VII SA/Wa 1296/15
WyrokWSA w Warszawie2016-05-06
Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Bogusław Cieśla
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy budowa stawu wodnego o wymiarach 18,5 m x 25,0 m i głębokości ok. 0,70 m, wykonana w 1999 r. bez pozwolenia na budowę, stanowi samowolę budowlaną podlegającą nakazowi likwidacji na podstawie art. 48 Prawa budowlanego?Ratio decidendi
Budowa stawu wodnego o wskazanych wymiarach i głębokości, wykonana bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowi samowolę budowlaną. W przypadku nieprzedłożenia przez inwestora dokumentów umożliwiających legalizację obiektu w wyznaczonym terminie, organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania nakazu rozbiórki. Obowiązek ten, w sytuacji gdy inwestor utracił prawo do dysponowania nieruchomością, obciąża aktualnego właściciela obiektu.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła decyzji nakazującej likwidację stawu zlokalizowanego na działce skarżącego W. G. Organ I instancji uznał budowę stawu za samowolę budowlaną, ponieważ została wykonana bez wymaganego pozwolenia na budowę. Po nieprzedłożeniu przez inwestora dokumentów legalizacyjnych, organ nakazał likwidację stawu. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów k.p.a. poprzez nierozważenie wszechstronnie okoliczności sprawy i wybiórczą ocenę materiału dowodowego, twierdząc, że w miejscu stawu istniał naturalny zbiornik wodny.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska, Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Protokolant spec. Katarzyna Ławnik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2016 r. sprawy ze skargi W. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]kwietnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie nakazu likwidacji stawu oddala skargę
Przedmiotem skargi W. G. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]kwietnia 2015 r. nr [...], znak: [...].
Decyzją tą organ, po rozpatrzeniu odwołań P. G. i W. G. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...], nakazującej P. Ł. G. likwidację stawu zlokalizowanego na działce o nr. ew. [...] położonej w miejscowości K. gm. [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, przedstawiając przebieg postępowania, wskazał, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zawiadomieniem z dnia 22 listopada 2013 r. poinformował strony o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie budowy stawu zlokalizowanego na działce o nr. ew. [...] położonej w miejscowości K., gm. [...].
Organ odwoławczy podał, że w trakcie przeprowadzonej w dniu 7 października 2013 r. kontroli stwierdzono, iż na przedmiotowej nieruchomości znajduje się zbiornik wodny o wymiarach 18,5 m x 25,0 m. Zbiornik oddalony jest o ok. 35 m od granicy z działką o nr ew. [...] stanowiącą własność R. F.. Zbiornik nie posiada obwałowania. Lustro wody zagłębione jest ok. 0,7 m poniżej przyległego terenu. Inwestor – W. G. oświadczył, że zbiornik ten powstał w 1999 r. i podał, że w tym miejscu był wcześniej mniejszy zbiornik i mokradła, które zagospodarował, co wpłynęło korzystnie na ususzenie jego łąki. Podał, że zbiornik ten służy jako wodopój dla krów. Inwestor oświadczył, że nie wykonywał żadnych prac melioracyjnych, a przed wykonaniem zbiornika nie uzyskał wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Ponadto W. G. podał, że w trakcie kopania zbiornika R. F. przychodził na działkę i nie składał zastrzeżeń. R. F. oświadczył, że w miejscu istniejącego obecnie stawu wcześniej uprawiana była ziemia.
Wobec powyższych ustaleń, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2014 r. wstrzymał prowadzenie robót budowlanych związanych z budową stawu i nałożył na P. Ł. G. obowiązek przedstawienia w terminie do dnia 1 września 2014 r.:
- zaświadczenia Wójta Gminy [...] o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
- czterech egzemplarzy projektu budowlanego wraz z opiniami, uzgodnieniami, pozwoleniami i innymi dokumentami wymaganymi przepisami szczególnymi oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7 Prawa budowlanego, aktualnego na dzień opracowania projektu,
- oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W związku z nieprzedłożeniem dokumentacji określonej ww. postanowieniem, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...], na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r. poz. 1409 ze zm.), nakazał P. Ł. G. likwidację stawu na działce o nr. ew. [...] położonej w miejscowości K. gm. [...].
Odwołanie od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, złożyli P. G. i W. G..
I dalej, przedstawiając własną ocenę w sprawie, [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że wobec okoliczności faktycznych i prawnych uzasadnione było zastosowanie trybu z art. 48 Prawa budowlanego z 1994 r., którego dyspozycja odnosi się do samowolnej budowy (tj. bez pozwolenia na budowę) obiektu budowlanego lub jego części.
Wyjaśnił, że w myśl art. 28 Prawa budowlanego z 1994 r. "Roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29-31". Art. 29-31 ww. ustawy wskazują na możliwość wykonywania robót budowlanych bez pozwolenia na budowę lub w oparciu o zgłoszenie zamiaru ich wykonywania właściwemu organowi administracji architektoniczno-budowlanej.
Zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego: "Właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę".
Organ odwoławczy podał, że z uwagi na przewidzianą przepisami Prawa budowlanego (art. 48 ust. 2 i 3) możliwość legalizacji samowoli budowlanej, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]dokonał analizy możliwości doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z prawem.
[...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał przy tym, że w omawianej sprawie miała miejsce budowa stawu wodnego o wymiarach 18,5 m x 25,0 m i głębokości ok. 0,70 m, a w jego ocenie tego rodzaju roboty -wobec brzmienia art. 29 ust. 2 pkt 9 Prawa budowlanego- wymagały uzyskania pozwolenia na budowę.
Dalej, organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy wynika, iż inwestor nie wykonał nałożonych obowiązków zmierzających do legalizacji obiektu. Tym samym Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]był zobowiązany treścią art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego do zastosowania ust. 1 ww. przepisu i orzeczenia nakazu rozbiórki samowolnie zrealizowanego stawu.
Powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 marca 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 2432/11: "Zaznaczyć trzeba, iż nakaz rozbiórki przewidziany w art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego w obowiązującym obecnie stanie prawnym (i tym mającym zastosowanie w sprawie), nie jest orzekany bezwzględnie. Ustawodawca zobowiązał bowiem organ do badania, czy budowa zrealizowana (realizowana) bez wymaganego pozwolenia na budowę jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i, czy nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Nakaz rozbiórki obiektu może być orzeczony dopiero wówczas, gdy okaże się, że nie ma prawnych możliwości jego legalizacji (ust. 1 art. 48). Przy czym, jeżeli zachodzą przedstawione powyżej okoliczności, o których mowa w ust. 2 art. 48 (tj. zgodność z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym oraz przepisami, w tym techniczno-budowlanymi), organ nadzoru budowlanego wstrzymuje w drodze postanowienia kierowanego do inwestora (właściciela lub zarządcy) prowadzenie robót budowlanych (bez względu na stopień ich zaawansowania), ustala wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy i nakłada obowiązek przedłożenia w wyznaczonym terminie dokumentów wskazanych w ust. 3 omawianego artykułu. W myśl ust. 4 art. 48, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, organ zobligowany jest jednak zastosować przepis ust. 1, a więc nakazać rozbiórkę obiektu lub jego części".
[...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podał, że niespełnienie przez inwestora obowiązku przedłożenia określonych dokumentów w wyznaczonym przez organ terminie obliguje organ nadzoru budowlanego do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego zgodnie z art. 48 ust. 4. Wykonanie nakazanych postanowieniem legalizacyjnym (art. 48 ust. 2 i 3) czynności nie jest prawem, lecz obowiązkiem inwestora, z którym ustawodawca wiąże określone skutki (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 grudnia 2006 r. sygn. akt II SA/Bk 120/05).
Następnie wyjaśnił, że zgodnie z art. 52 Prawa budowlanego "inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany na swój koszt dokonać czynności nakazanych w decyzji, o której mowa w art. 48, art. 49b, art. 50a oraz art. 51. Jako podmioty zobowiązane do dokonania rozbiórki samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego ustawodawca wymienia zatem alternatywnie inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 2012 r. sygn. akt II OSK 338/11: "Obowiązki nakazane w decyzjach wymienionych przepisami art. 48, 49b, 50a i 51 Prawa budowlanego mają wykonać na swój koszt inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. Wymieniony przepis nie wskazuje przy tym kolejności, w jakiej są obciążone wymienionymi obowiązkami podmioty wskazane tym przepisem. Natomiast w orzecznictwie sądów administracyjnym wyrażony został trafny pogląd, że w pierwszej kolejności obowiązkami takimi powinien być obciążony inwestor, jednakże pod warunkiem że posiada on w dacie orzekania uprawnienia do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu (por. wyroki NSA z dnia 27 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 522/06 i z dnia 6 marca 2008 r. sygn. akt II OSK 158/07). W sytuacji gdy inwestor utracił prawo do dysponowania obiektem i nieruchomością na cele budowlane nałożenie na niego obowiązku doprowadzenia tego obiektu budowlanego do stanu zgodnego z prawem mogłoby okazać się niewykonalne. Inwestor nie miałby żadnych własnych praw do zabudowanej nieruchomości a właściciel nie byłby związany tą decyzją". W ocenie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, skoro inwestor nie legitymuje się żadnym prawem do dysponowania obiektem oraz nieruchomością na cele budowlane, to nie może wykonać obowiązku rozbiórki, zatem organ powiatowy słusznie wydał nakaz rozbiórki na P. Ł. G..
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniach [...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wyjaśnił, że zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a.: "Dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone". Powołując się na ustalenia z kontroli przeprowadzonej w dniu 7 października 2013 r. wskazał, że z porównania map zasadniczych będących w zasobach Wydziału Geodezji i Kartografii Starostwa Powiatowego w [...] wynika, że w miejscu stawu uprzednio była łąka. Wyjaśnił, iż mapy zasadnicze zawierają informacje o przestrzennym usytuowaniu: punktów osnowy geodezyjnej, działek ewidencyjnych, budynków, konturów użytków gruntowych, konturów klasyfikacyjnych, sieci uzbrojenia terenu, budowli i urządzeń budowlanych oraz innych obiektów topograficznych, a także wybrane informacje opisowe dotyczące tych obiektów. Wobec powyższego nietrafny jest zarzut, że mapy są sporządzane w złej jakości, są rzadko aktualizowane oraz mają niską wiarygodność. Mapy zasadnicze to podstawowe opracowanie geodezyjno-kartograficzne, które służy różnym celom ewidencyjnym, a na ich podstawie wykonywane są inne opracowania kartograficzne. Zatem mapy są dokumentami urzędowymi, które posiadają wartość dowodową i stanowią wiarygodny dowód w sprawie. Ponadto protokół z czynności kontrolnych przeprowadzonych w dniu 7 października 2013 r. jest dokumentem urzędowym i został podpisany przez odwołujących się, zatem zgadzali się oni z treścią protokołu.
W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że brak jest podstaw do uchylenia decyzji w [...] z dnia [...] marca 2015 r., znak: [...].
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję [...]Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]kwietnia 2015 r. nr [...], skarżący – W. G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił naruszenie prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez:
a) brak dostatecznego wyjaśnienia przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji, pomimo licznych zarzutów stron i niekompletności materiału dowodowego,
b) brak rozważenia wszystkich okoliczności sprawy w szczególności nieodniesienie się do zarzutów stron,
c) wybiórczą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że skarżący wybudował zbiornik w oparciu jedynie o wykładnię słowną wybiórczo wybranych zeznań bez uwzględnienia całego kontekstu wypowiedzi,
d) dowolność rozstrzygnięcia przejawiającą się w niepełnym i wybiórczym uzasadnieniu decyzji;
2) art. 7, i 8 k.p.a. poprzez nierozważenie okoliczności sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, w szczególności nieodniesienie się do wszystkich zarzutów stron zwłaszcza w zakresie istnienia w tym miejscu naturalnego zbiornika wodnego od 1999 r.
W skardze skarżący podniósł, że organ niedostatecznie wyjaśnił przesłanki wydania decyzji organu I instancji. W ocenie skarżącego z akt sprawy wynika, że przed 1999 r. w tym miejscu istniał mniejszy zbiornik i mokradła, które zagospodarował, ale takie działanie nie może być utożsamiane z budową stawu w myśl Prawa budowlanego. Podał, że jego działanie wpłynęło korzystnie na ususzenie jego łąki, a zbiornik ten służy jako wodopój dla krów. Skarżący przyznał, że przedmiotowy zbiornik oddalony jest o ok. 35 m od granicy z działką o nr ew. [...], stanowiącą własność R. F.. Podał, że niecka rzekomego stawu nie posiada żadnych brzegów ani obwałowań ze względu na ułatwienie krowom dostępu do naturalnego źródła wody. Skarżący wyjaśnił, że ze względu na rolnicze wykorzystanie tej naturalnej niecki terenu co jakiś czas dokonuje odmulania tego naturalnego zbiornika poprzez zebranie warstwy osadów dennych. Takiej też czynności dokonał w 1999 r., kiedy to rzekomo powstał staw. Zdaniem skarżącego uznanie naturalnego zbiornika wodnego za staw, a w konsekwencji przyjęcie, iż doszło do samowoli budowlanej, nie znajduje oparcia w stanie faktycznym sprawy. Likwidacja wgłębienia terenu, w którym znajduje się naturalny zbiornik wodny jest bezzasadna. W ocenie skarżącego nie dokonano budowy nowego stawu, lecz przeprowadzono prace ułatwiające krowom korzystanie z tego naturalnego zbiornika wody.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2015 r. nakazującą właścicielowi nieruchomości – P. Ł. G. likwidację stawu zlokalizowanego na działce o nr. ew. [...] położonej w miejscowości K., gm. [...]. Jako podstawę prawną nałożonego obowiązku organ I instancji wskazał art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm.). Stosując ten przepis organ powiatowy przyjął, iż doszło do samowoli budowlanej, polegającej na zrealizowaniu na nieruchomości oznaczonej nr. ewid. [...], stawu o wymiarach 18,5 m x 25,0 m. Powyższy zbiornik wodny został wykonany w 1999 r. przez W. G., bez uprzedniego dokonania zgłoszenia czy uzyskania pozwolenia na budowę. W konsekwencji, organ powiatowy uruchomił procedurę legalizacyjną uregulowaną w art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Stwierdził jednak, że nie ma możliwości legalizacji samowoli budowlanej, bowiem P. G. nie wykonał w terminie obowiązków nałożonych w postanowieniu z dnia [...] marca 2014 r. Dlatego też orzekł o nakazie likwidacji przedmiotowego stawu, a organ wojewódzki orzeczenie to uznał za prawidłowe.
Zdaniem Sądu, wobec zawartości akt sprawy i stanu prawnego znajdującego w tym przypadku zastosowanie, kontrolowana decyzja organu wojewódzkiego prawa nie narusza.
Z ustaleń poczynionych w sprawie wynika, że W. G. wykonał na działce nr ew. [...] położonej w miejscowości K. gm. [...]staw o wymiarach 18,5 m x 25,0 m. Okoliczność tę potwierdza przede wszystkim znajdujący się w aktach administracyjnych sprawy, dokument urzędowy jakim jest protokół kontroli PINB z dnia 7 października 2013 r., podpisany zarówno przez skarżącego W. G. jak i właściciela nieruchomości – P. G. bez żadnych zastrzeżeń. Jak wówczas ustalono, zbiornik ten powstał w 1999 r. Datę tę wskazał W. G., który dodatkowo podał, że w tym miejscu był wcześniej mniejszy zbiornik i mokradła, które następnie zagospodarował. Biorąc pod uwagę powyższe i pozostałe ustalenia kontrolne, prawidłowo -zdaniem Sądu- organy orzekające w sprawie przyjęły, iż realizacja tego rodzaju zbiornika wodnego, wymagała uzyskania pozwolenia na budowę.
Zważyć należy, iż zgodnie z art. 3 pkt 1 Prawa budowlanego (obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji), przez pojęcie obiektu budowlanego należy rozumieć: a) budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, b) budowlę stanowiącą całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, c) obiekt małej architektury. Budynkiem jest taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach (art. 3 pkt 2). Obiektem małej architektury, w myśl art. 3 pkt 4 cytowanej ustawy, są niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki. Natomiast, zgodnie z art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, budowla - to każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni wiatrowych, elektrowni jądrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Mając na uwadze powyższe definicje prawne oraz poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, w tym - wymiary zbiornika wodnego i jego przeznaczenie, stwierdzić należy, że przedmiotowa inwestycja to budowla, w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, (w którym, to wymieniając przykładowe budowle ustawodawca wprost wymienił zbiorniki), wymagająca uzyskania pozwolenia na budowę. Zgodnie bowiem z generalną zasadą przewidzianą w art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego (a obowiązującą w stanie prawnym znajdującym zastosowanie w sprawie), roboty budowlane można było rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Wyjątki od tej reguły zawarto w art. 29 - 31 tej ustawy. Przedmiotowa inwestycja stanowi budowlę, która nie kwalifikowała się do wyłączenia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 Prawa budowlanego. Nie spełnia przede wszystkim warunków określonych w art. 29 ust. 1 pkt 15, czy - art. 29 ust. 2 pkt 9 tej ustawy.
W myśl tych ostatnich - zgłoszenia właściwemu organowi wymagają: budowa przydomowych basenów i oczek wodnych o powierzchni do 30 m2 (art. 29 ust. 1 pkt 15 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego), a także - stosownie do art. 29 ust. 2 pkt 9 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego - roboty budowlane polegające na wykonywaniu i remoncie urządzeń melioracji wodnych szczegółowych, z wyjątkiem: a) ziemnych stawów hodowlanych i b) urządzeń melioracji wodnych szczegółowych usytuowanych w granicach parków narodowych, rezerwatów przyrody i parków krajobrazowych oraz ich otulin. W ocenie Sądu wskazany zbiornik wodny nie mógł zostać zakwalifikowany jako przydomowy basen, czy jako oczko wodne o powierzchni do 30 m2 (z uwagi na jego powierzchnię przekraczającą 460 m²), ani też jako urządzenie melioracji wodnej szczegółowej, a jednocześnie - będąc budowlą w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, wymagał uzyskania pozwolenia na budowę. Dodać przy tym należy, że zgodnie z art. 71 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 469 ze zm.) tego rodzaju zbiorniki wodne zalicza się do urządzeń melioracji wodnych podstawowych. Wskazać też trzeba, że wykonanie zbiornika wodnego mieści się w pojęciu robót budowlanych, o których mowa w art. 3 pkt 7 Prawa budowlanego, bowiem przez roboty budowlane należy rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Co istotne, a to - wobec zarzutów skargi, ewentualna rozbudowa istniejącego na przedmiotowej nieruchomości zbiornika naturalnego (do obecnej powierzchni przekraczającej 460 m ²), także wymagałaby uzyskania stosownego zezwolenia. Zgodnie bowiem z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, przez budowę należy rozumieć wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę, nadbudowę obiektu budowlanego. Nie ma więc znaczenia czy doszło jedynie do rozbudowy zbiornika, czy jego budowy od podstaw, albowiem w obu tych przypadkach w myśl ww. przepisów konieczne jest (i tak też było w dacie realizacji przedmiotowego stawu) uzyskanie stosownego zezwolenia organu. W konsekwencji, prawidłowo w sprawie przyjęto, że przedmiotowy staw podlega reglamentacji Prawa budowlanego, nadto - został wykonany w warunkach samowoli budowlanej, bowiem ani inwestor W. G., ani właściciel tej budowli P. G. nie uzyskali zgody organu architektoniczno-budowlanego na jej realizację.
