VII SA/Wa 1371/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Halina Kuśmirek, , Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska (spr.), Protokolant Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 stycznia 2010 r. sprawy ze skargi D. K. i J. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2009 r. znak [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Decyzją z dnia [...] marca 2009 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego na podstawie art. 48 ust. 1 i ust 4 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Tekst jednolity Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz.1118 z późniejszymi zmianami) nakazał Inwestorom D. K. i Panu J. K. oraz M. K. rozbiórkę: - budowli regulacyjnej - kanału zamkniętego na cieku "bez nazwy" na odcinku o dł 23,40m z rur betonowych ø 800 na działkach [...] oraz muru oporowego ogólnej długości 8,10 m i grubości 0,20 m na działkach [...], w miejscowości [...] rejon ulicy [...]j doprowadzając teren po tej rozbiórce do stanu przed rozbiórką tj.: poprzez przywrócenie pierwotnego przebiegu koryta potoku "bez nazwy" i wykonanie: - odtworzenia pierwotnego biegu koryta na działce [...] wg stanu na gruncie w m-cu maju 1997r. - odbudowy przepustu pod istniejącą droga gruntową na działce nr [...] - wprowadzenia wód cieku "bez nazwy" do odtworzonego koryta na działce [...] w terminie do dnia 30 listopada 2009 r. Od powyższej decyzji odwołali się D. i J. K. oraz M. K.. Decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r., znak: [...] Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2009 r., w części określającej termin wykonania nakazanych w jej sentencji obowiązków do dnia 30 listopada 2009 r., oraz w części w jakiej wykonanie rozbiórki ww. obiektu nakazano M. K. i w tych częściach umorzył postępowanie organu pierwszej instancji, natomiast w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał, iż sporną inwestycję rozpoczęto w maju 1997 r., tj. przed powodzią, bez wymaganego prawem, tj. art. 28 Prawa budowlanego z 1994 r. pozwolenia na budowę (dowód m.in.: protokół z oględzin z dnia 27 października 2006 r. i zawarte w nim oświadczenia stron), gdyż przepisy obowiązujące w dacie rozpoczęcia tych robót nie wyłączały spod ww. obowiązku uzyskania pozwolenia, budowy tego typu obiektów budowlanych. Powyższe oznaczało, iż słusznie przeprowadzono procedurę legalizacyjną o której mowa w art. 48 i 49 Prawa budowlanego z 1994 r., gdyż dotyczyła ona właśnie legalizacji obiektu lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W piśmie z dnia [...] stycznia 2007 r., znak: [...], Urząd Miasta [...] poinformował [...] Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] o ustaleniach planu miejscowego jednocześnie wyrażając stanowisko, że ww. budowla jest zgodna z ustaleniami tego planu. Wskazano, iż z powyższych względów, organ wojewódzki postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 r., znak: [...], na podstawie art. 48 ust 2 i 3 Prawa budowlanego z 1994 r., wstrzymał roboty budowlane i nałożył na D. i J. K. obowiązek przedłożenia do dnia 31 lipca 2007 r., szeregu dokumentów celem zalegalizowania tejże inwestycji. W tym miejscu organ odwoławczy podkreślił, iż na mocy art. 48 ust 4 tegoż Prawa, w przypadku nie przedłożenia tych dokumentów w wyznaczonym terminie, organ ma obowiązek zastosować ust 1 tegoż art., tj. wydać nakaz rozbiórki. Podkreślono, że zgodnie z przyjętą linią orzecznictwa, obowiązkiem organu nadzoru budowlanego, w przypadku nie złożenia w wyznaczonym terminie przez skarżącego wymaganych dokumentów, a w szczególności projektu budowlanego i oświadczenia o dysponowaniu gruntem na cele budowlane jest zastosowanie art. 48 ust. 4 w związku z art. 48 ust. 1 ustawy Prawo budowlane i orzeczenie o obowiązku rozbiórki (por. wyrok NSA z dnia 29.01.2009r., sygn. akt II OSK 52/08). Z tych względów nakaz rozbiórki jest zasadny. Organ odwoławczy podniósł, iż skarżoną decyzją organ I instancji błędnie wyznaczył termin na wykonanie obowiązku rozbiórki obiektu. Nakaz rozbiórki wydany na podstawie przepisu art. 48 Prawa budowlanego podlega wykonaniu niezwłocznie, gdy decyzja stanie się ostateczna. W tym zatem zakresie organ I instancji określając termin wykonania rozbiórki orzekł bez podstawy prawnej, czym