VII SA/Wa 1203/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Groński, Sędziowie sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.) sędzia WSA Izabela Ostrowska, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 2 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (WINB) decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 83 ust. 2 Prawo budowlane, po rozpatrzeniu odwołania [...]S.A. w [...] – utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] (PINB) z [...] lutego 2021 r. nr [...] nakazującą rozbiórkę wolnostojącego nośnika reklamowego, podświetlanej od wewnątrz tablicy reklamowej 6 x 3 m, na słupie stalowym ustawionym na fundamencie zagłębionym w gruncie, na działce nr ew. [...] obr. [...] u zbiegu [...] i ul. [...] w [...]. Organ wskazał m.in., że inwestor poinformował, że nośnik zrealizował na podstawie umowy najmu z [...]marca 2007 r. ze Spółdzielnią Mieszkaniową [...]. Kontrola PINB 29 grudnia 2017 r. nie wykazała nośnika reklamowego [...] S.A. przy narożniku północno-zachodnim budynku usługowego przy ul. [...] w [...]. Natomiast podczas kontroli 27 stycznia 2021 r. PINB ustalił, że przy ul. [...] w [...] usytuowany jest opisany nośnik reklamowy. Dalej zaznaczył, że 5 lutego 2021 r. Urząd [...] poinformował, że nie odnalazł dokumentów dotyczących tego nośnika reklamowego (obecny nr [...]). Po przytoczeniu podstawowych zasad postępowania administracyjnego organ podzielił stanowisko PINB, że obiekt jest budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawo budowlane, a nie urządzeniem reklamowym. Wymagane było zatem pozwolenie na budowę. Świadczy o tym konstrukcja stanowiącą budowlaną i techniczno- użytkową całość, parametry techniczne, a zwłaszcza wielkość, znaczna masa i sposób związania z gruntem (słup stalowy na fundamencie całkowicie zagłębionym w gruncie). Nie polegał więc na instalacji w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego. Dalej organ wyjaśnił pojęcie trwałego związania z gruntem, powołując się na orzecznictwo. WINB zaznaczył, że obiekt powstał samowolnie, niemniej istnieje możliwość jego legalizacji, o ile zostaną spełnione przesłanki wymienione w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego m.in. gdy obiekt jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Następnie wskazał, że na ww. terenie obowiązuje uchwała Rady [...] z [...] stycznia 2010 r. Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] (dalej plan). Zapis § 5 ust. 5 pkt 1 planu przewiduje sytuowanie reklam: typu A - do 3 m2, typu B - 3 do 9 m2, typu C - 9-18 m2. Jednak w myśl pkt 5 tylko nośniki typu A mogą być podświetlone. Natomiast sporny obiekt posiada wewnętrzne oświetlenie tablicy i 18 m2 powierzchni reklamowej. Narusza zatem ww. zapisy, co wyklucza jego legalizację i obligowało organ do nakazania rozbiórki. [...]WINB stwierdził, że jeżeli stan faktyczny wywiedziono z nienasuwających zastrzeżeń dowodów, to skuteczne ich zakwestionowanie wymaga kontrdowodu strony kwestionującej te ustalenia, którego nie przedstawiono w tej sprawie. Organ podkreślił, że skoro na tym obszarze obowiązuje plan zagospodarowania przestrzennego, to nie ma możliwości wydania decyzji o warunkach zabudowy. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 2 ustawy z 27 marca 2003r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu (...). Zebrany materiał dowodowy jest wystarczający i pozwala na stwierdzenie, że nośnik stanowi obiekt budowany, który powstał samowolnie, jak i brak jest możliwości zalegalizowania z uwagi na naruszenie zapisów planu. Skargę na ww. decyzję złożyła [...]S.A. zarzucając naruszenie: 1. art. 48 ust. 1, ust. 2 i ust. 3 Prawo budowlane poprzez błędną wykładnię polegającą na stwierdzeniu, że nośnik reklamowy jest niezgodny z planem; 2. art. 8 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 5 pkt 1 i 5 planu poprzez przyjęcie, że przepis ten zakazuje nośnika reklamowego skarżącej; 3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy; Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy przytoczyła art. 48 ust. 1, 2 i 3 Prawo budowlane oraz § 5 ust. 5 pkt 1 i 5 planu podnosząc, że przepisy te nie zakazują reklamy o tej wielkości, jak przedmiotowa. Poza tym niezgodność dotyczy nośników reklamowych typu C, tj. o wymiarach od 9-18 m2, które są podświetlone, a nośnik skarżącej nie posiada oświetlenia. Organ I instancji nie powinien zatem nakazywać rozbiórki, ale przeprowadzić postępowanie legalizacyjne, a przede wszystkim wyjaśniające zgodnie z k.p.a. Zdaniem skarżącej, prawidłowa wykładnia art. 48 winna uwzględniać, że warunki wydania postanowienia w trybie art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego aktualizują się tylko wtedy, gdy robót budowlanych nie zakończono. Świadczy o tym stwierdzenie, że "organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych". Jeżeli organ nie może już wstrzymać robót budowalnych, to winien automatycznie wydać postanowienie nakładające obowiązek przedłożenia dokumentów określonych w art. 48 ust. 3 cyt. ustawy. Organ II instancji nie wyjaśnił ustalonych w toku postępowania okoliczności, ze szczególnym uwzględnieniem zgodności inwestycji z przepisami. Następnie strona podniosła, że § 5 ust 5 pkt 1 planu wskazuje typy oraz wielkości nośników reklamowych, które zgodnie z pkt 5 mogą być rozmieszczone na obszarze obowiązywania planu. Plan nie zakazuje budowy reklamy o takiej powierzchni jak nośnik skarżącej. Zapis § 5 ust 5 pkt 5 dotyczy nośników reklamowych typu A podświetlonych i nie zakazuje umieszczania nośnika reklamowego jakim dysponuje skarżąca. Nośnik ten odpowiada bowiem w swej powierzchni nośnikowi typu C i nie jest podświetlony, zatem spełnia wymogi planu. Po przytoczeniu art. 8, 7 i 77 § 1 k.p.a. strona wskazała, że [...]WINB mechanicznie załatwił sprawę zamiast ocenić materiał dowodowy. Nie wykazał w sposób nie budzący wątpliwości, aby ww. nośnik reklamowy był sprzeczny z planem. PINB powołał się na § 5 ust. 5 pkt 1 i 5 planu wskazując na sprzeczność nośnika z ww. zapisami, ale nie wykazał na czym sprzeczność ta polega. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie zaś z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Kontroli Sądu w tej sprawie została poddana decyzja [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z [...] lutego 2021 r. nakazującą rozbiórkę nośnika reklamowego składającego się z podświetlanej od wewnątrz tablicy reklamowej 6 x 3 m, mocowanej do słupa stalowego ustawionego na fundamencie zagłębionym w gruncie w opisanej lokalizacji. W świetle wskazanych wyżej kryteriów skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Podkreślić na wstępie trzeba, że – jak wynika z akt sprawy - postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte w dniu 13 listopada 2017r., o kontynuacji którego organ zawiadomił w dniu 13 stycznia 2021r. Stosownie zatem do art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2020r. poz. 471 ze zm.) do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie przepisów nowelizujących, czyli przed 19 września 2020 r., stosuje się ustawę Prawo budowlane w brzmieniu sprzed tej daty. Prawidłowo zatem postępowanie zostało przeprowadzone w oparciu o art. 48 Prawa budowlanego w uprzednim brzmieniu. W świetle ugruntowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych stanowiska, sporny nośnik reklamowy stanowi budowlę trwale związaną z gruntem, na którą inwestor winien uzyskać pozwolenie na budowę. Jest bowiem konstrukcją przestrzenną stanowiącą