VII SA/Wa 1386/22
WyrokWSA w Warszawie2022-10-19
Skład orzekający: Małgorzata Jarecka, Artur Kuś, Michał Podsiadło
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy obiekt budowlany, który pierwotnie był zgłoszony jako tymczasowy, ale nie został rozebrany ani przeniesiony w terminie 180 dni od rozpoczęcia budowy i jest trwale związany z gruntem, może być nadal traktowany jako tymczasowy obiekt budowlany, zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obiekt budowlany, który został zgłoszony jako tymczasowy, ale nie został rozebrany ani przeniesiony w terminie 180 dni od rozpoczęcia budowy i jest trwale związany z gruntem, traci przymiot tymczasowości. W związku z tym, jego budowa wymaga pozwolenia na budowę, a organy nadzoru budowlanego zasadnie wszczęły postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 48 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Spółka A. sp. z o.o. zgłosiła zamiar budowy tymczasowej hali magazynowej. Termin rozbiórki upłynął 15 stycznia 2020 r. Kontrole wykazały, że hala o wymiarach 12x75 m, konstrukcji stalowej, z dachem z plandeki, była trwale związana z gruntem za pomocą śrub kotwiących w płytach betonowych. Organy nadzoru budowlanego uznały, że obiekt utracił przymiot tymczasowości i wszczęły postępowanie legalizacyjne na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, nakładając obowiązek sporządzenia projektu budowlanego. Spółka twierdziła, że hala była przenoszona i budowana na nowo, jednak nie przedstawiła na to dowodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Jarecka, , Sędzia WSA Artur Kuś, Asesor WSA Michał Podsiadło (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 października 2022 r. sprawy ze skargi A. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]kwietnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oraz nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia dokumentów oddala skargę
1. Zaskarżonym postanowieniem z 12 kwietnia 2022 r. nr 650/22, Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w M. z [...] stycznia 2022 r. nr [...] w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oraz nałożenia obowiązku sporządzenia i przedłożenia dokumentów.
2. Rozstrzygnięcie to wydano w następujących okolicznościach.
2.1. W dniu 5 lutego 2020 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w M. (dalej: PINB, organ I instancji) wszczął z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie budynku hali magazynowej o wymiarze rzutu 12 m x 75 m, znajdującej się na działce nr [...], w miejscowości [...], gmina [...]. Przeprowadzone czynności kontrolne wykazały, iż znajduje się na niej budynek hali magazynowej o wymiarze rzutu 12 x 75 m z dachem dwuspadowym konstrukcji stalowej i przekryciem z plandeki. Budynek zlokalizowany w odległości ok. 10,12 m od istniejącego ogrodzenia działki od strony zachodniej. Wewnątrz obiektu podłoże stanowią płyty betonowe, do których konstrukcja przymocowana jest za pomocą śrub. Przedmiotowy obiekt budowlany został wybudowany przez A. Sp. z o.o. (dalej: spółka, strona skarżąca) na podstawie zgłoszenia zamiaru budowy obiektu budowlanego niewymagającego pozwolenia na budowę z dnia 2.08.2019 r. (znak: [...]) dokonanego w Starostwie Powiatowym w M. Rozbiórka obiektu zgodnie z terminem określonym w zgłoszeniu powinna nastąpić
w dniu 15.01.2020 r. PINB w ramach posiadanych kompetencji nie znalazł podstaw prawnych do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego, gdyż stało się ono bezprzedmiotowe i decyzją z dnia [...] sierpnia 2020 r. nr [...] umorzył postępowanie administracyjne w sprawie. Rozstrzygnięcie to zostało utrzymane w mocy przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: WINB, organ odwoławczy) decyzją z 7 grudnia 2020 r. nr 1398/20. Prawomocnym wyrokiem
z 8 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 482/21, Wojewódzki Sąd Administracyjny
w Warszawie uchylił obie ww. decyzje administracyjne.
2.2. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, postanowieniem nr [...] z [...] stycznia 2022 r. PINB – na podstawie art. 48 ust. 2 i 3, art. 52, art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 1 i 2, ust. 4, art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U.
z 2020 r. poz. 1333; dalej: p.b.) w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r.
o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r, poz. 471) oraz art. 123, art. 142 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.; dalej: k.p.a.):
– wstrzymał roboty budowlane prowadzone przy budynku hali magazynowej
o wymiarze rzutu 12,00 m x 75,00 m, znajdującej się na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości [...], gmina [...] oraz
– nałożył na spółkę obowiązek sporządzenia i przedłożenia w PINB czterech egzemplarzy projektu budowlanego budynku hali magazynowej o wymiarze rzutu 12,00 m x 75,00 m, znajdującej się na działce oznaczonej numerem ewidencyjnym [...], położonej w miejscowości [...], gmina [...], wraz
z: oświadczeniem projektanta o sporządzeniu projektu budowlanego zgodnie
z obowiązującymi przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, a także zaświadczenie o wpisie każdego z projektantów do właściwej izby samorządu zawodowego z określonym w nim terminem ważności aktualnym na dzień opracowania projektu; oświadczeniem o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością wskazaną w sentencji na cele budowlane; zaświadczeniem Wójta Gminy [...] o zgodności w/w obiektu budowlanego z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
wskazując, że obowiązki te należy wykonać w terminie 5 miesięcy licząc od dnia
w którym to postanowienie stanie się ostateczne.
2.2.1. W uzasadnieniu tego postanowienia PINB odwołał się do stanowiska zaprezentowanego w powyższym wyroku WSA w Warszawie z 8 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 482/21 podał, że 15 grudnia 2021 r. przeprowadził czynności kontrolne na działce [...]. Porównując stan faktyczny hali namiotowej znajdującej się na przedmiotowej działce ustalony protokołem czynności kontrolnych z 25.02.2020 r.
z obecnym stanem faktycznym wskazano, że zarówno wymiar rzutu jak i lokalizacja obiektu, charakterystyczne parametry są tożsame. Na przedmiotowej działce bowiem
w dniu dzisiejszym znajduje się m.in. budynek hali magazynowej konstrukcji stalowej
o wymiarze rzutu 12,00 m x 75,00 m, z dachem dwuspadowym konstrukcji stalowej krytym plandeką o spadkach w kierunkach północ-południe. Konstrukcja obiektu zakotwiczona śrubami kotwiącymi w utwardzeniu z płyt betonowych, które stanowią również podłoże wewnątrz budynku. Brak jakichkolwiek śladów wskazujących na ewentualną zmianę lokalizacji - brak otworów po śrubach, tożsama szerokość opaski betonowej wokół budynku. Obiekt zlokalizowany w odległości 11,17 m - 11,25 m od istniejącego ogrodzenia działki od strony zachodniej oraz w odległości ok. 52,96 m od budynku oznaczonego na mapach symbolem "b2" znajdującego się na działce sąsiedniej o nr ew. [...]. Zdaniem PINB, na brak zmiany lokalizacji obiektu wskazuje tożsama (stwierdzona dnia 25.02.2020 r.) lokalizacja odboi w północno i południowo zachodnim narożu działki – również brak śladów w utwardzeniu świadczących
o zmianie lokalizacji. Wewnątrz obiekt przedzielony niepełną ścianką konstrukcji stalowej dzielącą obiekt wewnątrz na 2 pomieszczenia: w pierwszym (zachodnim)
w dniu kontroli znajdował się m.in. samochód ciężarowy (odbywał się załadunek), palety z kartonami, wózek widłowy, w drugim zaś palety z ostreczowanym towarem. Budynek połączony na trwale z gruntem za pomocą śrub (kotw) zamocowanych do płyt betonowych, na których jest posadowiony.
