VII SA/Wa 1412/12

Referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 kwietnia 2013 r. po rozpoznaniu wniosku R. O. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. O. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty legalizacyjnej postanawia: odmówić R. O. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 29 stycznia 2013 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął wypełniony wniosek PPF o przyznanie prawa pomocy R. O., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wnioskodawczyni podała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema córkami i synem. Wspólnie z rodziną utrzymują się z dochodów w wysokości 4.022,95 złotych miesięcznie. Na kwotę tę składa się wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni w wysokości 3.280,95 złotych brutto oraz zasiłki rodzinne dla dzieci w wysokości 742,00 złotych. Zaznaczyła, że całość zarobków przeznacza na bieżące utrzymanie rodziny. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni nadmieniła, że opiekuje się 90-letnim dziadkiem. Dodała także, że jest w trakcie spłacania kredytu w wysokości 15.000,00 złotych. Wskazała, że posiada dom jednorodzinny w którym zajmuje pokój z kuchnią, drugi zaś pokój i kuchnię zajmuje dziadek. Oświadczyła, że posiada nieruchomość rolną o pow. 3 ha, nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Zarządzeniem z dnia 27 lutego 2013r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie czy małżonek uzyskuje dochody, jeśli tak należało podać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości. Wezwano także wnioskodawczynię do podania czy małżonek jest zadłużony, jeśli tak należy podać na jaką kwotę i z jakiego tytułu i czy małżonek partycypuje w kosztach utrzymania dzieci, jeśli tak należało wskazać w jakiej wysokości. Zapytano również czy dziadek zamieszkujący z wnioskodawczynią we wspólnym domu pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym, jeśli tak, należało wskazać wysokość uzyskiwanego przez niego dochodu i tytuł z jakiego go uzyskuje. Zobowiązano także wnioskodawczynię do podania jakie ponosi miesięczne koszty związane z utrzymaniem domu (tj. opłaty za gaz, energię, telefon, podatek od nieruchomości itp.), należało je wyszczególnić i podać ich wysokość. Wezwano również do podania w jakiej wysokości miesięcznie wnioskodawczyni spłaca zaciągnięty kredyt, należało wskazać jaka kwota pozostała do spłaty i podać jej wysokość. Ponadto zapytano wnioskodawczynię czy uzyskuje dochody z tytułu posiadanej nieruchomości rolnej np. z tytułu dzierżawy, jeśli tak należało wskazać z jakiego tytułu i w jakiej wysokości oraz czy uzyskuje dopłaty do posiadanej nieruchomości rolnej, jeśli tak, należało wskazać w jakiej wysokości. Odpowiedzi na powyższe należało udzielić w terminie 7 dni, od daty doręczenia wezwania, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 20 marca 2013 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęły żądane wyjaśnienia. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (post. NSA z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt II FZ 137/05, niepub.). W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia ). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Mając na uwadze przedstawione dane w formularzu oraz nadesłane wyjaśnienia w piśmie z dnia 18 marca 2013r. stwierdzić należy, że skarżąca nie znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej ją do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z podanych danych wynika, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwiema córkami i synem. Podała, że wspólnie z dziećmi utrzymują się z dochodów w wysokości 4.022,95 złotych miesięcznie. Na kwotę tę składa się wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni w wysokości 3.280,95 złotych brutto oraz zasiłki rodzinne dla dzieci w wysokości 742,00 złotych. W piśmie wyjaśniającym dodała, że sporadycznie dla dzieci jej mąż wpłaca kwotę 500,00 złotych miesięcznie. Wskazała, że całość zarobków przeznacza na bieżące utrzymanie rodziny. W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni nadmieniła, że opiekuje się 90-letnim dziadkiem. Dodała także, że jest w trakcie spłacania kredytu w wysokości 15.000,00 złotych. Skarżąca wskazała, że posiada dom jednorodzinny w którym zajmuje pokój z kuchnią, drugi zaś pokój i kuchnię zajmuje dziadek. Oświadczyła, że posiada nieruchomość rolną o pow. 3 ha, nie posiada oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W piśmie z dnia 20 marca 2013 r. skarżąca podała, że nie zna dochodów męża, gdyż są w separacji od sześciu lat i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa. Oświadczyła, że prawdopodobnie nie pobiera on zasiłku dla bezrobotnych. Dodała, że małżonek jest zadłużony z powodu wypadku na kwotę w wysokości 6000 złotych. Wnioskodawczyni podała, że miesięcznie ponosi następujące stałe wydatki związane z utrzymaniem domu: tj. opłatę za prąd 110,00 złotych, opłatę za internet i telefon ok. 100,00 złotych, opłatę za naukę języków obcych przez dzieci 300,00 złotych, bilety miesięczne 200,00 złotych, obiady 50,00 złotych, opłatę za gaz 60,00 złotych, paliwo 550,00 złotych, środki czystości i zakup żywności ok. 700,00 złotych. Wyszczególniła także wydatki jakie ponosi z utrzymaniem domu rocznie tj. opał 1.600 złotych, drewno 500,00 złotych, OC i AC samochodu 1.700 złotych, wydatki zdrowotne okulista, dentysta wg. potrzeb niezbędnych. Podała, że kwartalne wydatki jakie ponosi to opłata za podatek oraz opłata za wywóz śmieci ok. 60,00 złotych. Wnioskodawczyni poinformowała, że do gospodarstwa rolnego posiada dopłaty z unii europejskiej w wysokości 1.700 złotych. Wskazała, że ponosi wydatki związane z posiadanym gospodarstwem rolnym tj. na zakup nawozów 1000 złotych, wynajęcie traktora ok. 1200 złotych, wynajęcie kombajnu 500,00 złotych. Zaznaczyła, że dopłaty pochłaniają wydatki. Wnioskodawczyni oświadczyła, że jej zadłużenie wynosi aktualnie 16.500 złotych, które spłata miesięcznie po 551,00 złotych. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzono, że wnioskodawczyni mimo ponoszonych wydatków jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny. Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Analizując wysokość środków którymi dysponuje wnioskodawczyni, sposób prowadzenia gospodarstwa uznano, że do takich osób nie można jej zaliczyć. Zaznaczyć należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, strona posiada stałe dochody. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni wraz z rodziną ma zapewnione potrzeby bytowe, o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaki uzyskuje tj. kwotę 3.280,95 złotych brutto miesięcznie, zasiłki rodzinne dla dzieci w wysokości 742,00 złotych oraz kwota od małżonka wpłacana dla dzieci 500,00 złotych miesięcznie. Skarżąca oprócz stałego dochodu prowadzi gospodarstwo rolne o pow. 3ha, wprawdzie niewielkie ale zapewne wnioskodawczyni pobiera z niego pożytki, a te z pewnością wpływają na obniżenie wydatków na bieżące potrzeby. Posiadanie przez wnioskodawczynię stałych miesięcznych dochodów oraz nieruchomości rolnej o pow. 3 ha, zdaniem orzekającego wyklucza możliwość stwierdzenia, że nie jest ona w stanie ponosić całości kosztów sądowych bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy powinno być ono stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Ponadto zauważyć należy, że na obecnym etapie sprawy wnioskodawczyni w niniejszej sprawie nie jest zobowiązana do ponoszenia żadnych kosztów sądowych. W przypadku zaś ich zaistnienia oceniono, że będzie w stanie je ponieść samodzielnie bez uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla siebie i rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.