VII SA/Wa 1413/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Miron, , Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), Protokolant ref. staż. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia choroby zawodowej I. skargę oddala; II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata D. R. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 307,50 (trzysta siedem złotych i pięćdziesiąt grodzy), w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 57,50 (pięćdziesiąt siedem złotych pięćdziesiąt groszy). Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny dla m.W. decyzją z dnia [...] marca 2011 r. na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., zwanej dalej k.p.a.) oraz art. 5 pkt 4a ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz. U. z 2006 r. Nr 122, poz. 851 ze zm.) - po rozpoznaniu zgłoszenia choroby zawodowej - nie stwierdził u J. R. choroby zawodowej: przewlekłej choroby narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat, wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że odmowne rozstrzygnięcie wydano na podstawie karty oceny narażenia zawodowego oraz orzeczenia lekarskiego o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej, wystawionego przez Instytut Medycyny Pracy im. [...] - Przychodnia Chorób Zawodowych w L. W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że J. R. zatrudniona była w: 1. Wojewódzkiej Bibliotece Publicznej im. [...] w C., aktualnie: Powiatowa Biblioteka Publiczna im. [...] w C. - na stanowisku kierownika czytelni od [...].10.1977 r. do [...].11.1977 r. 2. Robotniczej Spółdzielni Wydawniczej "[...]" Zakłady Graficzne w C., aktualnie: Przedsiębiorstwo Wydawniczo - Poligraficzne "[...]" S.A. w C. - na stanowisku wykonawca pracy nakładczej od [...].01.1978 r. do [...].06.1978 r. 3. Zespole Szkół Ogólnokształcących w C., aktualnie: Liceum Ogólnokształcące im. [...] w C. - na stanowisku nauczyciel bibliotekarz od [...].09.1979 r. do [...].02.1980 r. 4. Technikum i Zasadniczej Szkole [...] dla Pracujących [...] w C., aktualnie: Zespół Szkół Technicznych im. [...] w C. - na stanowisku nauczyciela języka polskiego od [...].09.1979 r. do [...].06.1980 r. (umowa zlecenie). 5. Szkole Podstawowej Nr [...] w W., aktualnie: Szkoła Podstawowa z Oddziałami Integracyjnymi Nr [...] im. [...] w W. - na stanowisku nauczyciel od [...].03.1980 r. do [...].06.1980 r. 6. "[...]" Towarzystwo Handlowo - Przemysłowe Sp. z o. o. w W., aktualnie: "[...]" Towarzystwo Handlowo - Przemysłowe Spółka Akcyjna w W. - na stanowisku starszy referent, tłumacz od [...].07.1980 r. do [...].04.1991 r. 7. Bibliotece Publicznej w m.W. Dzielnicy – [...] w W., aktualnie: Biblioteka Publiczna im. [...] w Dzielnicy [...] m.W. w W. - na stanowisku młodszy bibliotekarz od [...].10.1992 r. do [...].03.1993 r. 8. Podstawowej Szkole Sportowej Nr [...] w W., aktualnie: Zespół Szkół Nr [...] w W.-na stanowisku nauczyciel od [...].09.1995 r. do [...].08.1996 r. 9. Szkole Podstawowej Specjalnej Nr [...] w W., aktualnie: Zespół Szkół Specjalnych Nr [...] w W. - na stanowisku wychowawca świetlicy od [...].09.1995 r. do [...].08.1996 r. 10. Ośrodku Dokształcania Zawodowego s.c. w W., później: Ośrodek Dokształcania Zawodowego [...] Sp. j. w W. (zakład zlikwidowany) - na stanowisku konsultant na kursach przygotowawczych do egzaminów eksternistycznych od [...].09.1998 r. do [...].11.1998 r. oraz umowy zlecenie i umowy o dzieło w latach: 1998-2004. 