2.2.2. W ocenie PINB, prace budowlane polegające na budowie przedmiotowego obiektu stanowią roboty budowlane, które zgodnie z art. 28 ust. 1 p.b. można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, iż brak jest decyzji administracyjnej udzielającej pozwolenia na wykonywanie omawianych robót budowlanych, wobec czego organ nadzoru budowlanego jest obowiązany podjąć działania mające na celu doprowadzenie omawianej inwestycji do stanu zgodnego z prawem. PINB wyjaśnił, że prawo dopuszcza legalizację samowoli, jeżeli obiekt lub jego część nie narusza przepisów,
w tym o zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego lub ostatecznej decyzji
o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu oraz nie narusza przepisów techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. W celu doprowadzenia robót budowlanych wykonanych przy budowie budynku handlowo-usługowego do stanu zgodnego z prawem niezbędne jest przedłożenie projektu budowlanego wraz
z dokumentami wymaganymi przepisami prawa, a także wniesienie opłaty legalizacyjnej, która w tym przypadku wynosi 500.000 zł. Organ wyjaśnił, że
w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków wskazanych
w sentencji postanowienia, zostanie wydany nakaz rozbiórki.
2.3. W zażaleniu na to postanowienie, skarżąca spółka wniosła o jego uchylenie
i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, zarzucając naruszenie art. 7 i art. 77 oraz art. 107 § 3 k.p.a., jak również art. 48 p.b. w zw. z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r.
2.4. Zaskarżonym postanowieniem z 12 kwietnia 2022 r. nr 650/22, WINB utrzymał w mocy ww. postanowienie organu I instancji z 27 stycznia 2022 r.
2.4.1. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy przytoczył ustalenia faktyczne podjęte w toku postępowania oraz stwierdził, że potwierdzają one stanowisko, że obiekt objęty prowadzonym postępowaniem pod względem konstrukcji i parametrów jest tożsamy z obiektem opisanym w zgłoszeniu z sierpnia 2019 r. Obiekt został trwale związany z gruntem za pomocą śrub, a w wyroku WSA w Warszawie z 8 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 482/21, WSA w Warszawie wskazano, że "zakotwienie obiektu w betonie może stanowić o jego trwałym połączeniu z gruntem". Z przedstawionych okoliczności wynika ponadto, że sporny obiekt pomimo upływu terminu określonego w zgłoszeniu tj. 15.01.2020 r. nadal znajduje się na działce o nr ewid. [...], w tożsamym miejscu – odległość obiektu od granicy działek o nr ewid. [...] i [...] została określona w sposób jednakowy zarówno w protokole kontroli z 25.11.2020 r. jak i z 15.12.2021 r. Jakkolwiek w toku pierwszej kontroli tj. przeprowadzonej w dniu 5.02.2020 r. wskazano na nieznaczną różnicę w odległości względem granicy działki o nr ewid. [...], to jednak odległość ta została pomierzona do istniejącego ogrodzenia działki, które w okresie późniejszym zostało przesunięte o 0,25 m w kierunku zachodnim. WINB podkreślił, że odległości pomierzone po raz pierwszy przez PINB zostały podane jedynie w przybliżeniu, a ich różnica pomiędzy dalszymi ustaleniami kontrolnymi jest niewielka. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, co podnosi skarżąca spółka, że przedmiot postępowania był "przenoszony" w inne miejsce. Przemawia za tym także brak jakichkolwiek śladów przy ścianach ww. hali oraz odbojach znajdujących się przy północno i południowo-zachodnich narożach obiektu w płytach betonowych po śrubach kotwiących halę, mogących świadczyć o zmianie jej usytuowania oraz tożsama szerokość opaski betonowej wokół obiektu. Niezależnie od powyższego WSA w Warszawie, który orzekał w niniejszej sprawie zaznaczył, że "Kwestia przeniesienia obiektu w inne miejsce nie może być (...) rozumiana jako niewielkie przesunięcie".
