w dniu 11 lutego 2008r. wydał zawiadomienie wszczęciu postępowania i przesłał je stronom) to na tym etapie jedynym słusznym rozstrzygnięciem było umorzenie postępowania na podstawie art. 105 § 1 Kpa z uwagi, na jego bezprzedmiotowość czyli brak przedmiotu postępowania. Wprawdzie istnieje postanowienie, ale nie można w sprawie wydać decyzji załatwiającej sprawę przez jej rozstrzygnięcie, gdyż zabrania tego przepis art. 126 Kpa. Sąd nie dopatrzył się zatem naruszenia wskazanych w skardze przepisów art. 105, art. 126 i art. 157 §3 Kpa. Wbrew twierdzeniom skargi organy nie mogły badać merytorycznie postanowienia i odmówić stwierdzenia jego nieważności, gdyż wówczas orzekałyby merytorycznie i takie postanowienie rażąco naruszałoby art. 126 Kpa. Ponadto wskazać należy, że tylko orzekając merytorycznie organy stosują do postanowień -postanowienia, co wynika wprost z przepisu art. 126 Kpa, który wskazuje przepisy - art. 151 § 1 i art. 157 § 1 i art. 158 Kpa. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił.