VII SA/Wa 1347/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kowalczyk (spr.), , Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Sędzia WSA Paweł Groński, Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 stycznia 2013 r. sprawy ze skargi B. C., I. W. i R. C. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2009 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia odmówić K. K. dopuszczenia do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika postępowania. B. C., I. W. i R. C. wniosły skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] uchylającą w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak [...] (stwierdzającą nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2003 r., Nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę elektrowni wiatrowej wraz z infrastrukturą towarzyszącą) i odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2003 r. W toku postępowania sądowoadministracyjnego K. K. wystąpił z wnioskiem o dopuszczenie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że na co dzień zajmuje się tematyką farm wiatrowych i interesuje się rozwojem odnawialnych źródeł energii. Jednocześnie podkreślił, że posiadanym doświadczeniem oraz wiedzą jest w stanie przyczynić się do rozwiązania trwającej od dłuższego czasu blokady ww. inwestycji oraz do rozwiania wszelkich wątpliwości, które są podnoszone przez mieszkańców sprzeciwiających się realizacji takiej inwestycji w okolicach R.. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Generalną zasadą wyrażoną w art. 32 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: "ppsa") jest, że w postępowaniu w sprawie sądowoadministracyjnej stronami są skarżący oraz organ, którego działanie lub bezczynność jest przedmiotem skargi. Rozszerzeniem tej zasady jest art. 33 ppsa, który w § 1 stanowi, że osoba, która brała udział w postępowaniu administracyjnym, a nie wniosła skargi, jeżeli wynik postępowania sądowego dotyczy jej interesu prawnego, jest uczestnikiem tego postępowania na prawach strony. Warunkiem takiego uczestnictwa jest zatem uprzedni udział w postępowaniu administracyjnym. Z kolei w myśl art. 33 § 2 ppsa udział w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika może zgłosić również osoba, która nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym, jeżeli wynik tego postępowania dotyczy jej interesu prawnego, a także organizacja społeczna, o której mowa w art. 25 § 4, w sprawach innych osób, jeżeli sprawa dotyczy zakresu jej statutowej działalności. Na postanowienie o odmowie dopuszczenia do udziału w sprawie przysługuje zażalenie. Przepis ten należy rozumieć w ten sposób, iż uczestnikiem postępowania sądowoadministracyjnego może stać się podmiot, któremu przysługiwała legitymacja materialnoprawna w postępowaniu zakończonym wydaniem zaskarżonego aktu, ale który w tym postępowaniu nie brał udziału, albowiem tylko wtedy wynik postępowania sądowoadministracyjnego może dotyczyć jego interesu prawnego (por. M. Romańska w: T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2008, s. 204). Od tak pojmowanego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, kiedy to jednostka jest wprawdzie bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak wskazać przepisu prawa, który stanowiłby podstawę jej roszczenia i w konsekwencji uprawniał ją do żądania stosownych czynności organu administracji (por. B. Dauter, Zarys metodyki pracy sędziego sądu administracyjnego, Warszawa 2008, str. 60). W judykaturze nie budzi wątpliwości, że wniosek taki sąd administracyjny rozpoznaje jawnie, czyli w trakcie rozprawy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GZ 176/12, z dnia 11 stycznia 2011 r., sygn. akt I OZ 994/10, z dnia 17 kwietnia 2009 r., sygn. akt II GZ 57/09). Z powyższych przepisów wynika, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym oprócz skarżącego i organu, mogą więc brać udział również uczestnicy na prawach strony, oraz pozostali uczestnicy o których mowa w art. 33 § 2 ppsa, a więc dopuszczeni do udziału w postępowaniu przez sąd. Uczestnicy na prawach strony - którzy brali udział w postępowaniu administracyjnym wskazani w art. 33 § 1 ppsa, są dopuszczeni do postępowania sądowoadministracyjnego z mocy prawa z chwilą jego wszczęcia. Natomiast pozostali uczestnicy, którzy nie brali udziału w postępowaniu administracyjnym, a wynik postępowania sądowoadministracyjnego dotyczy ich interesu prawnego, mogą zgłosić udział w tym postępowaniu i wnioskować o dopuszczenie ich do tego postępowania w charakterze uczestnika. Podkreślić należy, iż skarga inicjująca postępowanie w niniejszej sprawie, dotyczy decyzji Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2009 r. uchylającej w całości decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2009 r., znak [...] i odmawiającej stwierdzenia nieważność decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2003 r. Postępowanie prowadzone było w oparciu o przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej: "kpa", dotyczące stwierdzenia nieważności. Oznacza to, iż interes prawny K. K. w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym należy oceniać w świetle jego sytuacji prawnej w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się jednolicie, że postępowanie o stwierdzenie nieważności jest nowym postępowaniem, zatem na nowo ustala się krąg stron postępowania. Tak więc nie zawsze kto był stroną w postępowaniu zwykłym jest automatycznie stroną w postępowaniu o stwierdzenie nieważności i odwrotnie. Zgodnie z art. 28 kpa stroną jest każdy kto ma interes prawny. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza ustalenie powszechnie obowiązującego przepisu prawa - najczęściej materialnego na podstawie, którego formułuje się żądania i obowiązki. Tylko zatem taki przepis prawa stanowiąc podstawę interesu prawnego, stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym. O tym, czy podmiot ten ma interes prawny nie może decydować jedynie sama wola tego podmiotu z różnych przyczyn zainteresowanego prowadzeniem tegoż postępowania. Interes prawny nie jest tożsamy z interesem faktycznym, który oznacza, iż określony podmiot jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz to "zainteresowanie" nie znajduje oparcia w przepisach prawa powszechnie obowiązującego, które stanowiłoby podstawę żądania stosownych czynności organu administracji. W procesie budowlanym o tym kto ma przymiot strony rozstrzyga prawo budowlane. Zgodnie z przepisem art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego, który stanowi wobec regulacji art. 28 kpa lex specialis stronami w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę są: inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Za obszar oddziaływania obiektu należy uznać obszar określony dla projektowanego obiektu budowlanego w chwili wszczęcia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę tego obiektu, na podstawie jego rodzaju i charakterystyki. Właściciele, użytkownicy wieczyści i zarządcy nieruchomości sąsiadujących z projektowaną budową, muszą wskazać konkretny przepis, przewidujący w konkretnej sytuacji ograniczenie w swobodnym korzystaniu z ich nieruchomości, wprowadzone ze względu na powstanie w sąsiedztwie określonego obiektu budowlanego. Tylko ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości wynikające z konkretnego przepisu prawa dają podstawę do uczestnictwa w charakterze strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym pozwolenia na budowę. Natomiast ograniczenia, które nie są wynikiem istnienia przepisów prawnych nie dają podstawy do uznania danego podmiotu za stronę postępowania w tego typu sprawie, wówczas, bowiem istnieje interes faktyczny, a nie interes prawny. Pojęcie "interes prawny" nie zostało zdefiniowane w przepisach kodeksu, doktryna i orzecznictwo przyjmuje, że oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. Cechami interesu prawnego jest to, że jest on indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Z uwagi na fakt, że przepis szczególny wyłącza przepis ogólny, w niniejszej sprawie, której przedmiotem jest pozwolenie na budowę, zarówno w postępowaniu zwykłym jak i nadzwyczajnym – nieważnościowym stroną jest tylko inwestor oraz właściciele, użytkownicy wieczyści lub zarządcy nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Inwestorem w tej sprawie jest Spółka [...]. Skoro wnioskodawca nie jest inwestorem, to aby być stroną postępowania musiałby być właścicielem, użytkownikiem wieczystym lub zarządcą nieruchomości znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że inwestycja ma być realizowana w W. gm. C. i M. gm. K.. Natomiast miejscowość w której zamieszkuje wnioskodawca – Ł. – znajduje się w znacznej odległości od miejsca inwestycji. Zatem trudno uznać, że znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu. W swoim wniosku wnioskodawca nie wskazał na istnienie żadnej normy prawnej, z której wynikałyby bezpośrednio dla niego określone prawa i obowiązki uzasadniające dopuszczenie go do udziału w niniejszej sprawie w charakterze strony. Ponadto z wniosku wynika, że K. K. jest specjalistą w dziedzinie farm wiatrakowych oraz jest zainteresowany zakończeniem inwestycji będącej przedmiotem niniejszego postępowania. Powyższe zainteresowanie wnioskodawcy sprawą oznacza, że legitymuje się jedynie interesem faktycznym, a więc nie posiadając indywidualnego interesu prawnego nie może być stroną postępowania. W takiej sytuacji brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu sądowym w charakterze uczestnika. Mając na względzie powyższe, orzeczono jak w postanowieniu na podstawie art. 33 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.