Dlatego też Sąd stwierdza, iż w sprawie nie budzi wątpliwości prawidłowość zastosowania art. 48 ust. 1 i ust. 4 ustawy - Prawo budowlane.
Wskazany przepis art. 48 ustawy - Prawo budowlane w ust. 1 stanowi, iż właściwy organ nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Stosownie zaś do art. 48 ust. 2 cytowanego przepisu, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1:
1) jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności:
a) ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo
b) ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego,
2) nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem
- właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych.
Zgodnie z ust. 3 ww. przepisu, w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
Na podstawie ust. 4 ww. przepisu, w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3, stosuje się przepis ust. 1. Przedłożenie w wyznaczonym terminie dokumentów, o których mowa w ust. 3, traktuje się jak wniosek o zatwierdzenie projektu budowlanego i pozwolenie na wznowienie robót budowlanych, jeżeli budowa nie została zakończona (ust. 5 ww. przepisu).
Z powyższego wynika, iż organ przed zastosowaniem art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego obowiązany jest ustalić, czy obiekt nadaje się do zalegalizowania. W niniejszej sprawie organy orzekające prawidłowo odstąpiły od legalizacji obiektu, bowiem P. G. nie przedłożył określonych w postanowieniu z dnia [...]marca 2014 r. dokumentów celem uruchomienia wskazanej procedury, wobec samowolnie zrealizowanej budowy. W takiej zaś sytuacji organ nadzoru budowlanego zobowiązany był do wydania nakazu rozbiórki obiektu budowlanego, o czym stanowi art. 48 ust. 4 ww. ustawy. Dodać przy tym należy, na co zasadnie zwrócił uwagę także organ odwoławczy, iż legalizacja samowoli budowlanej, o której mowa w ust. 2 art. 48 Prawa budowlanego, nie jest obowiązkiem inwestora czy właściciela budowy, ale jego uprawnieniem, i to od niego zależy, czy z procedury tej skorzysta.
W efekcie, zaznaczyć również trzeba, iż obowiązek likwidacji stawu został prawidłowo nałożony na obecnego właściciela przedmiotowego obiektu budowlanego – P. Ł. G.. Przepis art. 52 Prawa budowlanego wskazuje, iż obowiązki nakazane w decyzjach, o których mowa w art. 48, 49b, 50a i 51 ww. ustawy mają wykonać na swój koszt inwestor, właściciel lub zarządca obiektu budowlanego. W pierwszej kolejności obowiązkami takimi powinien być obciążony inwestor, który dopuścił się samowoli budowlanej. Jednak w przypadku, gdy inwestor przeniósł własność obiektu budowlanego na inny podmiot i w związku z tym utracił prawo do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, to obowiązek dokonania rozbiórki obciąża aktualnego właściciela obiektu budowlanego, ponieważ brak jest podstaw prawnych do nałożenia na inwestora obowiązku rozbiórki obiektu budowlanego, który nie jest jego własnością (por. wyrok NSA z dnia 15 maja 2012 r., sygn. akt II OSK 338/11, czy - wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 25 lipca 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 167/12).
Dlatego też, biorąc pod uwagę powyższe Sąd uznał, iż orzeczenia zapadłe w sprawie są prawidłowe, poprzedzone postępowaniem dowodowym w koniecznym zakresie.
Z tych też przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło