VII SA/Wa 1369/17

Dnia 6 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu H. R. od postanowienia Starszego referendarza sądowego z dnia 29 września 2017 r. w sprawie ze skargi H. R. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2017r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia: utrzymać w mocy postanowienie Starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 września 2017 r. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął w dniu [...] lipca 2017 r. na urzędowym formularzu wniosek H. R. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych. Postanowieniem z dnia [...] września 2017 r. Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał H. R. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł., w pozostałym zakresie wniosek oddalił. W uzasadnieniu postanowienia Starszy referendarz sądowy wskazał, że z treści wniosku wynika, że wnioskodawczyni utrzymuje się z renty w wysokości 1 330 zł. miesięcznie. Wskazała, że sprawie posiadanych nieruchomości prowadzone jest postępowanie spadkowe w sądzie. Oświadczyła, że nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wyszczególniła miesięcznie ponoszone wydatki tj. opłatę za energię 50 zł., opłatę za telefon 56 zł., odpady stałe, płynne 140 zł., zakup butli z gazem 25 zł., lekarstwa 200 zł., zakup żywności 650 zł. i inne wydatki (środki czystości, żywność dla zwierząt, itp.) - 200 zł. Pismem z dnia [...] marca 2017 r. zobowiązano skarżącą - na podstawie art. 255 ustawy - do uzupełnienia w terminie 7 dni danych zawartych w złożonym wniosku, poprzez podanie: - gdzie wnioskodawczyni zamieszkuje (dom, mieszkanie, lokal) należało podać jego powierzchnię oraz wskazać, czy jest ich właścicielem, współwłaścicielem, czy też najemcą, - czy samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, czy też z innymi osobami, jeżeli prowadzi z innymi osobami należało wskazać ich dochody; - czy wnioskodawczyni bądź ktoś z najbliższej rodziny prowadzi działalność gospodarczą (w szczególności związaną ze sprzedażą dachówek, oraz układaniem i kryciem dachów ), jeśli tak, należało podać dochody uzyskiwane z tego tytułu z trzech ostatnich miesięcy, ew. czy wnioskodawczyni udostępnia innym osobom nieruchomość przy ul. [...], [...] do prowadzenia takiej działalności, jeżeli dokonuje tego odpłatnie należało wskazać uzyskiwane z tego tytułu dochody, - czy otrzymuje pomoc od rodziny, dzieci, jeżeli tak, to należało wskazać na czym ona polega, - czy otrzymuje świadczenia z pomocy społecznej, jeżeli tak, to należało nadesłać kopie ostatnich decyzji przyznających pomoc, oraz do nadesłania: - kopii wyciągu z rachunku bankowego za ostatnie 3 miesiące, jeśli je posiada, bądź złożenia oświadczenia, że go nie posiada. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie siedmiu dni od daty doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W odpowiedzi na powyższe wnioskodawczyni podała, że zamieszkuje w domu jednorodzinnym o pow. 70 m² przy ul. [...] w [...]. W sprawie własności prowadzone jest postępowanie w sądzie. Oświadczyła, że samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Nie otrzymuje świadczeń z pomocy społecznej. Nie posiada konta bankowego. Wyjaśniła, że działalność gospodarczą przy ul. [...] prowadzi jej syn, z którym posiada umowę o nieodpłatnym użytkowaniu posesji. Dzieci pomagają jej w pracach podwórkowych i porządkowych, skosić trawę, naszykować opał na zimę, itp. Oświadczyła, że nie otrzymuje od nich wsparcia finansowego.. Mając powyższe na uwadze Starszy referendarz sądowy wskazał - biorąc pod uwagę sytuację finansową wnioskodawczyni, iż uzasadnione jest częściowe przychylenie się do wniosku o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Stwierdził, że uzyskiwane dochody, przy uwzględnieniu wydatków z bieżącym utrzymaniem nie pozwalają wnioskodawczyni na poniesienie pełnych kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu. Uwzględnił przy tym fakt, że skarżąca zobowiązana jest także do uiszczenia wpisów od skarg w innych sprawach zawisłych w tut. Sądzie (sygn. akt VII SA/Wa 1566/17, VII SA/Wa 1567/17, VII SA/Wa 1568/17, VII SA/Wa 715/17). Tym samym uznał, że dochody uzyskiwane przez wnioskodawczynię nie są na tyle wysokie, aby umożliwiały uiszczenie łącznej kwoty wpisów od skarg wniesionych przez skarżącą, bez uszczerbku koniecznego utrzymania. Uznano, że konieczność uiszczenia wszystkich opłat w pełnej wysokości byłaby obciążeniem, które powodowałoby faktyczne zamknięcie drogi sądowej. Prawo do Sądu zostanie jednak zachowane, a prawa strony zostaną nienaruszone w sytuacji częściowego uwzględnienia wniosku poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi. Jednocześnie stwierdził, że brak jest podstaw do przyjęcia, iż wnioskodawczyni nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów sądowych samodzielnie. Wskazał także, że wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury. Świadczy to o tym, że nie pozostaje w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. Dochód miesięczny uzyskiwany przez wnioskodawczynię w wysokości 1 330 zł. miesięcznie stanowi stałe źródło dochodu. Sytuacja taka pozwala na sukcesywne czynienie oszczędności na pokrycie choćby części kosztów związanych z zainicjowanym postępowaniem sądowym. Starszy referendarz sądowy dodał, że przy ocenie wniosku nie można pominąć okoliczności wynikającej ze sprawy, która wpłynęła do sądu o sygn. VII SA/Wa 1340/17 w której syn wnioskodawczyni wystąpił z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Z ww. sprawy wynika, że syn wnioskodawczyni prowadzi działalności gospodarczą z której uzyskuje dochody. Powyższe należy zatem uwzględnić w niniejszej sprawie, gdyż – jak wynika z akt sprawy, pomimo oświadczeń wnioskodawczyni i syna, że nie prowadzą wspólnie gospodarstwa domowego, to jednak zamieszkują razem pod tym samym adresem. Na ww. postanowienie sprzeciw złożyła H. R. wskazując, ze wnosi o zwolnienie od całości kosztów sądowych, ew. od wpisu od skargi. W uzasadnieniu sprzeciwu podniosła, że prowadzi szereg spraw sądowych, nie stać jej na ich wszystkich opłacenie i z części będzie musiała zrezygnować. Dodała, że emerytura pozwala jej wyłącznie na egzystencję, a nie na opłacanie spraw sądowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie zatem z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej "p.p.s.a.", rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Wskazać należy, że zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym, która ma gwarantować możliwość realizacji konstytucyjnego prawa do sądu, wyrażonego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. W przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sądowego pokrywane są z budżetu państwa. Korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przypomnieć w tym miejscu należy, że postępowanie w przedmiocie przyznania prawa pomocy wszczynane jest na wniosek strony i to w interesie osoby składającej wniosek leży udzielenie wszelkich informacji niezbędnych do rozpoznania wniosku. Z treści art. 246 ustawy wynika jednoznacznie, że wnioskodawca powinien udowodnić, iż znajduje się w sytuacji materialnej, która uniemożliwia mu poniesienie kosztów postępowania we własnym zakresie. Do uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczy zatem jedynie samo twierdzenie strony o trudnej sytuacji, niskich dochodach czy ogólnikowe oświadczenie, że posiadane środki nie wystarczają nawet na jedzenie. Strona powinna poprzez rzetelne i wiarygodne przedstawienie w złożonym wniosku wszelkich informacji niezbędnych do oceny jej sytuacji majątkowej, a także poprzez złożenie stosownych dokumentów wykazać, że jej sytuacja materialna uniemożliwia poniesienie kosztów postępowania. Sąd/referendarz sądowy w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i finansowej strony ma możliwość wezwania wnioskodawcy, na podstawie art. 255 ustawy, do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, a podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdza, że Starszy referendarz sądowy w zaskarżonym postanowieniu zasadnie uznał, że stan majątkowy przedstawiony w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy (PPF) pozwalał na przyjęcie, że skarżąca jest w stanie ponieść część kosztów postępowania. Pamiętać należy, że kosztów tych na obecnym etapie sprawy nie ma, gdyż od jedynego kosztu który pozwala na rozpoznanie sprawy strona została zwolniona. Strona ma zatem zapewniony dostęp do Sądu poprzez zwolnienie jej od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego w sprawie. Pozostałe koszty sądowe o ile się pojawią w sprawie, co jest zdeterminowane stanowiskiem wnioskodawczyni będą rozłożone w czasie, stąd strona ma możliwość odpowiednio wcześniej się do nich przygotować. Wnioskodawczyni uzyskuje stały dochód z tytułu emerytury, posiada dom o pow. 70 m2 (sprawa spadkowa dot. domu w toku). Dochód miesięczny uzyskiwany przez wnioskodawczynię w wysokości 1 330 zł. miesięcznie stanowi stałe źródło dochodu. Strona nie korzysta z pomocy społecznej. pod tym samym adresem z wnioskodawczynią mieszka syn, który prowadzi działalność gospodarczą. Okoliczności te wskazują, że wnioskodawczyni nie pozostaje w szczególnie trudnej sytuacji materialnej, która uzasadniałaby całkowite zwolnienie od kosztów sądowych. W sprzeciwie strona nie wskazała nowych okoliczności które mogłyby rzutować na zmianę postanowienia Starszego referendarza sadowego. W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 259 i art. 260 § 1 p.p.s.a., utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.