VII SA/Wa 1201/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2009 r. sprawy ze skargi W. J. i A. L. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zezwolenia na ekshumację zwłok skargę oddala VII SA/Wa 1201/09 UZASADNIENIE W dniu 25 marca 2009 r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) wpłynął wniosek W. J. w sprawie zezwolenia na ekshumację szczątków rodziców: ojca M. J. zm. 12 kwietnia 1982r. i matki J. J. zm. 1 września 2000r., z grobu na Cmentarzu Parafialnym w (...) przy ul. (...) do grobu rodzinnego na Cmentarzu Miejskim w (...) przy ul. (...). Wnioskujący podał wykaz osób uprawnionych do współdecydowania w sprawie ekshumacji, wraz ze stopniem pokrewieństwa: J.J. - syn zmarłych, W. J. - syn zmarłych, A. L. - córka zmarłych działająca przez pełnomocnika M. A. Z.- wnuczka zmarłych. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w (...) po zapoznaniu się z dokumentacją dnia (...). wydał decyzję nr (...) zezwalającą na dokonanie ekshumacji szczątków M. J. i J. J. W dniu 06 kwietnia 2009r. do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) wpłynęło odwołanie J. J. zam. ul. (...) od w/w decyzji. J. J. oświadczył w odwołaniu, że nie wyraża zgody na ekshumację, ponieważ niezbyt jasne są dla niej intencje brata W. J. i pozostałych osób dążących do ekshumacji. Wskazał, że rodzice byli emocjonalnie związani z (...) miejscem zamieszkania i (...). Ich ostatnią wolą było, aby byli pochowani gdzie obecnie spoczywają ich prochy i nie chce naruszać ich ostatniego i wiecznego spoczynku. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w (...) decyzją z dnia (...). znak: (...) Nr (...) uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz odmówił zgody na dokonanie ekshumacji M. J. zmarłego 12 kwietnia 1982 r. i J. J. zmarłej 1 września 2000 r. z grobu na Cmentarzu Parafialnym w (...), do grobu rodzinnego na Cmentarzu Miejskim w (...) . W uzasadnieniu Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w (...) wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (Dz. U. z 2000 r. Nr 23, poz. 295 z późn. zm.) ekshumacja może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok. Krąg osób uprawnionych do pochowania zwłok określa art. 10 powołanej ustawy. Powyższy przepis ustala kolejność osób uprawnionych do pochowania zwłok. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w (...) wskazał również, że w przedmiotowej sprawie zarówno wnioskodawca jak i odwołujący się należą do jednej kategorii osób uprawnionych, więc jako strona mają takie same prawa i obowiązki. Wobec powyższego stanowisko każdego z nich zostało wzięte pod uwagę i rozpatrzone. Z uwagi na brak przepisu prawa materialnego ani formalnego, z którego by wynikało, że raz wydana zgoda byłaby wiążąca, każdy uczestnik postępowania administracyjnego miał prawo składać wnioski, oświadczenia, pisma i mógł je cofać. Organ wskazał, że J. J. skorzystał z tego prawa oraz zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w (...) z dnia (...)marca 2009 r. znak: (...) złożył odwołanie do Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w (...). Zgodnie z powyższym wobec cofnięcia zgody na ekshumację przez J. J. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w (...) odmówił zgody na dokonanie ekshumacji, bowiem w tym postępowaniu odpada przesłanka z art. 15 ust. 11 (ekshumacja zwłok może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego). Ponadto Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w (...) poinformował, że prawo pochowania zwłok osoby zmarłej, wraz z prawem do ekshumacji oraz pamięć o niej stanowi dobro osobiste, chronione przepisami prawa cywilnego (art. 23 i 24 k.c.) a do ochrony dóbr osobistych powołany jest sąd powszechny cywilny. Wobec powyższego spór pomiędzy osobami uprawnionymi do ekshumacji może być rozpoznany na drodze postępowania sądowego przed sądem powszechnym w którym, sąd może wyóat orzeczenie zastępujące czyjeś oświadczenie woli. Skargę na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w (...) wniósł W.J. oraz A. L., którzy zarzucili, że organ nie wyjaśnił dostatecznie sprawy. Strony skarżące wskazała, że brat J. J. , ani jego rodzina poza przypadkami pogrzebów w ogóle nie interesowali się i nie interesują się grobem naszych rodziców, nawet podczas Świąt Zmarłych nie odwiedzają grobu rodziców, gdzie zbieramy się wszyscy - rodzina A. i W. Ponadto nadmienia się, że na Cmentarzu w (...)jest grób rodzinny, do którego chcieli przenieść szczątki rodziców. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w (...) wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd w pełni podziela ustalenia faktyczne i rozważania prawne dokonane przez organ II instancji. Zgodnie z treścią art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 23, poz. 295) ekshumacja zwłok może być dokonana na umotywowaną prośbę osób uprawnionych do pochowania zwłok za zezwoleniem właściwego inspektora sanitarnego. Osobami uprawnionymi do pochowania zwłok w świetle art. 10 ust. 1 ww. ustawy są członkowie najbliższej pozostałej rodziny osoby zmarłej, a mianowicie: małżonek, krewni zstępni, krewni wstępni, krewni boczni do 4 stopnia pokrewieństwa, powinowaci w linii prostej do 1 stopnia. W kwestii interpretacji treści art. 10 ww. ustawy, judykatura zajęła dwa odmienne stanowiska a mianowicie w wyroku z dnia 7 czerwca 1966 r., I CR 346/65 Sąd Najwyższy stwierdził, że przedmiotowa regulacja nie zastrzega na rzecz pewnych osób prawa do pochowania zwłok z pierwszeństwem przed prawem innych osób (miejsce publikacji LEX 5998), natomiast już w wyroku z dnia 25 września 1972 r., II CR 353/72 Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że przepis art. 10 ust. 1 ustala kolejność osób uprawnionych do pochowania zwłok; stwierdzając, iż prawo pochowania zwłok danej osoby przysługuje osobie wymienionej w dalszej kolejności (np. krewnym w linii bocznej) dopiero wtedy, gdy brak jest osoby wymienionej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta prawa tego nie chce lub nie może wykonać. Pozostawiając poza przedmiotem rozważań kwestię czy kolejność uprawnionych do pochowania zwłok wymieniona w art. 10 ust. 1 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłych, jest równoznaczna z ustaleniem pierwszeństwa prawa małżonka i zstępnych przed pozostałymi krewnymi, zdaniem Sądu, nie ma wątpliwości co do tego, że ewentualny spór między osobami, którym przysługuje prawo pochowania zwłok i prawo ekshumacji (bo art. 15 ust. 1 pkt 1 odsyła do art. 10 ust. 1 ustawy), nie może być rozstrzygnięty w postępowaniu administracyjnym. Prawo pochowania zwłok osoby zmarłej (wraz z prawem do ekshumacji) oraz pamięć o niej stanowi bowiem dobro osobiste, chronione przepisami prawa cywilnego (art. 23 i 24 k.c), a do ochrony dóbr osobistych powołany jest sąd powszechny cywilny. Prawo osobiste do zmiany miejsca spoczywania zwłok jest prawem wspólnym wszystkich żyjących członków najbliższej rodziny zmarłego. Z istoty tej wspólności wynika, że do zmiany powyższej wymagana jest zgoda wszystkich uprawnionych (zob.: wyrok SN z 25 kwietnia 1966 r, II CR 106/66, LEX nr 5977). W wypadku sporu między osobami, którym przysługuje prawo ekshumacji, osoba uprawniona do niej, może zatem skutecznie domagać się zobowiązania innej osoby uprawnionej do złożenia stosownego oświadczenia woli (zob.: wyrok SN z dnia 7 czerwca 1966 r, I CR 346/65). W niniejszej sprawie zauważyć należy, że jej stan faktyczny dotyczy sporu między dziećmi osób zmarłych, którym przysługuje prawo ekshumacji zwłok W.J. jego siostry A. L. którzy chcą dokonać ekshumacji zwłok rodziców w celu przeniesiona ich do grobu rodzinnego w (...) , z drugiej strony zgłaszającego sprzeciw wobec wniosku brata wnioskodawców a syna zmarłych J. J.. Biorąc pod uwagę, że sprawa dotyczy praw osobistych wspólnych dla wszystkich żyjących członków najbliższej rodziny zmarłego uznać należy, że rozstrzygnięcie zaistniałego sporu może nastąpić jedynie na drodze procesu cywilnego toczącego się na skutek powództwa o zobowiązanie do złożenia stosownego oświadczenia woli - (art. 23 i 24 w zw. z art. 64 Kodeksu cywilnego w zw. z art. 1047 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego). Wojewódzki Sąd Administracyjny nie znalazł zatem podstaw do uwzględnienia skargi i dlatego jako bezzasadną ją oddalił (art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. -Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270)