dopuścił się naruszenia z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. .Z tego względu organ odwoławczy stwierdził, iż należało uchylić skarżoną decyzję i umorzyć postępowanie w tej części. Odnośnie zarzutu dotyczącego kręgu podmiotów którym nakazano ww. rozbiórkę, organ II instancji stwierdził, że w myśl art. 52 Prawa budowlanego taki nakaz kieruje się w pierwszej kolejności do inwestora, następnie do właściciela lub zarządcy. Kwestię więc własnościowe nie mogą mieć znaczenia w przedmiotowej sprawie, gdyż obowiązek rozbiórki skierowano nie do właścicieli, lecz właśnie do inwestorów. Skoro w tej sprawie roboty były wykonywane przez D. i J. K. zatem nakaz skierowany do tych osób jako inwestorów jest zgodny z prawem. Natomiast skierowanie tegoż nakazu do M. K. zdaniem organu odwoławczego było niesłuszne, gdyż nie był on inwestorem, a jedynie osobą która udzieliła pomocy ww. osobom przy wykonywaniu niektórych robót, co potwierdza m.in.: protokół z oględzin z dnia [...] października 2006r. i zawarte w nim oświadczenia stron. Wskazano, iż ww. protokole znajduje się także stwierdzenie J. K.a, że na wykonanie budowli regulacyjnej uzyskał zgodę innych osób. Podniesiono, iż brak jest dowodów wskazujących na udział M. K. przy spornej budowie w charakterze inwestora. Podkreślono również, iż organ wojewódzki obowiązek wynikający z postanowienia z dnia [...] lutego 2007r., znak: [...], wstrzymującego roboty budowlane i nakładającego obowiązek przedłożenia dokumentów celem zalegalizowania tejże inwestycji, skierował tylko do D. i J. K., a nie do M. K.. Ponieważ nie skierowano tych obowiązków do M. K. jako inwestora, to nieprawidłowym było nakazywanie jemu rozbiórki będącej przecież skutkiem niewykonania tych obowiązków. Z obu tych powodów organ odwoławczy uchylił badaną decyzję także w części w jakiej orzeczony w jej sentencji obowiązek rozbiórki został skierowany do M. K. i w tym zakresie umorzył postępowanie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji o braku możliwości zastosowania do wykonanego obiektu budowlanego przepisów ustawy z dnia 17 lipca 1997r. o szczególnych zasadach remontów i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi ( Dz.U. z dnia 18 lipca 1997 r.). Budowla regulacyjna wykonana przez D. i J. K. stanowiła nowy obiekt budowlany wykonany w nowej lokalizacji tym samym nie były wykonywane roboty budowlane związane z remontem i odbudową pierwotnego koryta potoku. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli D. i J. K. wnosząc o uchylenie w całości wydanych decyzji. Zdaniem skarżących rażąco naruszono obowiązujące przepisy i normy postępowania administracyjnego obejmujące art. 7, 8 , 9 i 10 oraz art. 15 i 77 ustawy kodeks postępowania administracyjnego oraz art. 48 i 49 ustawy Prawo budowlane. Skarżący podnoszą, iż prace budowlane wykonali w ramach likwidacji szkód powodziowych o których mowa w ustawie z dnia 17 lipca 1997r. o szczególnych zasadach remontów i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi (Dz.U. z dnia 18 lipca 1997 r.). Skarżący zarzucają organowi błędne zakwalifikowanie działki nr [...] jako cieku wodnego zamiast rowu odwadniającego oraz podnoszą, iż inwestorem był również M. K.. W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Z ustaleń organów mających potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym i nie kwestionowanych przez strony wynika, że przedmiotowa budowla regulacyjna została wykonana bez pozwolenia na budowę bądź zgłoszenia w 1997r. Kwestia sankcji związanych z samowolą budowlaną w stosunku do obiektów budowlanych, w przypadku których pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003 r, powinna być oceniana w oparciu o przepis art. 49 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003r. Takie unormowanie wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006r., sygn.akt. P 27/05. Trybunał Konstytucyjny powyższym wyrokiem orzekł, że art. 7 ust 2 ustawy z dnia 27 marca 2003r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz.U. nr 80, poz. 718) oraz art. 2 ust 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane (Dz.U. Nr 93, poz. 888) w zakresie, w jakim wyłączają stosowanie art. 49 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. – Prawo budowlane, w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003r., do budowy obiektu budowlanego lub jego części, mimo, że pięcioletni termin od zakończenia budowy upłynął do dnia 10 lipca 2003r., są niezgodne z art. 32 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Stwierdzenie niekonstytucyjności wskazanych przepisów ma ten skutek, iż w przypadku samowoli budowlanej popełnionej po dniu 1 stycznia 1995r., a przed dniem 10 lipca 2003r. konieczne jest badanie, czy podmiot, który dopuścił się tej samowoli spełnił przesłanki uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, o jakich mowa w art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003r. (wyrok NSA z dnia 19 czerwca 200r., II OSK 675/07, LEX nr 485003). W myśl art. 49 Prawa budowlanego w pierwotnym brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003r., nie można było nakazać rozbiórki, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia zakończenia budowy obiektu budowlanego lub jego części, a istnienie obiektu nie naruszało przepisów o zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego. Na właścicielu spoczywał wówczas obowiązek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego. Jeżeli jednak właściciel obiektu budowlanego nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie, przepis art. 48 stosowany był odpowiednio. W rozpoznawanej sprawie organy nadzoru budowlanego nie uwzględniły wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 18 października 2006r., sygn.akt. P 27/05 i błędnie zastosowały przepisy prawa budowlanego obowiązujące po dniu 10 lipca 2003r. Stosując procedurę legalizacyjną na podstawie art. 49 ust. 1 Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym do dnia 10 lipca 2003r. organy nadzoru budowlanego powinny również zauważyć, iż Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu powołanego wyżej wyroku stwierdził, że spełnienie przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 27 marca 2003r. przesłanek uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu stanowi wspólną cechę istotną uzasadniającą równe traktowanie przez organy władzy publicznej przy legalizacji samowoli budowlanej. Wszystkie podmioty, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy tj. przed 11 lipca 2003r. spełniały przesłanki uzyskania pozwolenia na użytkowanie obiektu, powinny być traktowane według jednakowej miary w zakresie możliwości legalizacji samowoli budowlanej. W ocenie Sądu pozostałe zarzuty skargi są nieuzasadnione. Organy prawidłowo przyjęły, iż w ustalonym stanie faktycznym nie ma zastosowania ustawa z dnia 17 lipca 1997r. o szczególnych zasadach remontów i odbudowy obiektów budowlanych zniszczonych lub uszkodzonych wskutek powodzi (Dz.U. z dnia 18 lipca 1997r.). Skarżący nie wykonali robót związanych z remontem lub odbudową obiektu w ramach likwidacji szkód powodziowych, lecz zasypując stare koryto cieku wykonali nowy kanał zamknięty wraz z murem oporowym na jego wlocie w nowej lokalizacji równolegle do starego koryta potoku. Zasypane pierwotne koryto potoku bez nazwy obejmowało działkę nr [...], która w ewidencji rejestru gruntów oznaczona jest symbolem Wp – wody śródlądowe płynące. Z tego względu nieuzasadniony jest zarzut skargi dotyczący wadliwego zakwalifikowania działki nr [...] jako cieku wodnego zamiast rowu odwadniającego. Przedmiotowa budowla regulacyjna została wykonana przez D. i J. K. bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę, a wniosek skarżącej D. K. z dnia [...] sierpnia 1997r. do Urzędu Rejonowego w [...] o odszkodowanie za skutki powodzi, które zostały naprawione we własnym zakresie nie stanowi w świetle przepisów prawa budowlanego zgłoszenia wykonania robót budowlanych. Organ odwoławczy prawidłowo ustalił krąg inwestorów uznając, że brak jest dowodów wskazujących na udział M. K. w charakterze inwestora. Wobec nie przyznania się M. K. do występowania w charakterze inwestora dowodem nie mogą być wyłącznie oświadczenia skarżącego J. K., które ponadto nie są konsekwentne np. z oświadczenia zawartego w protokole oględzin z dnia [...].06.2004r. wynika, że skarżący J. K. był inwestorem, a M. K. pomagał skarżącemu przy robotach. Naruszenie prawa materialnego miało istotny wpływ na wynik sprawy i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).