2.4.2. Zdaniem WINB, ze względu na opisane okoliczności nie można przyjąć aby przedmiot postępowania spełniał definicję obiektu tymczasowego w rozumieniu art. 3 pkt 5 p.b., a tym samym przesłanki o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 1 p.b. (w brzmieniu obowiązującym na dzień wszczęcia postępowania). Organ podniósł, że o tymczasowości obiektu decyduje okres jego posadowienia na gruncie. Obiekt, który istnieje dłużej niż 180 dni nie będzie już obiektem tymczasowym, a jego budowa wymaga wówczas pozwolenia na budowę. Jak wskazano wyżej przeprowadzone postępowanie wykazało, że sporny obiekt usytuowany jest w tym samym miejscu przez czas dłuższy niż 180 dni (ma charakter stały), a także jest trwale związany z gruntem za pomocą śrub kotwiących. W tym miejscu WINB zwrócił także uwagę na parametry techniczne obiektu, a zwłaszcza jego wielkość wskazującą na znaczną masę, która uniemożliwia jego swobodne przesunięcie czy też zniszczenie przez działanie sił przyrody. Tym samym, jeżeli obiekt pozostaje w jednym miejscu przez okres dłuższy niż 180 dni, to obowiązkiem inwestora jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, stosownie do art. 28 ust. 1 p.b.
2.4.3. Organ odwoławczy podkreślił, że w toku postępowania inwestor nie przedstawił żadnych dokumentów mogących potwierdzić wywiązanie się z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, toteż zasadne było wdrożenie trybu przewidzianego w art. 48 p.b. W ocenie WINB, sentencja postanowienia PINB nr [...] odpowiada dyspozycji tego przepisu, a wydanie tego postanowienia ma na celu umożliwienie inwestorowi zalegalizowanie przedmiotowych robót budowlanych. Możliwość legalizacji samowolnie wybudowanego obiektu budowlanego lub jego części jest możliwa, jeżeli inwestor wypełni powyższy obowiązek. Nieprzedkładając żądanej dokumentacji inwestor pozbawi się możliwości legalizacji stwierdzonej samowoli budowlanej.
2.4.4. Odnosząc się do zarzutów zażalenia, organ odwoławczy wyjaśnił, że stanowisko w zakresie trwałości połączenia przedmiotu postępowania z gruntem, a także twierdzeń skarżącej spółki wskazujących na "przeniesienie" obiektu w inne miejsce zostało przedstawione wyżej w treści uzasadnienia niniejszego postanowienia. Z tego względu nie znajdują uzasadnienia zarzuty dotyczące nieustalenia przez organ powiatowy daty budowy hali magazynowej. Zdaniem organu odwoławczego, PINB prawidłowo zastosował w sprawie dotychczasowe przepisy Prawa budowlanego tj. we właściwym brzemieniu tzn. do dnia 18.09.2020 r. Jednocześnie zauważono, że jakkolwiek z pisma Starostwa Powiatowego w M. z 4.08.2020 r. wynika, że w zasobach Starostwa zarejestrowano zgłoszenie z dnia 16.01.2020 r. dotyczące zamiaru budowy tymczasowego obiektu budowlanego – hali namiotowej na działce o nr ewid. [...] w miejscowości [...], gmina [...], to jednak z treści wskazanego pisma wynika, że inwestor wycofał to zgłoszenie.
3. Pismem z 3 czerwca 2022 r. spółka wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na ww. postanowienie, wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym je postanowieniem PINB, jak również o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie:
1) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego prowadzącą do ustaleń, hala magazynowa będąca przedmiotem postępowania jest obiektem zlokalizowanym na podstawie zgłoszenia z sierpnia 2019 r. oraz całkowitego pominięcia faktu, że skarżąca w styczniu 2020 r. dokonała nowego zgłoszenia hali magazynowej w innym miejscu po czym dokonała rozbiórki hali i przeniesienia jej w miejsce wskazane w tym zgłoszeniu a następnie ponownie dokonała jej rozbiórki i przeniesienia w miejsce obecne, co doprowadziło organ do błędnych ustaleń stanu faktycznego,
2) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niedokonanie ustaleń w zakresie ustalenia daty budowy obiektu będącego przedmiotem postępowania, w szczególności w kontekście ustaleń kontrolnych dokonanych przez organ I instancji, z których wynika, iż obiekt kontrolowany w dniu 5 lutego 2020 r. zlokalizowany jest w innym miejscu niż obiekt kontrolowany w dniu 15 grudnia 2021 r. ,
3) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niedokonanie ustaleń wykonania obowiązku rozbiórki obiektu będącego przedmiotem kontroli w dniu 5 lutego 2020 r.
4) art. 7 i 77 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż ogrodzenie pomiędzy dz. nr [...] i [...] zostało przesunięte
5) art. 48 p.b. w związku z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy Prawo budowlane oraz zmianie innych ustaw w brzmieniu sprzed wejścia w życie ww. ustawy w sytuacji gdy postępowanie wszczęte w dniu 5 lutego 2020 r. dotyczyło budynku, który został w późniejszym terminie rozebrany.
6) art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 7 i 77 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia na jakiej podstawie organ przyjął, że mamy do czynienia z obiektem twale związanym z gruntem w sytuacji gdy co wynika z materiału dowodowego inwetor co najmniej dwukrotnie zmienił lokalizację tego obiektu dokonując jego przesunięcia w terenie.
4. W odpowiedzi na skargę, WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
5. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; dalej: p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.
W świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. dla kierunku rozstrzygnięcia zasadnicze znaczenie ma to, czy zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo czy doszło do uchybienia uzasadniającego stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu.
5.1. Kontrola sądowa przeprowadzona w oparciu o wskazane wyżej kryteria nie wykazała, aby zaskarżone postanowienie wydano z naruszeniem prawa, uzasadniającym jego uchylenie. Za podstawę faktyczną wyroku przyjęto stan faktyczny prawidłowo ustalony w zaskarżonym akcie.
6. W pierwszej kolejności należało przypomnieć, że rozpoznając niniejszą sprawę Sąd był związany stanowiskiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wynikającym z wyroku z 8 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 482/21.
6.1. Zgodnie z art. 153 p.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Należy przypomnieć, że przytoczony przepis ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu Sądu, gdyż są nimi związane. Związanie oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu orzeczenia oraz wynikającymi z niej wskazaniami co do dalszego postępowania oznacza, że organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz obowiązany jest do podporządkowania się jemu w pełnym zakresie oraz konsekwentnego reagowania w razie stwierdzenia braku zastosowania się do wskazań w zakresie dalszego postępowania przed organem administracji publicznej (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 321/21, LEX nr 3165689). Oznacza to, że zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (zob. wyrok NSA z 6 października 2021 r., sygn. akt III OSK 4086/21, LEX nr 3246852).
6.2. W ocenie Sądu, organy obu instancji w sposób prawidłowy zastosowały ocenę prawną oraz podporządkowały się wytycznym zawartym w uzasadnieniu ww. wyroku WSA w Warszawie z z 8 czerwca 2021 r. sygn. akt VII SA/Wa 482/21. W szczególności, zgodnie z tym wyrokiem, organy nadzoru budowlanego przeprowadziły ustalenia faktyczne dotyczące weryfikacji twierdzeń inwestora co do zmiany lokalizacji spornego obiektu, a to w kontekście ustalenia, czy w sprawie mamy do czynienia z tymczasowym obiektem budowlanym.
7. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w reżimie art. 48 p.b.
7.1. Zgodnie z art. 48 ust. 1 p.b., organ nadzoru budowlanego nakazuje,
z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego: 1) bez wymaganego pozwolenia na budowę albo 2) bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa
w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a, albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Ze stanowiącego podstawę prawną zaskarżonego postanowienia ust. 2 tego przepisu wynika, że jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami
o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych,
w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W art. 48 ust. 3 p.b. przewidziano z kolei, ze w postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie:
1) zaświadczenia wójta, burmistrza albo prezydenta miasta o zgodności budowy
z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu,
w przypadku braku obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego;
2) dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 pkt 1, 2 i 4 oraz ust. 3; do projektu architektoniczno-budowlanego nie stosuje się przepisu art. 20 ust. 3 pkt 2.
