VII SA/Wa 1369/14

Maciej Majewski starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 września 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. K. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi W. K. na rozstrzygnięcie Rzecznika Praw Pacjenta z dnia [...] maja 2014 r. znak: [...] w przedmiocie niestwierdzenie naruszenia praw pacjenta postanawia : odmówić W. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął na formularzu PPF wniosek W. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym tj. w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Wnioskodawca w formularzu PPF wskazał, że jest osobą bezrobotną, nie posiada dochodów i nie jest w stanie ponieść kosztów postepowania. Wskazał, że nie posiada majątku, oszczędności. Do pisma z dnia 21 lipca 2014 r. dołączono kopie zaświadczenia z urzędu pracy z dnia 29 marca 2013 r. Innych danych w formularzu PPF nie wskazano. Z uwagi na okoliczność, iż powyższe oświadczenie było niewystarczające do oceny faktycznych możliwości finansowych strony, na mocy zarządzenia z dnia 18 sierpnia br. wnioskodawca został zobowiązany do nadesłania dodatkowych wyjaśnień w sprawie tj. do: - wskazania gdzie wnioskodawca zamieszkuje i kto jest właścicielem tego lokalu, - wskazania z jakich środków, bądź przy czyjej pomocy wnioskodawca się utrzymuje, - wskazania czy, a jeżeli tak to w jakiej wysokości miesięcznie wnioskodawca otrzymuje pomoc od rodziny (materialna, finansowa) należy wskazać na czym ona polega, - podania stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym (żywność, leki, odzież itp.), - wskazania czy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeśli tak, należy nadesłać ostatnie decyzje przyznające pomoc, - nadesłania kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące. Wnioskodawca w odpowiedzi na ww. pismo nadesłał dodatkowe informacje z których wynika, że zamieszkuje najczęściej u byłej żony, która jest właścicielem tego lokalu, utrzymuje się z pomocy rodziny – pięciorga dzieci, które są już samodzielne, nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej, nie posiada rachunku bankowego, kilka miesięcy temu ukończył 65 lat i obecnie oczekuje na przyznanie emerytury. W niniejszej sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu własnym i rodziny. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnoszącej o przyznanie prawa pomocy. Przyjętą regułą jest, iż obowiązkiem stron jest ponoszenie kosztów związanych z udziałem w postępowaniu. Tylko w wyjątkowych przypadkach może być przyznane na wniosek strony prawo pomocy polegające na zwolnieniu z kosztów sądowych bądź ustanowieniu adwokata z urzędu. Obejmuje zatem osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W przedmiotowej sprawie wnioskodawca nie wykazał, że jego sytuacja materialna jest tak trudna, aby kwalifikowała do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Na taką ocenę miało wpływ przede wszystkim nienależyte wykonanie przez wnioskodawcę zarządzenia z dnia 18 sierpnia 2014 r. i nieustosunkowanie się do wszystkich zawartych w zarządzeniu pytań dotyczących sytuacji materialnej strony. Tym samym wnioskodawca nie przedstawił wszystkich żądanych informacji, a jak zaznaczono, to na wnioskodawcy spoczywa ciężar przedstawienia okoliczności i wskazania faktów uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Przedstawione w formularzu PPF dane są bardzo ogólnikowe, tym samym informacje posiadane przez Sąd są niepełne - wnioskodawca nie wskazał szczegółowo gdzie mieszka, podał, że najczęściej mieszka w lokalu będącym własnością byłej żony, nie zaznaczono natomiast, gdzie poza tym zamieszkuje. Nie podano w jakiej wysokości wnioskodawca miesięcznie otrzymuje pomoc od rodziny i na czym ona polega (czy jest to pomoc materialna, finansowa, w jakiej wysokości). Ponadto nie podano stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym (żywność, leki, odzież itp.). Informacje te, istotne z punktu widzenia przyznania prawa pomocy, wnioskodawca całkowicie pominął w piśmie dotyczącym jego sytuacji majątkowej z dnia 23 sierpnia 2014 r. Pamiętać należy, że na najbliższej rodzinie (dzieci) spoczywa obowiązek alimentacyjny wynikający z przepisów prawa. Zgodnie z art. 128 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz.U. z 2012 r. poz.788 ze zm.) obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo. Nie wskazując na czym polega pomoc od dzieci, czy jest to pomoc materialna, czy finansowa, w jakiej wysokości, wnioskodawca nie wskazał faktycznych swoich możliwości finansowych. Dodać należy, że wnioskodawca podał, iż jest osobą bezrobotną, jednakże załączone zaświadczenie o pozostawaniu bezrobotnym zostało wystawione półtora roku wcześniej. W sprawie należałoby przedstawić aktualne zaświadczenie o pozostawaniu osobą bezrobotną. Reasumując wskazać należy, że w niniejszej sprawie wnioskodawca nie udzielił wszystkich żądanych od niego informacji, a należy pamiętać, że sytuacja materialna stron nie jest stała i należy ją oceniać indywidualnie przy każdej sprawie, gdyż na przestrzeni nawet krótkiego czasu może ulec zmianie. Tym samym w związku z nieujawnieniem wszystkich żądanych informacji i nie przedstawieniem wszystkich istotnych dla oceny zdolności majątkowych okoliczności faktycznych uznano, że twierdzenia strony o trudnej sytuacji materialnej nie mogą być zweryfikowane. Wnioskodawca ustosunkował się do wezwania w sposób selektywny i wybiórczy. Skutkiem powyższego jest odmowa przyznania prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji postanowienia.