budowlaną i techniczno-użytkową całość, odpowiada zatem ogólnym cechom budowli, o jakich mowa w art. 3 pkt 1 lit. b Prawa budowlanego. Z opisu technicznego wynika bowiem, że posadowienie przedmiotowego obiektu wymagało przygotowania stopy fundamentowej i wiązało się z jej zagłębieniem w gruncie dla stabilizacji słupa z tablicą reklamową. Przy czym dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia to, czy obiekt posiada fundamenty i jaka jest wielkość zagłębienia w gruncie. Istotne jest, czy posadowienie jest na tyle trwałe, że opiera się czynnikom – w szczególności atmosferycznym - mogącym zniszczyć konstrukcję (por. wyrok NSA z 11.01.1999 r. sygn. II SA 1617/98, LEX 46756 oraz wyrok WSA w Warszawie z 12.04.2005 r. w sygn. VII SA/Wa 383/04, LEX 169390). Wzniesienie obiektu wiązało się zatem z wykonaniem robót budowlanych stanowiących budowę w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. W stanie prawnym obowiązującym w niniejszej sprawie budowa obiektu budowlanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia, bądź pomimo zgłoszenia sprzeciwu przez właściwy organ obligowała organ do wydania nakazu rozbiórki - w świetle art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Przepis ten stanowił, że organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. W postanowieniu, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie wymienionych w pkt 1 i 2 dokumentów (art. 48 ust. 3 cyt. ustawy). Postępowanie zmierzające do likwidacji skutków samowoli budowlanej było zatem podzielone na kilka etapów. Pierwszy to ustalenie, że obiekt budowlany był zrealizowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Drugi to ocena, czy obiekt można zalegalizować tj. czy nie narusza przepisów o planowaniu przestrzennym i czy stan techniczny obiektu nie narusza obowiązujących przepisów w stopniu uniemożliwiającym doprowadzenie go do zgodności z tymi przepisami. W przypadku ustaleń pozytywnych, organ postanowieniem wstrzymuje prowadzenie robót budowlanych i nakłada obowiązek przedłożenia dokumentacji umożliwiającej legalizację obiektu, a po spełnieniu nałożonych wymagań ustala opłatę legalizacyjną. W przeciwnym wypadku nakazuje rozbiórkę. Tym samym, postanowienie na podstawie art. 48 ust. 3 cyt. ustawy o wtrzymaniu robót budowanych organ wydaje, nawet wtedy gdy budowa została zakończona, a jednocześnie widzi podstawy do przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 stycznia 2017 r., sygn. akt II OSK 894/15, LEX nr 2248142). Opisana wyżej sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie. Działka inwestycyjna nr ew. [...] obr. [...] u zbiegu [...]i ul. [...] w [...] położona jest bowiem na terenie, na którym obowiązuje uchwała Rady [...] z [...] stycznia 2010 r. Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego rejonu [...] (dalej plan), która w § 5 ust. 5 pkt 1 przewiduje trzy typy reklam: A - do 3 m2, B - 3 do 9 m2, C - 9-18 m2, z których wyłącznie nośniki typu A mogą być podświetlone, jak stanowi § 5 ust. pkt 5 planu. Nośnik reklamowy skarżącej wprawdzie składa się z tablicy reklamowej o powierzchni 18 m2 , a więc mieści się w granicach określonych typem C, niemniej posiada oświetlenie wewnętrzne, co jest sprzeczne z § 5 ust. pkt 5 planu i stanowi przeszkodę do jego legalizacji. Powyższe, wynika z niekwestionowanych przez skarżącą w toku postępowania ustaleń organu powiatowego. Dopiero w skardze strona podniosła, że nośnik nie posiada oświetlenia, nie przedstawiła jednak na tę okoliczność żadnych dowodów. W konsekwencji na organach spoczywał obowiązek wydania decyzji nakazującej rozbiórkę spornego obiektu w myśl art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Z podanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.