Zgodnie z art. 48 ust. 4 p.b., w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w art. 48 ust. 3, stosuje się art. 48 ust. 1.
7.2. Postanowienie wydane w trybie art. 48 ust. 2 i 3 p.b. jest wydawane w celu umożliwienia zalegalizowania samowolnie wzniesionego obiektu budowlanego. Warto w tym miejscu wyjaśnić, że przeprowadzenie postępowania legalizacyjnego przez inwestora jest jego uprawnieniem, a nie obowiązkiem, jednak by mógł on z niego skorzystać, organ musi podjąć wszelkie kroki, by ustalić, że takie postępowanie jest możliwe. Takie działanie organu sprawia, że inwestor może wykonać odpowiednie roboty budowlane i dostosować obiekt budowlany do stanu zgodnego z prawem. Dopiero gdy inwestor, mając taką możliwość, nie podejmie stosownych kroków, organ nadzoru budowlanego powinien rozstrzygać o wydaniu nakazu rozbiórki danego obiektu budowlanego (por. wyrok NSA z 17.09.2020 r., II OSK 1595/18, LEX nr 3062418).
7.3. Z art. 48 p.b. wynika, że warunkiem legalności postanowienia wydanego w trybie art. 48 ust. 2 i 3 p.b. jest prawidłowa ocena, czy sporna inwestycja powstała bez wymaganego pozwolenia na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia dotyczącego budowy, o której mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1a, 2b i 19a p.b., albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia. Prawidłowość oceny organów obu instancji w tym zakresie stanowi istotę sporu w niniejszym postępowaniu.
7.4. Zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 12 p.b., pozwolenia na budowę nie wymaga budowa tymczasowych obiektów budowlanych, niepołączonych trwale z gruntem
i przewidzianych do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym
w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 30 ust. 1, ale nie później niż przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy określonego w zgłoszeniu. Niemniej jednak zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 1 p.b., budowa takiego obiektu wymaga zgłoszenia organowi administracji architektoniczno-budowlanej. Z art. 3 pkt 5 p.b. wynika natomiast, że tymczasowym obiekcie budowlanym jest obiekt budowlany przeznaczony do czasowego użytkowania w okresie krótszym od jego trwałości technicznej, przewidziany do przeniesienia w inne miejsce lub rozbiórki, a także obiekt budowlany niepołączony trwale z gruntem, jak: strzelnice, kioski uliczne, pawilony sprzedaży ulicznej i wystawowe, przekrycia namiotowe i powłoki pneumatyczne, urządzenia rozrywkowe, barakowozy, obiekty kontenerowe.
7.5. Nie ulega wątpliwości, że skarżąca spółka 2.08.2019 r. zgłosiła Staroście Powiatowemu w M. (znak: [...]) zamiar wybudowania "hali namiotowej tymczasowej niepołączonej trwale z gruntem i przewidzianej do rozbiórki lub przeniesienia w inne miejsce w terminie określonym w zgłoszeniu" o na działce nr [...], w miejscowości [...], gmina [...]. Zgodnie z terminem określonym w tym zgłoszeniu, rozbiórka ww. obiektu powinna była nastąpić najpóźniej 15 stycznia 2020 r. W zgłoszeniu określono, że obiekt ten będzie posiadać konstrukcję stalową oraz wymiary 12,00 m x 75,00 m, a także być zlokalizowany w odległości 10,60 m od granicy z działkami o nr ewid. [...] i [...]. Następnie w toku kontroli z 5 lutego 2020 r. ustalono, że na działce o nr ewid. [...] znajduje się hala magazynowa konstrukcji stalowej o wymiarach rzutu 12,00 m x 75,00 m, zlokalizowana w odległości wynoszącej ok. 11,18 m od granicy z działką o nr ewid. [...] oraz w odległości ok. 10,12 m do istniejącego ogrodzenia działki od strony zachodniej tj. przy granicy z działką o nr ewid. [...]