VII SA/Wa 1362/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tadeusz Nowak po rozpoznaniu w dniu 25 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. T. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 września 2017 r. odmawiającego skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. T. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2017 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazie rozbiórki budynku gospodarczego postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Pismem z dnia [...] maja 2017 r. skarżący J. T. złożył za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W związku z powyższym na podstawie zarządzenia z dnia [...] czerwca 2017 r. skarżącemu przesłano formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, celem jego wypełnienia i odesłania do Sądu w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Ponadto do wnioskodawcy wystosowano odpowiednie pouczenia. Korespondencja w tym przedmiocie została doręczona w dniu [...] lipca 2017 r. Pismem z dnia [...] lipca 2017 r. (data stempla pocztowego) wnioskodawca przesłał wypełniony formularz, który w ocenie referendarza nie przedstawiał w sposób wystarczający sytuacji J. T.. Wynika z niego, że J. T. ma na utrzymaniu żonę i córkę, źródłem utrzymania jest renta i zasiłek rodzinny, które nie wystarczają na bieżące potrzeby. Wnioskodawca wskazał, że w skład jego majątku wchodzi dom o pow. 100 m2 natomiast na dochód gospodarstwa domowego, w którym mieszka składa się renta w wysokości 920 zł oraz zasiłek rodzinny w wysokości 135 zł, co razem daje 1055 zł miesięcznie. W złożonym formularzu J. T. wskazał, że miesięczny dochód jest przeznaczany na potrzeby zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb rodziny. W związku z tym zrządzeniem z 8 sierpnia 2017 r. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku poprzez wskazanie wysokości miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem domu, nadesłanie wyciągów z rachunków z ostatnich trzech miesięcy, nadesłania zaświadczenia z urzędu pracy o posiadaniu przez żonę skarżącego statusu osoby bezrobotnej, wskazanie czy żona skarżącego uzyskuje dochody z jakiegokolwiek tytułu, wskazanie, czy skarżący korzysta z finansowej pomocy rodziny lub innych osób, ze świadczeń z pomocy społecznej oraz wyjaśnienie z jakich środków pokrywa lub zamierza pokryć koszty związane z ustanowieniem adwokata w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 628/17. Na powyższe wezwanie skarżący odpowiedział w zakreślonym terminie, nie dołączając jednak wymaganych dokumentów. Wnioskodawca wskazał, że jego miesięczne wydatki na utrzymanie domu obejmują: 150 zł za energię elektryczną, 40 zł na gaz, 50 zł na ścieki oraz 50 zł związane z podatkiem od nieruchomości. Wskazał, że nie posiada wyciągów z rachunku bakowego ale zapewnił, że na jego konto wpływa tylko renta, a na konto żony zasiłek rodzinny w wysokości 135 zł miesięcznie. Oświadczył, że żona jest osobą bezrobotną i nie podejmuje prac dorywczych. Ponadto wnioskodawca stwierdził, że w utrzymaniu pomaga mu czwórka dzieci. Odnośnie kwestii ustanowienia adwokata w sprawie VII SA/Wa 628/17 skarżący poinformował, że przeznaczył na ten cel zwrot z Urzędu Skarbowego za 2016 r. Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania J. T. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Starszy referendarz sądowy uznał, że brak jest podstaw do zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych, ze względu na wybiórcze udzielanie odpowiedzi na wezwania kierowane do wnioskodawcy przez co kwestię rzeczywistej kondycji finansowej skarżącego nie można uznać za wyjaśnioną. Ponadto referendarz podkreślił, że skarżący nie nadesłał wymaganych dokumentów, zwłaszcza wyciągów z rachunków bankowych, przez co zachodzą wątpliwości co do wysokości środków, jakimi dysponuje. Na wskazane postanowienie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw przez J. T.. Wnioskodawca podniósł, że nie może zgodzić ze stanowiskiem referendarza sądowego stwierdzającym, że nie wykazał on braku możliwości poniesienia kosztów postępowania we własnym zakresie. Wnioskodawca oświadczył, że wszystkie informacje podane w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy są prawdziwe. Podkreślił, że informacja o opłaceniu pełnomocnika w sprawie o sygn. akt VII SA/Wa 628/17 ze zwrotu podatku za rok 2016 również jest prawdziwa. Wnioskodawca wskazał, że ze względu na zadłużenie nie jest w stanie opłacić wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Dodatkowo wskazał, że nie posiada konta w banku oraz, że żona nie jest zarejestrowana jako bezrobotna , ponieważ nigdy nie pracowała lecz zajmował się domem i dziećmi, będąc ubezpieczoną razem ze skarżącym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy. Natomiast zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba tak wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II OZ 43/15). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Przypomnieć należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W przypadku, gdy Sąd/referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 ustawy, podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Sąd podziela stanowisko starszego referendarza sądowego, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przede wszystkim J. T. mimo wezwań referendarza nie przedstawił stosownych dokumentów na poparcie swoich twierdzeń. Sąd w pełni zgadza się z referendarzem, że sytuacja skarżącego jest niejasna. Z uwagi na zbyt małą ilość danych Sąd nie może przyznać prawa pomocy, które ma charakter wyjątkowy. Również w sprzeciwie od postanowienia wydanego przez referendarza wnioskodawca poprzestał na stwierdzeniach, nie przedstawiając wymaganych dokumentów na ich poparcie. Skarżący otrzymał stosowne pouczenia w związku z procedurą przyznawania prawa pomocy, był wzywany do złożenia dokumentów, ponadto w swoim orzeczeniu referendarz wskazał, z jakich powodów uznał, że nie jest zasadne przyznawanie J. T. prawa pomocy. Mimo to wnosząc sprzeciw wnioskodawca ograniczył się jedynie do stwierdzeń. Podkreślenia wymaga, że dla Sądu kluczową rolę mają dokumenty. Ponadto Sąd zauważa sprzeczności w pismach przesyłanych przez skarżącego. Dotyczą one przede wszystkim posiadania konta bankowego. W piśmie z dnia 18 sierpnia 2017 r. będącym uzupełnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na urzędowym formularzu ppf wnioskodawca stwierdza "(...) na moje konto wpływa jedynie renta, natomiast na konto żony zasiłek rodziny w wysokości 135 zł miesięcznie" z kolei w sprzeciwie z dnia 25 września 2015 możemy przeczytać "nie przedstawiłem swojego wyciągu z konta bankowego, gdyż ja nie mam konta w banku". Sąd w niniejszej sprawie nie może jednoznacznie stwierdzić jak wygląda rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego. Wobec powyższego, kontrolując zaskarżone sprzeciwem postanowienie Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił przyznania J. T. prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 p.p.s.a., Sąd utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego, orzekając jak w sentencji postanowienia.