VII SA/Wa 1374/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak, , Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędzia WSA Paweł Groński ( spr.), Protokolant st. sekr. sąd. Joanna Piątek-Macugowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 października 2011 r. sprawy ze skargi K. B. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skargę oddala Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. (dalej: kpa), po rozpatrzeniu odwołania K. B. od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia z urzędu nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. z dnia [...] maja 2001 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że decyzją z dnia [...] sierpnia 2009 r., znak: [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] stwierdził nieważność orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia [...] maja 2001 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. z dnia [...] maja 2001 r. oraz orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2001 r. zmieniającego ww. orzeczenie W uzasadnieniu organ wskazał, że po przeanalizowaniu dokumentacji medycznej przedłożonej przez stronę w postępowaniu o wydanie orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności Wojewódzki Zespół nie znalazł przesłanek uzasadniających zaliczenie K. B. do osób z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności na dzień orzekania, tj. na [...] maja 2001 r. Po rozpatrzeniu odwołania K. B. Minister Pracy i Polityki Społecznej, decyzją z dnia [...] września 2009 r., znak: [...] uchylił ww. decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] sierpnia 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r., znak: [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] ponownie stwierdził z urzędu nieważność orzeczenia wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. z dnia [...] maja 2001 r. oraz orzeczenia z dnia [...] sierpnia 2001 r. o zmianie orzeczenia z dnia [...] maja 2001 r. w sprawie dotyczącej K. B. Po rozpatrzeniu odwołania K. B. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] lutego 2010 r., znak: [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] grudnia 2009 r. Po rozpatrzeniu skargi K. B. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt. VII SA/Wa 812/10 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że organ błędnie prowadził jedno postępowanie nieważnościowe w odniesieniu do dwóch decyzji, które zostały wydane na dwóch różnych podstawach prawnych, tj. w odniesieniu do decyzji Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. z dnia [...] maja 2001 r. oraz decyzji z dnia [...] sierpnia 2001 r. o zmianie ww. decyzji z dnia [...] maja 2001 r. Ponadto Sąd podkreślił, że ocena decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. z dnia [...] maja 2001 r. powinna być dokonana na dzień jej wydania, tak co do stanu prawnego, jak i co do zebranego materiału dowodowego i ustaleń faktycznych, natomiast postępowanie to nie powinno polegać na ponownym dokonywaniu oceny zdrowia przez lekarzy specjalistów w dacie orzekania. Ocena powinna dotyczyć wyłącznie materiału dowodowego zgromadzonego na datę wydania decyzji weryfikowanej w postępowaniu nieważnościowym. W następstwie ww. wyroku Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], na posiedzeniu składu orzekającego w dniu [...] listopada 2010 r. dokonał oceny, czy wydanie orzeczenia o zaliczeniu K. B. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. na posiedzeniu składu orzekającego w dniu [...] maja 2001 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Decyzją z dnia [...] listopada 2010 r., znak: [...] Wojewódzki Zespół w [...] stwierdził nieważność orzeczenia z dnia [...] maja 2001 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. W uzasadnieniu organ wskazał, że Powiatowy Zespół w K. dokonał błędnej kwalifikacji definicji stopnia niepełnosprawności, prowadząc w ten sposób do wadliwego zastosowania przepisów orzeczniczych, naruszając przez to standardy orzekania, wskutek czego zostało wydane orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, które rażąco narusza prawo. Wojewódzki Zespół stwierdził ponadto, że ocena stopnia niepełnosprawności winna opierać się na obowiązujących przepisach prawa i standardach, i tym samym nie może mieć uznaniowego charakteru, stanowi bowiem konieczną przesłankę prawną do ustalenia prawa do korzystania z różnego rodzaju świadczeń i uprawnień przysługujących osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów. Po rozpatrzeniu odwołania K. B. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...] uchylił zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji kasacyjnej wskazał, że zaskarżona decyzja organu I instancji nie wyjaśnia stronie przesłanek, na podstawie których organ stwierdził nieważność orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. z dnia [...] maja 2001 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Wojewódzki Zespół w [...] w zaskarżonej decyzji nie wykazał na czym polegało rażące naruszenie prawa, które jest niezbędną przesłanką do stwierdzenia nieważności prawomocnego i ostatecznego orzeczenia, jak również nie wskazał iż ww. orzeczenie objęte było wadą prawną kwalifikowaną wywołującą negatywne skutki społeczno-ekonomiczne, których eliminacja jest możliwa tylko poprzez usunięcie takiego orzeczenia z obiegu prawnego. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...] Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] stwierdził z urzędu nieważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] maja 2001 r. Powiatowego Zespołu ds. Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. wydanego w sprawie K. B. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że błędna kwalifikacja stopnia niepełnosprawności doprowadziła do wydania decyzji, której treść i sentencja są sprzeczne z przepisami i standardami orzeczniczymi. Natomiast skutki ostania się tego orzeczenia w obrocie prawnym prowadzą do powstania uprawnienia do pobierania nienależnych świadczeń o charakterze finansowym i innych ulg oraz uprawnień, co z punktu widzenia praworządności jest nie do zaakceptowania. Organ zauważył, że niejednokrotnie są to świadczenia o charakterze pieniężnym wypłacane w oparciu o orzeczenie o stopniu niepełnosprawności. Po rozpatrzeniu odwołania K. B. Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lutego 2011 r. Organ odwoławczy podzielił ocenę organu I instancji, że błędne ustalenie przez zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności zarówno podstawy prawnej orzeczenia jak również jego sentencji i wadliwe dokonanie oceny stanu faktycznego, na podstawie którego stronie przyznano stopień niepełnosprawności wyższy niż wynika to z dokumentacji medycznej na stan orzekania Powiatowego Zespołu w K. jest oczywistym naruszeniem prawa. Zdaniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej naruszenie to polega nie tylko na błędnym zastosowaniu definicji stopnia umiarkowanego, lecz przede wszystkim na wadliwej konstrukcji decyzji (orzeczenia), wydanej sprzecznie z materiałem dowodowym (dokumentacją medyczną ), która była znana Powiatowemu Zespołowi w chwili orzekania. Dodatkowo pozostawienie orzeczenia Powiatowego Zespołu w K. z dnia [...] maja 2001 r. w obrocie prawnym stwarza dodatkowo dysonans pomiędzy osobami, które zgodnie ze swoją niepełnosprawnością korzystają z przysługujących im świadczeń i ulg oraz stronie postępowania, której te świadczenia nie przysługują z racji posiadanych przez nią schorzeń i ograniczeń. W ocenie organu odwoławczego rażące naruszenie prawa, które było już w podstawie wydania decyzji przez Powiatowy Zespół w K. doprowadziło do potwierdzenia oczywistej błędnej kwalifikacji stopnia niepełnosprawności, a w dodatku wywołało negatywne skutki prawne w sferze społecznej i ekonomicznej. Z ekonomicznego punktu widzenia ostanie się tego orzeczenia w mocy uprawniałoby stronę do pobierania świadczeń nienależnych, które są wypłacane ze Skarbu Państwa. Natomiast ze społecznego punktu widzenia pozostawienie w obrocie prawnym ostatecznego orzeczenia, które zawiera błędną podstawę prawną i kwalifikację sentencji orzeczenia, wywołuje wśród osób niepełnosprawnych przeświadczenie, że każda osoba może uzyskać stopień niepełnosprawności i w ten sposób uzyskać od państwa świadczenie pieniężne wypłacane na jego podstawie, niezależnie czy spełnia przesłanki do zakwalifikowania jej do danego stopnia niepełnosprawności, czy też nie. Powyższa decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2011 r. stała się przedmiotem skargi K. B. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze K. B. nie zgodziła się z twierdzeniami zawartymi w decyzjach organów, wskazujących, iż stan jej zdrowia nie uległ pogorszeniu. Podniosła, że choroba rąk, którą jest dotknięta, postępuje, a przykurcz prawej ręki uniemożliwia obracanie dłońmi, co powoduje ograniczenie w wykonywaniu prostych czynności osobistych. Wskazała, że stan jej zdrowia wymaga rehabilitacji, a w niedługim czasie operacji. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie należy stwierdzić, że stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnej będącym wyjątkiem od zasady trwałości decyzji. Służy on wzruszeniu i wyeliminowaniu z obrotu prawnego aktu dotkniętego wadami prawnymi wymienionymi enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. Jedną z tych przesłanek jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W rezultacie stwierdzenie nieważności pozostającej w obrocie decyzji i tym samym naruszenie pewności obrotu prawnego powinno być uzasadnione przede wszystkim wagą naruszenia prawa, tzn. jego rażącym charakterem. Należy jednak w tym miejscu podkreślić, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, gdy interpretacja obowiązującego przepisu prawa nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości i którego treść bez żadnych sporów może zostać ustalona, zaś organ narusza go w sposób oczywisty i nie dający się w żadnej mierze pogodzić z zasadą praworządności. Innymi słowy pod pojęciem rażącego naruszenia prawa należy rozumieć sytuację, gdy decyzja administracyjna ze względu na naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie jest możliwa do pogodzenia z porządkiem prawnym. Dodatkowo decyzja powinna zostać oceniona jako rażąco naruszająca porządek prawny w sytuacji, gdy to naruszenie powoduje społeczno-gospodarcze skutki nie do pogodzenia z zasadą praworządności. W ocenie Sądu Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lutego 2011 r., znak: [...] prawidłowo stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. z dnia [...] maja 2001 r., znak: [...] orzekającej o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności K. B., gdyż decyzja ta dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W rezultacie Sąd jako prawidłową ocenił także zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie należy zauważyć, że postępowanie nieważnościowe dotyczące decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. z dnia [...] maja 2001 r., znak: [...] orzekającej o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności K. B. było już kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie zaś z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Nie ulega zatem wątpliwości, że zarówno ocena prawna, jak i wytyczne co do dalszego postępowania, zawarte w prawomocnym wyroku Sądu z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt. VII SA/Wa 812/10 były dla organów orzekających w niniejszej sprawie wiążące. Podkreślenia wymaga, że po ww. wyroku z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt. VII SA/Wa 812/10 Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] dokonał oceny wyłącznie w odniesieniu do decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. z dnia [...] maja 2001 r., znak: [..] i zgodnie z wytycznymi Sądu wyłącznie w zakresie materiału dowodowego istniejącego w dacie wydania weryfikowanej decyzji tj. na dzień [...] maja 2001 r. Na posiedzeniu składu orzekającego w dniu [...] listopada 2010 r. dokonano oceny, czy wydanie orzeczenia o zaliczeniu K. B. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. na posiedzeniu składu orzekającego w dniu [...] maja 2001 r. nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Organ jednoznacznie ustalił, że Powiatowy Zespół w K., dysponując dokumentacją medyczną zgromadzoną na dzień orzekania dokonał błędnej kwalifikacji definicji stopnia niepełnosprawności, prowadząc w ten sposób do wadliwego zastosowania przepisów orzeczniczych. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na treść art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, który zawiera definicję umiarkowanego oraz lekkiego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu [...] maja 2001 r. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności, wymagającą w celu pełnienia ról społecznych częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z kolei do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się zgodnie z art. 4 ust. 3 ww. ustawy, osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia nie wymagającą pomocy innej osoby w celu pełnienia ról społecznych. Skoro Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] stwierdził, że w dacie orzekania przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. t.j. w dniu [...] maja 2001 r. zgromadzona dokumentacja medyczna nie pozwalała na stwierdzenie, że naruszenie sprawności organizmu K. B. powoduje konieczność dostosowania stanowiska pracy do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności oraz wymaga częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to należy przyjąć, że weryfikowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Naruszenie to ma charakter oczywisty, gdyż organ ponad wszelką wątpliwość ustalił, że w dacie orzekania przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. stan zdrowia K. B. uzasadniał zakwalifikowanie jej jedynie do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Zgodzić się zatem należy z twierdzeniem Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], że organ kwalifikujący K. B. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności dokonał błędnej kwalifikacji definicji tego stopnia naruszając przez to standardy orzekania, wskutek czego zostało wydane orzeczenie sprzeczne ze zgromadzoną dokumentacją medyczną. Oczywista sprzeczność z przepisami obowiązującymi w dniu [...] maja 2001 r. w świetle zgromadzonego na ten dzień materiału dowodowego uzasadnia stanowisko, że decyzja Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. orzekająca o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności K. B. rażąco narusza prawo, w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Dodatkowo należy podnieść, że zgodnie z przyjętym orzecznictwem sądowo-administracyjnym, o tym czy naruszenie prawa jest "rażącym", decyduje ocena skutków społeczno-gospodarczych, jakie dane naruszenie za sobą pociąga. Prawidłowo zatem Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia z dnia [...] stycznia 2011 r. uchylił decyzję organu I instancji nakazując zbadanie dodatkowo tej przesłanki. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy organ ustalił, że decyzja Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. z dnia [...] maja 2001 r. nie może się ostać w obrocie prawnym również ze względu na społeczno-ekonomiczne skutki tej decyzji. Należy podzielić argumentację zarówno organu I, jak i II instancji, że pozostawienie w obrocie prawnym ww. decyzji z dnia [...] maja 2001 r. przyznającej całkowicie bezpodstawnie K. B. uprawnienia o charakterze finansowym może wywołać poczucie niesprawiedliwości społecznej, a fakt wypłacania nienależnych świadczeń finansowanych ze Skarbu Państwa powoduje negatywne skutki ekonomiczne. Odnosząc się do zarzutów skarżącej należy zauważyć, że pozostają one bez związku z oceną kwalifikowanej wadliwości decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w K. z dnia [...] maja 2001 r., co było przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie. Aktualny stan zdrowia skarżącej może mieć znaczenie dla ewentualnego zakwalifikowania K. B. przez właściwe organy do określonego stopnia niepełnosprawności, natomiast nie może mieć wpływu na ocenę weryfikowanej w postępowaniu nieważnościowym decyzji w oparciu o dokumentację potwierdzającą stan zdrowia skarżącej na dzień [...] maja 2001 r., Sąd rozpatrujący niniejszą sprawę doszedł do przekonania, że organy I i II instancji w sposób właściwy wykonały wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 czerwca 2010 r., sygn. akt. VII SA/Wa 812/10. Podjęły wszelkie kroki niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie wskazanym przez Sąd w ww. prawomocnym wyroku. Prawidłowo i wyczerpująco zebrano, rozpatrzono i oceniono cały materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Organy nie uchybiły także innym zasadom postępowania administracyjnego, natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ppsa, należało orzec jak w sentencji wyroku.