11. Zespole Szkół Nr [...] w W. - na stanowisku nauczyciel języka rosyjskiego od [...].09.1996 r. do [...].02.2006 r. J. R. podczas wykonywania pracy zawodowej, była narażona na pracę w warunkach wzmożonego wysiłku głosowego łącznie przez okres ok. 12 lat, natomiast pierwsze zmiany chorobowe narządu głosu zainteresowanej, udokumentowane zostały po ponad 3 latach od zaprzestania pracy w narażeniu. Organ wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami w przypadku rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu muszą być spełnione trzy warunki: 1. wystąpienie jednostki chorobowej wymienionej w poz. 15 pp. 1, 2 lub 3 w wykazie chorób zawodowych, 2. okres narażenia zawodowego wynoszący co najmniej 15 lat, 3. okres, w którym wystąpienie udokumentowanych objawów chorobowych, upoważnia do rozpoznania choroby zawodowej pomimo wcześniejszego zakończenia pracy w narażeniu zawodowym wynoszący nie więcej niż 2 lata. Organ podkreślił, że postępowanie diagnostyczno - orzecznicze przeprowadzone przez jednostkę orzeczniczą I-go, a następnie w trybie odwoławczym II-go stopnia nie wykazało u J. R. przewlekłej choroby narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym, trwającym co najmniej 15 lat. Od powyższej decyzji odwołanie wniosła J. R. Skarżąca zarzuciła, iż stwierdzono u niej zmiany chorobowych, które kwalifikują się do uznania za chorobę zawodową, a okres nadmiernego wysiłku głosowego był znacznie dłuższy, niż wskazane przez organ 12 lat i po dokładnym przeliczeniu wynosi ponad 15 lat. Podniosła, iż zawierała umowy z różnymi szkołami i ośrodkami oraz pracowała przez kilkanaście lat na dwóch etatach, w związku z czym narażenie jej głosu było intensywniejsze, dlatego okresy te powinno się sumować. Ponadto, choć pierwsze zmiany chorobowe narządu głosu zostały udokumentowane w trzecim roku od zakończenia pracy zawodowej, a nie w drugim, to stan zdrowia nie pozwalał jej na wcześniejsze zgłoszenie się do lekarza foniatry. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 2351 i art. 235² ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869) - po rozpatrzeniu odwołania J. R. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie organ II instancji wskazał, że do Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej m.W. wpłynęło w dniu 14.12.2009 r. "Zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej" narządu głosu u J. R. W związku z powyższym, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny dokonał oceny narażenia zawodowego w zakładach pracy w przebiegu zatrudnienia i przesłał ją do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w [...]. W dniu [...].09.2010 r. ww. jednostka orzecznicza I stopnia sporządziła orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u J. R. choroby zawodowej narządu głosu. W związku z odwołaniem się od powyższego orzeczenia lekarskiego, pacjentka została przebadana w Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w L. W wydanym w dniu [...].12.2010 r. orzeczeniu lekarskim jednostki II stopnia stwierdzono brak podstaw do rozpoznania u J. R. choroby zawodowej narządu głosu, spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat. Po zapoznaniu się z tym orzeczeniem do organu sanitarnego wpłynęło pismo J. R., w którym skarżąca wskazała, że nie zgadza się z orzeczeniem lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w L. o braku podstaw do rozpoznania u niej choroby zawodowej. Pacjentka argumentowała, że wykonywała pracę w narażeniu na wzmożony wysiłek głosowy znacznie dłużej niż ustalono. Przy zaliczaniu okresu narażenia zawodowego nie uwzględniono jej zatrudnienia w Liceum Ogólnokształcącym w C. w okresie od [...].09.1979 r. do [...].02.1980 r. oraz w Szkole Podstawowej nr [...] w W. Stwierdziła ponadto, że nie uwzględniono intensywności wykonywanej pracy (jednoczesne zatrudnienie w dwóch placówkach). Podniosła również, że powodem zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej w 3 roku po zakończeniu pracy zawodowej był zły stan psychiczny, który nie pozwalał jej na wcześniejsze zgłoszenie się do foniatry. Do pisma została załączona dokumentacja medyczna. Odnosząc się do powyższego, Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny dla m.W. pismem z dnia 20.01.2011 r. zwrócił się do Instytutu Medycyny Pracy w L. o ponowne przeanalizowanie dokumentacji medycznej w sprawie choroby zawodowej, w związku ze złożeniem przez J. R. nowych dodatkowych danych oraz zajęcie stanowiska pod kątem wpływu nadesłanych informacji na ewentualną zmianę orzeczenia lekarskiego z dnia [...].12.2010 r. Organ podał jednocześnie, że w okresie zatrudnienia, do którego nawiązuje J. R., tj. od [...].09.1979 r. do [...].06.1980 r. była ona zatrudniona na umowę zlecenie w Technikum i Zasadniczej Szkole [...] dla pracujących [...] w C., na stanowisku nauczyciela języka polskiego w wymiarze 7 godzin zajęć tygodniowo. W odpowiedzi na powyższe Instytut Medycyny Pracy w L. po ponownym przeanalizowaniu dokumentacji medycznej J. R., ponownie nie znalazł podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu spowodowanej nadmiernym wysiłkiem głosowym trwającym co najmniej 15 lat. W tych okolicznościach Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wskazał, że zgodnie z art. 2351 znowelizowanego Kodeksu Pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Przepis art. 235² Kodeksu Pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] podał, że do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki: choroba jest wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, uprawniona do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostka służby zdrowia potwierdzi jej związek przyczynowy z wykonywaną pracą zawodową, oraz nie zostanie przekroczony - wymieniony w wykazie chorób zawodowych okres, uprawniający do jej rozpoznania. W ocenie organu, w przypadku J. R. został spełniony wyłącznie jeden warunek - rozpoznano u pacjentki schorzenie, wymienione w poz. 15 wykazu chorób zawodowych. Jak wynika z oceny narażenia zawodowego, dokonanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego dla m. W., u J. R. przez ok. 11 lat pracy zawodowej występowało narażenie na wzmożony wysiłek głosowy podczas wykonywania czynności zawodowych. Organ zauważył, iż według informacji zawartych w orzeczeniu lekarskim Poradni Chorób Zawodowych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w P. Oddział w W. z dnia [...].09.2010 r., dolegliwości ze strony gardła pod postacią częstych infekcji i przewlekłej chrypki rozpoczęły się u J. R. w 1995 r. Od września 2009 r. J. R. pozostawała pod opieką foniatry, a jak wynikało z dokumentacji medycznej, stwierdzono wówczas po raz pierwszy niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. W odniesieniu do istniejącej dokumentacji medycznej, organ wskazał, że w badaniach profilaktycznych z dnia 30.10.1995 r. stwierdzono brak schorzeń, które uniemożliwiłyby pracę nauczyciela. W zaświadczeniu lekarskim z dnia 18.10.2001 r. termin następnego badania wyznaczono na 2006 r. W okresie od 1.09.2004 r. do 31.08.2005 r. (1 rok) J. R. korzystała z urlopu dla podratowania zdrowia. Od marca 2006 r. strona przebywała na rencie z ogólnego stanu zdrowia, obecnie jest na emeryturze. Organ zauważył, że J. R. została przebadana przez dwie jednostki orzecznicze służby zdrowia, uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych, które po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego oraz dostarczoną dokumentacją medyczną wydały orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u niej choroby zawodowej narządu głosu. W orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w L. z dnia [...].12.2010 r., po badaniu laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano u J. R. niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, przewlekłe zapalenie krtani. Stwierdzono, w oparciu o analizę dokumentacji, że opiniowana pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy łącznie około 11 lat, natomiast pierwsze zmiany chorobowe narządu głosu pod postacią wrzecionowatej niedomykalności szpary głośni z trwałą dysfonią opisywane są po ponad 3 latach od zaprzestania pracy w narażeniu. Wskazano, że przyczyną zmian w obrębie narządu głosu poza pracą w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy, może być szereg - wymienionych w orzeczeniu lekarskim - chorób ogólnoustrojowych. Rozpatrując sprawę po raz kolejny, Instytut Medycyny Pracy w L. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w wydanym wcześniej orzeczeniu lekarskim. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] poinformował, że rozpoznawanie chorób zawodowych stanowi zagadnienie medyczne i orzeczenia lekarskie są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej. Ustosunkowując się do zawartej w odwołaniu sugestii J. R., że według jej oceny po dokładnym przeliczeniu okres narażenia na wzmożony wysiłek głosowy wynosił ponad 15 lat, organ stwierdził, że powyższy wniosek nie znajduje uzasadnienia w dokumentacji i jest sprzeczny z wyliczeniem czasu narażenia, dokonanym przez organy Inspekcji Sanitarnej i jednostki orzecznicze. Jak wynika bowiem z przebiegu pracy zawodowej wskazanego w karcie oceny narażenia zawodowego, strona narażona była na wzmożony wysiłek przez ok. 11 lat pracy zawodowej. Oceniając faktyczne narażenie zawodowe J. R. w [...] Towarzystwo Handlowo-Przemysłowe Sp. z o.o. w W., gdzie pracowała przez 11 lat na stanowisku starszy referent - tłumacz, Państwowy Wojewódzki Inspektor sanitarny w [...] stwierdził, że ocena narażenia zawodowego dokonana w "Karcie oceny narażenia zawodowego" jako "okresowo praca głosem, wzmożony wysiłek głosowy" nie znalazł potwierdzenia. Z informacji uzyskanych od pracodawcy, zawartych w piśmie z dnia 14.01.2010r. i w protokole z dochodzenia epidemiologicznego w sprawie choroby zawodowej z dnia 5.02.2010 r. oraz z informacji podanych przez skarżącą, zawartych w protokołach przesłuchania strony z dnia 18.01.2010 r. oraz z dnia 25.06.2010 r. wynika, że w ciągu 11 lat zatrudnienia w [...] Towarzystwo Handlowo-Przemysłowe Sp. z o.o. w W., praca w narażeniu na wzmożony wysiłek głosowy miała charakter incydentalny (2 - tygodniowa praca tłumacza podczas wyjazdu służbowego do M. w okresie 17-30.09.1988 r., oraz 3 - tygodniowa praca jako opiekun na koloniach w 1989 r.). Odnosząc się do zarzutu zawartego w odwołaniu J. R., iż wykonywała pracę w różnych instytucjach jednocześnie, organ stwierdził, przy dokonywaniu oceny narażenia organy Inspekcji Sanitarnej uwzględniają okresy narażenia zawodowego na wzmożony wysiłek głosowy, występujący w poszczególnych zakładach pracy. Przy ocenie intensywności wysiłku narządu głosu brana jest pod uwagę ilość godzin dydaktycznych, przepracowanych tygodniowo, a zgodnie z obowiązującymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi, wysiłek narządu głosu można uznać za wzmożony, jeżeli czas obciążenia narządu głosu jest równy lub większy od pensum dla nauczyciela (18 godzin). Jednocześnie praca wykonywana w wymiarze godzin przewyższających jeden etat nie jest liczona jako wielokrotność okresu narażenia. W zakresie zawartej w odwołaniu informacji, że stan zdrowia J. R. nie pozwalał jej na wcześniejsze zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, organ stwierdził, iż bezsporne jest istnienie schorzenia narządu głosu, wymienionego w wykazie chorób zawodowych oraz poważne problemy zdrowotne, mające negatywny wpływ na życie zawodowe i osobiste skarżącej. Jednakże przy prowadzeniu postępowania w sprawie podejrzenia choroby zawodowej obowiązują reguły wytyczone przez ustawodawcę. Rozpoznawanie chorób zawodowych i ich stwierdzanie jest związane z wykładnią rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie chorób zawodowych z dnia 30.06.2009 r. i przepisami Kodeksu pracy - wnioskowanie nie jest zależne od indywidualnej oceny przez organy Inspekcji Sanitarnej i jednostki orzecznicze sytuacji zdrowotnej, zawodowej i osobistej pacjenta. Fakt, że istniały obiektywne przyczyny, uniemożliwiające wypełnienie zawartych w wykazie chorób zawodowych warunków dotyczących czasu zgłoszenia podejrzenia, upoważniających rozpoznanie choroby zawodowej narządu głosu, nie może mieć wpływu na meritum sprawy. J. R. wniosła skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Stwierdziła, że rozpoznano u niej schorzenie wymienione w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, a tym samym został spełniony podstawowy warunek orzekania o chorobie zawodowej. Podała, iż po przeliczeniu stażu pracy we wszystkich placówkach oświatowych okres ten wynosi 15 lat, a nie jak stwierdzono w decyzji – 11 lat. Obciążenie jej narządu głosu było wzmożone i wynosiło średnio ponad 25 godzin tygodniowo. Ponadto, w latach 1996-2004 skarżąca pracowała również w soboty i niedziele w Ośrodku Dokształcania Zawodowego, co skutkowało brakiem wypoczynku głosu. W ocenie skarżącej, należałoby zsumować i doliczyć do jej stażu pracy wszystkie "nadgodziny" przepracowane w placówkach oświatowych – w celu spełnienia drugiego warunku, tj. 15 lat pracy w narażeniu na wzmożony wysiłek głosowy. Jednocześnie skarżąca podtrzymała swoje stanowisko dotyczące tego, z jakiego powodu zgłosiła się do lekarza foniatry w trzecim, a nie w drugim roku od zakończenia pracy. Dodała, że wiele schorzeń, w tym depresja, uniemożliwiło jej podejmowanie racjonalnych działań, związanych z ubieganiem się o stwierdzenie choroby zawodowej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 2351 Kodeksu Pracy, za chorobę zawodową uważa się chorobę wymienioną w wykazie chorób zawodowych, jeśli w wyniku oceny warunków pracy można stwierdzić bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem, że została ona spowodowana działaniem czynników szkodliwych dla zdrowia występujących w środowisku pracy albo w związku ze sposobem wykonywania pracy, zwanych "narażeniem zawodowym". Przepis art. 235² Kodeksu Pracy stanowi, że rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. Do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione łącznie trzy przesłanki: musi zostać stwierdzona choroba wymieniona w obowiązującym wykazie chorób zawodowych, uprawniona do orzekania w zakresie chorób zawodowych jednostka służby zdrowia potwierdzi jej związek przyczynowy z wykonywaną pracą zawodową, oraz nie zostanie przekroczony - wymieniony w wykazie chorób zawodowych okres, uprawniający do jej rozpoznania. W przypadku skarżącej J. R. został spełniony wyłącznie jeden warunek - rozpoznano u niej schorzenie, wymienione w poz. 15 wykazu chorób zawodowych, to jest niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią. Jak wynika z oceny narażenia zawodowego, dokonanej przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego dla m. W., J. R. przez ok. 11 lat pracy zawodowej pracowała w narażeniu na wzmożony wysiłek głosowy podczas wykonywania czynności zawodowych. J. R. została przebadana przez dwie jednostki służby zdrowia, uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych, które po zapoznaniu się z oceną narażenia zawodowego oraz dostarczoną dokumentacją medyczną wydały orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu. W orzeczeniu lekarskim Instytutu Medycyny Pracy w L. z dnia [...].12.2010 r., po badaniu laryngologicznym i foniatrycznym rozpoznano u J. R. niedowład mięśni wewnętrznych krtani z wrzecionowatą niedomykalnością fonacyjną głośni i trwałą dysfonią, przewlekłe zapalenie krtani. Stwierdzono, w oparciu o analizę dokumentacji, że opiniowana pracowała w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy łącznie około 11 lat, natomiast pierwsze zmiany chorobowe narządu głosu pod postacią wrzecionowatej niedomykalności szpary głośni z trwałą dysfonią opisywane są po ponad 3 latach od zaprzestania pracy w narażeniu. W orzeczeniu tym wskazano również, że przyczyną zmian w obrębie narządu głosu poza pracą w narażeniu na nadmierny wysiłek głosowy, może być szereg - wymienionych w orzeczeniu lekarskim - chorób ogólnoustrojowych. Nadto po uzupełniającej analizie dokumentacji, Instytut Medycyny Pracy w L. w piśmie z dnia [...].02.2011r. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w wydanym wcześniej orzeczeniu lekarskim. Należy podkreślić, że rozpoznawanie chorób zawodowych stanowi zagadnienie medyczne i orzeczenia lekarskie są wiążące dla organów inspekcji sanitarnej. Organy sanitarne wbrew orzeczeniu lekarskiemu nie mogły dokonać rozpoznania choroby i ustalić, że występujące u skarżącej schorzenie stanowi chorobę zawodową. Jednocześnie wskazać należy, iż organy dokonały prawidłowej oceny, czy wydane orzeczenia lekarskie uwzględniły okoliczności sprawy wymagające wyjaśnienia. Organ skorzystał z możliwość uzupełnienia materiału dowodowego, a posiadany materiał pozwalał mu na jednoznaczne rozstrzygnięcie i wydanie decyzji w sprawie. Orzeczenia lekarskie, odniosły się do całości zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie. W sposób przekonujący wyjaśniały stawiane przez skarżącą wątpliwości. Ustosunkowując się do zawartego w skardze J. R. twierdzenia, że według jej oceny okres narażenia na wzmożony wysiłek głosowy wynosił ponad 15 lat, organ słusznie stwierdził, że powyższy wniosek nie znajduje oparcia w dokumentacji i jest sprzeczny z wyliczeniem czasu narażenia, dokonanym przez organy inspekcji sanitarnej i jednostki orzecznicze. Jak wynika bowiem z przebiegu pracy zawodowej wskazanego w karcie oceny narażenia zawodowego, J. R. była narażona na wzmożony wysiłek przez ok. 11 lat pracy zawodowej. W szczególności oceniając faktyczne narażenie zawodowe J. R. w [...] Towarzystwo Handlowo-Przemysłowe Sp. z o.o. w W., gdzie pracowała przez 11 lat na stanowisku starszy referent - tłumacz, słusznie wskazano, że ocena narażenia zawodowego dokonana w "Karcie oceny narażenia zawodowego" jako "okresowo praca głosem, wzmożony wysiłek głosowy" nie znalazła potwierdzenia. Ze zgromadzonych informacji wynikało, że w ciągu 11 lat zatrudnienia w [...] Towarzystwo Handlowo-Przemysłowe Sp. z o.o. w W. praca w narażeniu na wzmożony wysiłek głosowy miała charakter incydentalny (2 - tygodniowa praca tłumacza podczas wyjazdu służbowego do M. w okresie [...].09.1988 r., oraz 3 - tygodniowa praca jako opiekun na koloniach w 1989 r.). Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu, iż skarżąca wykonywała pracę w różnych instytucjach jednocześnie, słusznie organ stwierdził, że przy dokonywaniu oceny narażenia organy inspekcji sanitarnej uwzględniają okresy narażenia zawodowego na wzmożony wysiłek głosowy, występujący w poszczególnych zakładach pracy. Przy ocenie intensywności wysiłku narządu głosu brana jest pod uwagę ilość godzin dydaktycznych, przepracowanych tygodniowo, w wymiarze równym lub większym od pensum dla nauczyciela (18 godzin). Natomiast praca wykonywana w wymiarze godzin przewyższających jeden etat nie jest liczona jako wielokrotność okresu narażenia. Co do twierdzenia J. R., że stan jej zdrowia psychicznego nie pozwalał na wcześniejsze zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej, wskazać trzeba, że choćby istniały obiektywne przyczyny, uniemożliwiające wypełnienie zawartych w wykazie chorób zawodowych warunków dotyczących czasu zgłoszenia podejrzenia, upoważniających do rozpoznania choroby zawodowej narządu głosu, to fakt ten nie może wpływać na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Kluczowe dla rozpoznania choroby zawodowej jest bowiem wystąpienie objawów chorobowych oraz związek wystąpienia tych objawów z narażeniem na szkodliwe czynniki występujące w środowisku pracy. Za chorobę zawodową można uznać tylko wybrane schorzenia spełniające określone kryteria, nie tylko medyczne ale i formalne. Oznacza to, że podstawą do stwierdzenia choroby zawodowej jest wykazanie ścisłego związku przyczynowo skutkowego pomiędzy charakterem wykonywanej pracy, a powstałymi objawami chorobowymi, przy czym rozpoznanie choroby zawodowej u pracownika lub byłego pracownika może nastąpić w okresie jego zatrudnienia w narażeniu zawodowym albo po zakończeniu pracy w takim narażeniu, pod warunkiem wystąpienia udokumentowanych objawów chorobowych w okresie ustalonym w wykazie chorób zawodowych. W przypadku skarżącej bezspornie ustalono jedynie, że wystąpiło u niej schorzenie mogące być potencjalnie zakwalifikowane jako choroba zawodowa. Jednak zabrakło kolejnych dwóch elementów pozwalających na stwierdzenie istnienia choroby zawodowej wymienionej w poz. 15 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 czerwca 2009 r. w sprawie chorób zawodowych (Dz. U. Nr 105, poz. 869). Brak było potwierdzenia, iż skarżąca pracowała w warunkach nadmiernego wysiłku głosowego, trwającego co najmniej 15 lat, a nadto pierwsze zmiany chorobowe narządu głosu zainteresowanej, udokumentowane zostały po ponad 3 latach od zaprzestania pracy w narażeniu. Z tych przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd skargę oddalił.