. Konstrukcja obiektu przymocowana jest do płyt betonowych stanowiących jej podłoże za pomocą śrub – kotew. Kolejna kontrola przeprowadzona 25 listopada 2020 r. wykazała, że na działce o nr ewid. [...] znajduje się hala magazynowa konstrukcji stalowej o wymiarach rzutu 12,00 m x 75,00 m, zlokalizowana w odległości wynoszącej od ok. 11,17 m do 11,25 m do granicy z działkami o nr ewid. [...] i [...], przy czym ogrodzenie pomiędzy działką o nr ewid. [...] i [...] zostało przesunięte tj. cofnięte względem stanu faktycznego zaobserwowanego podczas kontroli przeprowadzonej 5.02.2020 r. Wewnątrz obiektu podłoże stanowią płyty betonowe, do których konstrukcja zamocowana jest za pomocą śrub kotwiących. Przy ścianach w/w hali oraz odbojach znajdujących się przy północno i południowo-zachodnich narożach obiektu nie zauważono jakichkolwiek śladów w płytach betonowych po śrubach kotwiących halę, mogących świadczyć o zmianie usytuowania hali. Z kolei w toku kontroli jaka odbyła się 15 grudnia 2021 r. ustalono, że na działce o nr ewid. [...] znajduje się hala magazynowa konstrukcji stalowej o wymiarach rzutu 12,00 m x 75,00 m, zlokalizowana w odległości wynoszącej od ok. 11,17 m do 11,25 m do granicy z działkami o nr ewid. [...] i [...]. Konstrukcja obiektu zakotwiona śrubami kotwiącymi w utwardzeniu z płyt betonowych które stanowi podłoże hali. Podczas kontroli nie zaobserwowano jakichkolwiek śladów wskazujących na zmianę lokalizacji obiektu, tj. brak otworów po śrubach, tożsama szerokość opaski betonowej wokół budynku, tożsame usytuowanie odboi w północnym i południowo zachodnim narożu działki.
7.6. W ocenie Sądu, postępowanie dowodowe poprzedzające wydanie zaskarżonego postanowienia potwierdza, że obiekt objęty zaskarżonym postanowieniem jest tym samym obiektem, który został objęty zgłoszeniem z sierpnia 2019 r., a zatem, że nie doszło do jego rozbiórki do 15 stycznia 2020 r. Strona skarżąca w zażaleniu oraz w skardze do Sądu twierdziła, że w styczniu 2020 r. złożyła kolejne zgłoszenie zamiaru budowy hali magazynowej "w innym miejscu, po czym dokonała rozbiórki hali i przeniesienia jej w miejsce wskazane w tym zgłoszeniu". Wskazywała również, że postępowanie powinno być prowadzone w stosunku do nowo wybudowanej hali, jako inwestycji dokonanej bez zgłoszenia. Strona skarżąca nie przedstawiła jednak żadnych dowodów na potwierdzenie swoich twierdzeń, jak np. dokumentacji fotograficznej, zeznań świadków, dowodów zlecenia przedsiębiorstwu budowlanemu rozbiórki i wybudowania nowej hali itp. Sąd przypomina, że organy realizując zasadę prawdy obiektywnej, zawartą w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., zobowiązane są do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Powyższe jednak nie sprawia, że strona jest zwolniona od obowiązku współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych sprawy, gdyż zobowiązana jest ona przedstawić w sprawie wszystkie informacje niezbędne do ustalenia jej stanu faktycznego, wskazać dowody mające, jej zdaniem, znaczenie w sprawie i udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu (por. wyrok NSA z 30.06.2022 r., III OSK 5191/21, LEX nr 3368378). Ponadto w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, WINB w sposób rzeczowy i logiczny wyjaśnił, dlaczego uznał, że sporny obiekt jest tożsamy z tym objętym zgłoszeniem z sierpnia 2019 r. Świadczy o tym przede wszystkim trwałe związanie z gruntem za pomocą śrub kotwiących oraz parametry techniczne obiektu, a zwłaszcza jego wielkość wskazującą na znaczną masę, która uniemożliwia jego swobodne przesunięcie czy też zniszczenie przez działanie sił przyrody. Ponadto odnosząc się do twierdzeń strony skarżącej, organy nadzoru budowlanego przekonująco wykazały, że z uwagi na brak jakichkolwiek śladów przy ścianach ww. hali oraz odbojach znajdujących się przy północno i południowo-zachodnich narożach obiektu w płytach betonowych po śrubach kotwiących halę, mogących świadczyć o zmianie jej usytuowania oraz tożsama szerokość opaski betonowej wokół obiektu. Organ wyjaśnił również w sposób rzeczowy i zgodny z zasadami doświadczenia życiowego, że jakkolwiek w toku pierwszej kontroli tj. przeprowadzonej w dniu 5.02.2020 r. wskazano na nieznaczną różnicę w odległości względem granicy działki o nr ewid. [...], to jednak odległość ta została pomierzona do istniejącego ogrodzenia działki, które w okresie późniejszym zostało przesunięte o 0,25 m w kierunku zachodnim. WINB trafnie podkreślił, że odległości pomierzone po raz pierwszy przez PINB zostały podane jedynie w przybliżeniu, a ich różnica pomiędzy dalszymi ustaleniami kontrolnymi jest niewielka. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, co podnosi skarżąca spółka, że przedmiot postępowania był "przenoszony" w inne miejsce. Ponadto zgłoszenie ze stycznia 2020 r., na które skarżąca się powołuje, zostało następnie wycofane, wobec czego argumentacja skarżącej jest również w tym zakresie nierzetelna.
7.7. Zatem w ocenie Sądu, ustalenia faktyczne przeprowadzone w toku kontrolowanego postępowania administracyjnego potwierdzają stanowisko organów obu instancji, że w sprawie mamy do czynienia z obiektem budowlanym, którego budowa została objęta zgłoszeniem jako obiektu tymczasowego, a który następnie utracił przymiot tymczasowości. Sąd uznał zatem, że kontrolowane postanowienie organu nadzoru budowlanego zasadnie potraktowało przedmiotowy obiekt budowlany jako tymczasowy obiekt budowlany w rozumieniu art. 3 pkt 5 p.b., a skoro obiekt ten nie został przeniesiony ani rozebrany przed upływem 180 dni od dnia rozpoczęcia budowy, to nie miało zastosowania zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę wynikające z art. 29 pkt 12 p.b. W rezultacie, Sąd stwierdził, że prawidłowo organy nadzoru budowlanego wdrożyły tryb z art. 48 p.b., umożliwiając skarżącej spółce legalizację spornego obiektu przez wykonanie obowiązków, o których mowa w zaskarżonym postanowieniu.
8. Odnosząc się do poszczególnych zarzutów skargi, należało w szczególności wskazać, że wydając zaskarżone postanowienie nie naruszono art. 7 ani art. 77 k.p.a., albowiem ustalenia organów znajdują potwierdzenie w zgromadzonym materiale dowodowym, a strona skarżąca – choć zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika – nie przedstawiła żadnych dowodów podważających prawidłowość stanowiska organów. Nie doszło również do naruszenia art. 107 § 3 k.p.a., albowiem wbrew twierdzeniom spółki, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia oraz rozstrzygnięcia PINB zawierają faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, jak również wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Ponadto organy prawidłowo zastosowały w sprawie przepisy Prawa budowlanego sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r., skoro sporny obiekt powstał na podstawie zgłoszenia dokonanego w sierpniu 2019 r.
9. Zarzuty skargi okazały się zatem nieuzasadnione. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie stwierdził również innych naruszeń prawa, które mogłyby uzasadnić uchylenie zaskarżonego aktu lub stwierdzenie jego nieważności.
Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił skargę stosownie do art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło