VII SA/Wa 1207/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Maria Tarnowska po rozpoznaniu w dniu 25 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.W. o zmianę postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1207/13 odmawiającego zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.W. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2013 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić zmiany postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 23 lipca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1207/13 odmawiającego J.W. zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca J.W. po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego do skargi złożyła na urzędowym formularzu wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem referendarza sądowego z dnia 24 czerwca 2013 r. wniosek ten został oddalony. Po rozpoznaniu sprzeciwu na powyższe postanowienie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 23 lipca 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1207/13 odmówił J.W. zwolnienia od kosztów sądowych. W piśmie z dnia 2 sierpnia 2013 r. sprecyzowanym pismem z dnia 13 sierpnia 2013 r. J.W. wniosła o zmianę postanowienia Sądu z dnia 23 lipca 203 r. wskazując, że nie stać jej na poniesienie kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wskazała również, że nic się nie zmieniło w jej sytuacji finansowej. Wskazała, że to Sąd generuje liczne wydatki skarżącej zmuszając do przesyłania drogą pocztową korespondencji do Sądu, zaś w dzisiejszych czasach nie można nie posiadać telefonu czy Internetu, oraz drukarki która oszczędza czas i pieniądze na dojazdy do punktu ksero. Nie bez wpływu na stan rodzinnej ekonomiki jest bezrobocie czterech osób - całej rodziny córki bez żadnego wsparcia finansowego ze strony Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Przepis ten możliwość uchylenia bądź zmiany postanowień niekończących postępowania w sprawie warunkuje i uzależnia od zmiany okoliczności sprawy, przez co należy rozumieć zarówno zmianę okoliczności faktycznych, jakie sąd przyjął za przesłankę rozstrzygnięcia, jak i zmianę okoliczności prawych, które uzasadniałyby wydanie postanowienia odmiennej treści niż to, które zostało wcześniej wydane. Sąd po wszechstronnej ocenie tych okoliczności może wydać stosowne postanowienie (zob. B. Dauter w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, warszawa 2005, s. 382-383). Zgodnie z art. 243 § 1 ww. ustawy prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Wniosek o przyznanie prawa pomocy może być też złożony ponownie, jeżeli nastąpiła zmiana okoliczności zarówno faktycznych, jak i prawnych, która stanowiła podstawę orzeczenia o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 31 maja 2005 r., sygn. akt II OZ 408/05 niepubl.). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym, następuje gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Oznacza to, że na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej go do przyznania prawa pomocy. Rozstrzygnięcie jest zatem uzależnione od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Z treści wniosku o zmianę postanowienia o przyznanie prawa pomocy wynika, iż sytuacja materialna skarżącej nie zmieniła się w stosunku do poprzedniego okresu, który był brany pod uwagę przy rozpatrywaniu poprzedniego wniosku o przyznanie prawa pomocy, zatem skarżąca nadal prowadzi gospodarstwo domowe wraz z mężem; posiada mieszkanie o pow. 60 m2, dom drewniany na wsi z 1947-48 r., dwie działki na wsi o łącznej pow. 3500 m2. Utrzymuje się wraz z mężem z dochodów uzyskiwanych z tytułu emerytur w łącznej wysokości 3039 zł. Z wniosku o zmianę postanowienia wynika, że wysokość miesięcznych wydatków nie zmieniła się. Sąd podziela wnioski zawarte w postanowieniu z dnia 23 lipca 2013 r., z których wynika, że za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu żywności, leków, czynsz za mieszkanie, opłaty za energię elektryczną, gaz, wodę, zaś do wydatków niezbędnych do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny nie można już natomiast zaliczyć np. opłat za internet, telefon, wydatków na usługi pocztowe, kserograficzne czy też kupno drukarki; ponadto osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy winna najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas - gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające - może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. W ocenie Sądu nie zostały spełnione przesłanki, które uzasadniałyby zmianę postanowienia Sądu z dnia 23 lipca 2013 r. Podkreślić należy, że prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom ubogim, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co więcej - nie posiadających stałych comiesięcznych przychodów. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy natomiast rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby nawet niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Mając na uwadze powołane przepisy oraz sytuację majątkową i finansową J.W. uznano, że nie można jej uznać za osobę ubogą, sytuacja finansowa J.W. nie uzasadnia zatem przychylenia się do złożonego wniosku o zmianę postanowienia w przedmiocie przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 165 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.