VII SA/Wa 1422/11

WyrokWSA w Warszawie2012-01-19

Skład orzekający: Tadeusz Nowak, Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Paweł Groński

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z powodu rażącego naruszenia prawa wymaga wykazania oczywistości naruszenia, charakteru naruszonego przepisu oraz skutków społeczno-gospodarczych?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Ministra Pracy i Polityki Społecznej, utrzymująca w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności o stwierdzeniu nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu, jest zgodna z prawem. Stwierdzenie nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z powodu rażącego naruszenia prawa jest uzasadnione, gdy naruszenie jest oczywiste, dotyczy istotnego przepisu i powoduje negatywne skutki społeczno-gospodarcze, co zostało wykazane w niniejszej sprawie.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M. G. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej utrzymującą w mocy decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności, która stwierdziła nieważność orzeczenia Powiatowego Zespołu o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności M. G. z 2004 r. Skarżąca kwestionowała prawidłowość stwierdzenia nieważności, zarzucając organom błędy w wykładni prawa, ustaleniach faktycznych i pominięcie wcześniejszego orzeczenia WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Nowak (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Sędzia WSA Paweł Groński, Protokolant st. ref. Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi M. G. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności skargę oddala Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 20011r. Minister Pracy i Polityki Społecznej na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz.1071, z późn. zm) zwanej dalej K.p.a. po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] lutego 2011 r., (znak: [...]) w przedmiocie stwierdzenia z urzędu nieważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] października 2004 r. Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] (znak: [...]) utrzymał w mocy w/w decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wojewódzki Zespół, w ramach nadzoru, wszczął z urzędu postępowanie nadzwyczajne w sprawie zbadania zgodności z prawem orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] października 2004 r. Nr [...] wydanego przez w sprawie dot. stopnia niepełnosprawności M. G. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. Wojewódzki Zespół do Orzekania o Niepełnosprawności w [...] znak: [...]na podstawie art. 156 § 1 pkt 2, 157 § 1 i 158 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071, z późn. zm.). Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] stwierdził z urzędu nieważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności Nr [...] z dnia [...] października 2004 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w sprawie dot. M. G. W uzasadnieniu organ wskazał, że Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu [...] października 2004 r. wydał orzeczenie nr [...] zaliczające M. G. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe, od dzieciństwa, ze wskazaniem symboli kodów niepełnosprawności: [...]zgodnie z § 32 ust. 2 pkt 2 i 7 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (Dz. U. Nr 139, poz. 1328, ze zm.). Po przeanalizowaniu sprawy w ocenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] brak było podstaw aby stwierdzić zaburzenia psychiatryczne nasilone w stopniu uzasadniającym orzeczenie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności z tytułu symbolu kodu 02-P, a tym samym brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia, iż powyższe zaburzenia miały miejsce ' w dzieciństwie. W ocenie organu I instancji, w świetle przedłożonych dokumentów na stan wydania orzeczenia Powiatowego Zespołu w [...] wynika, że M. G. jest osobą samodzielną, nie wymagającą pomocy osób drugich. Ponadto w ocenie Wojewódzkiego Zespołu w [...] u orzekanej nie występują ograniczenia umożliwiające orzeczenie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności, zgodnie z obowiązującymi przepisami w dacie rozpatrywania sprawy przez Powiatowy Zespół w tym zakresie tj. art. 4 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Definicja umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie budzi wątpliwości interpretacyjnych, a jej brzmienie jest jednoznaczne, tym samym uznanie, iż stan zdrowia strony kwalifikuje ją do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności stanowi rażące naruszenie prawa. Decyzją z dnia [...] czerwca 2010 r. znak: [...] Minister Pracy i Polityki Społecznej działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. po rozpatrzeniu odwołania z dnia 14 maja 2010 r. M. G., od decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] kwietnia 2010 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] rozważył z należytą wnikliwością, czy wystąpiły dostateczne podstawy do oceny, iż wydanie orzeczenia przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa, w związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] prawidłowo zastosował instytucję przewidzianą w art. 156 § 1 pkt 2 kpa, tj. stwierdził nieważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] w dniu [...] października 2004 r. (znak: [...]). W wyniku wniesionej przez M. G. skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 listopada 2010r. sygn. akt. VII SA/Wa 1553/10) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że wynik badań przeprowadzonych przez lekarzy orzeczników zawierał element ocenny, uznaniowy co do zakwalifikowania skarżącej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe. Natomiast w ocenie Sądu z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika na czym polegało naruszenie przepisu prawa, dlaczego miało charakter rażący oraz nie dokonano oceny skutków społeczno- ekonomicznych, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Ponadto Sąd wskazał, że w orzecznictwie sądowo-administracyjnym przeważa pogląd, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze skutki, które wywołuje decyzja. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie zarówno Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], jak i Minister Pracy i Polityki Społecznej nie dokonali analizy spełnienia przesłanek rażącego naruszenia prawa co uzasadnia uchylenie obu decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. — prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a.. Po ponownym rozpoznaniu sprawy, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...], decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. (znak: [...]), ponownie stwierdził z urzędu nieważność orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (Nr [...]) z dnia [...] października 2004 r. wydanego przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania a dot. M. G. Organ I instancji wyjaśnił, iż definicja stopnia niepełnosprawności kładzie szczególny nacisk nie na przyczynę, lecz na skutek naruszenia sprawności organizmu osoby dorosłej, między innymi konieczność zapewnienia całkowitej opieki lub pomocy w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, niezdolność do pracy, konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innych osób w pełnieniu ról społecznych. W ocenie organu I instancji rażące naruszenie prawa zachodzi wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z przepisem prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Na potwierdzenie swojego stanowiska organ I instancji przytoczył wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 1992 r. (sygn. akt. V SA 86/92 i 436-466/92, ONSA 1993, Nr, poz. 23). Zdaniem Wojewódzkiego Zespołu w [...] orzeczenie Powiatowego Zespołu w [...] z dnia [...] października 2004 r. zostało wydane z przekroczeniem prawa, gdyż stan faktyczny, na który składa się rzeczywiste naruszenie sprawności organizmu osoby orzekanej w sposób jednoznaczny i wyraźny pozostaje w sprzeczności z przepisem prawa, a charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Ponadto organ I instancji wyjaśnił, że ocena stopnia niepełnosprawności winna opierać się na obowiązujących przepisach i standardach i tym samym nie może mieć ona uznaniowego charakteru, stanowi bowiem konieczną przesłankę prawną do ustalenia prawa do korzystania z różnego rodzaju świadczeń i uprawnień przysługujących osobom niepełnosprawnym na podstawie odrębnych przepisów. Niejednokrotnie są to świadczenia o charakterze pieniężnym wypłacane w oparciu o orzeczenie o niepełnosprawności, którym legitymuje się osoba zainteresowana. W ocenie Wojewódzkiego Zespołu w [...] naruszona sprawność organizmu M. G. ma miejsce, nie powoduje jednak skutków zdefiniowanych w pojęciu umiarkowanej niepełnosprawności jakimi są wymóg pracy na stanowisku przystosowanym i częściowa lub okresowa pomoc innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Naruszona sprawność organizmu pozwala na świadczenie pracy i nie wiąże się z koniecznością pomocy innej osoby w pełnieniu ról społecznych, co to samym nie może kwalifikować zainteresowanej do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Skutkiem wynikającym z wydania orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z rażącym naruszeniem prawa, jest przyznanie orzeczonej nienależnych świadczeń pieniężnych, co wywołuje negatywne skutki społeczno — ekonomiczne, których eliminacja możliwa jest tylko poprzez usunięcie z obiegu prawnego tego orzeczenia. Od powyższej decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o niepełnosprawności w [...] Pani M. G. złożyła odwołanie do Ministra Pracy i Polityki Społecznej zaskarżając decyzję w całości i wnosząc o jej uchylenie. Strona zarzucała organowi I instancji naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, błędy w ustaleniach faktycznycli, błędne dokonanie przez organ I instancji oceny schorzenia M. G. i uznanie, że doszło do rażącego naruszenia przepisów prawa przy wydawaniu orzeczenia o stopniu niepełnosprawności (nr [...]) z dnia [...] października 2004 r., pominięcie przy rozpatrywaniu sprawy wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2010 r.(sygn. akt. VII SA/Wa 1553/10). Po rozpatrzeniu odwołania strony Minister Pracy i Polityki Społecznej decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. (znak; [...]) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Zespołu w [...]. W uzasadnieniu przedmiotowej decyzji organ II instancji wskazał, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego nie definiują pojęcia "rażące naruszenie prawa", stąd też w celu ustalenia kryteriów oceny naruszenia kwalifikowanego należy sięgnąć do orzecznictwa sądów administracyjnych, z którego wynika, że przez rażące naruszenie prawa należy rozumieć takie naruszenie, które spełnia 3 przesłanki oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony i racje ekonomiczne łub gospodarcze oraz skutki społeczno - ekonomiczne, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa. Pozostawienie orzeczenia Powiatowego Zespołu w [...] z dnia [...] października 2004 r. w obrocie prawnym stwarza dodatkowo dysonans pomiędzy osobami, które zgodnie ze swoją niepełnosprawnością korzystają z przysługujących im świadczeń i ulg oraz stroną postępowania, której te świadczenia nie przysługują z racji posiadanych przez nią schorzeń i ograniczeń. Zatem wadliwość orzeczenia, którego nieważność stwierdził z urzędu Wojewódzki Zespół została wykazana w oparciu o wszystkie 3 przesłanki, gdyż rażące naruszenie prawa, które było już w podstawie wydania decyzji przez Powiatowy Zespół w [...] nie dość, że doprowadziło do potwierdzenia oczywistej błędnej kwalifikacji stopnia niepełnosprawności, to w dodatku wywołało negatywne skutki prawne w sferze społecznej i ekonomicznej. Z ekonomicznego punktu widzenia ostanie się tego orzeczenia w mocy uprawniałoby stronę do pobierania świadczeń nienależnych, które są wypłacane ze Skarbu Państwa. Natomiast ze społecznego punktu widzenia pozostawienie w obrocie prawnym ostatecznego orzeczenia, które zawiera błędną podstawę prawną kwalifikację sentencji orzeczenia, wywołuje wśród osób niepełnosprawnych przeświadczenie, że każda osoba może uzyskać stopień niepełnosprawności i w ten sposób uzyskać od państwa świadczenie pieniężne wypłacane na jego podstawie, niezależnie czy spełnia przesłanki do zakwalifikowania jej do danego stopnia niepełnosprawności czy też nie. Odnosząc się do zarzutu uznaniowości wydania decyzji organ odwoławczy wyjaśnił stronie, że orzeczenie, którego nieważność stwierdzono nie może zawierać uznaniowości, gdyż kwalifikacja do stopnia niepełnosprawności polega na przyporządkowaniu ograniczeń funkcjonalnych i zawodowych osoby orzekanej do definicji stopnia niepełnosprawności zawartej w art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. W ocenie organu odwoławczego nie było podstaw do uznania, iż orzeczenie wydane z rażącym naruszeniem prawa można pozostawić w obrocie prawnym tylko z tego powodu, iż formalnie zawiera wszystkie elementy oraz, że jest ostateczne. Organ odwoławczy wskazał, że tryb przewidziany w art. 156 § 1 k.p.a. służy eliminacji tych ostatecznych decyzji z obrotu prawnego, które zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i wywołują negatywne skutki w sferze ekonomiczno - społecznej, o czym stanowi Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2010 r. (sygn. akt. VII SA./Wa 1553/10) i z t}xh też przyczyn muszą być wyłączone z obrotu prawnego. Na powyższą decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu, zarzucając zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie obowiązującego prawa w postaci art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, 2) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej za podstawę zaskarżonego orzeczenia mających wpływ na jego treść, polegający na bezpodstawnym uznaniu, że organ I instancji prawidłowo stwierdził, że orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] pozostaje w oczywistej sprzeczności z przesłankami określonymi wprost w przepisach ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, 3) całkowite pominięcie przez organ II instancji i nie odniesienie się do zarzutu, że organ I instancji nie wskazał, które dokładnie przepisy tejże ustawy miałyby być naruszone oraz na czym miałoby polegać naruszenie tychże przepisów, a ponadto nie wykazał dlaczego miało charakter rażący, 4) nie odniesienie się przez organ II instancji w sposób właściwy i wyczerpujący do zarzutu skarżącej, że organ I instancji dokonał de facto oceny schorzenia Pani G. i uznał, że występujące schorzenia nie powodują upośledzenia funkcji organizmu w stopniu umiarkowanym, a naruszona sprawność organizmu skarżącej pozwala na świadczenie pracy i nie wiąże się z koniecznością pomocy innej osoby, co zostało dokonane wbrew zakresowi przedmiotu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji określonego w przepisie art. 156 § 1 k.p.a., 5) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej za podstawę zaskarżonego orzeczenia, mających wpływ na jego treść, polegający na bezzasadnym uznaniu, że organ I instancji miał prawo ponownie wszcząć postępowanie w sprawie już zakończonej, w sytuacji kiedy brak jest nowych okoliczności czy nowych dowodów mających wpływ na ujawnienie rzeczywistego stanu faktycznego, a Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 9 Listopada 2010 r. (sygn. akt. VII SA/Wa 1553/10) uchylił decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej oraz decyzję Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] tym samym stwierdzając, że w obrocie prawnym pozostaje orzeczenie o niepełnosprawności (Nr [...]) z dnia [...] października 2004 r., 6) błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych przez Ministra Pracy i Polityki Społecznej za podstawę zaskarżonego orzeczenia, mających wpływ na jego treść, polegający na bezpodstawnym uznaniu, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie udzielił faktycznie w uzasadnieniu wyroku wskazówki dla Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] jak powinien zbadać sprawę (ponownie) oraz co powinien wykazać stronie stwierdzając nieważność ostatecznego orzeczenia z urzędu, 7) całkowite pominięcie przez organ II instancji i nie odniesienie się do zarzutu naruszenia obowiązującego prawa procesowego regulującego postępowanie administracyjne polegające na nieuprawnionym wydaniu decyzji z dnia [...] lutego 2011 r., (znak: [...]) w identycznym stanie faktyczno-prawnym jak przy wydaniu decyzji z dnia 26 kwietnia 2010 r., która została uchylona przed sąd administracyjny i praktycznie w tym samym składzie osobowym oraz pod tą samą sygnaturą co wcześniejsza decyzja z dnia [...] kwietnia 2010 r., (znak: [...]). W odpowiedzi na skargę Minister Pracy i Polityki Społecznej wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Podkreślenia przy tym wymaga, że zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. –Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi -Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. (dalej: ppsa) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, iż skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Na wstępie należy stwierdzić, że stwierdzenie nieważności decyzji jest nadzwyczajnym środkiem weryfikacji decyzji administracyjnej będącym wyjątkiem od zasady trwałości decyzji. Służy on wzruszeniu i wyeliminowaniu z obrotu prawnego aktu dotkniętego wadami prawnymi wymienionymi enumeratywnie w art. 156 § 1 kpa. Jedną z tych przesłanek jest wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa. W rezultacie stwierdzenie nieważności pozostającej w obrocie decyzji i tym samym naruszenie pewności obrotu prawnego powinno być uzasadnione przede wszystkim wagą naruszenia prawa, tzn. jego rażącym charakterem. Należy jednak w tym miejscu podkreślić, że z rażącym naruszeniem prawa mamy do czynienia w sytuacji, gdy interpretacja obowiązującego przepisu prawa nie nasuwa jakichkolwiek wątpliwości i którego treść bez żadnych sporów może zostać ustalona, zaś organ narusza go w sposób oczywisty i nie dający się w żadnej mierze pogodzić z zasadą praworządności. Innymi słowy pod pojęciem rażącego naruszenia prawa należy rozumieć sytuację, gdy decyzja administracyjna ze względu na naruszenia prawa materialnego lub procesowego nie jest możliwa do pogodzenia z porządkiem prawnym. Dodatkowo decyzja powinna zostać oceniona jako rażąco naruszająca porządek prawny w sytuacji, gdy to naruszenie powoduje społeczno-gospodarcze skutki nie do pogodzenia z zasadą praworządności. W ocenie Sądu, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. prawidłowo stwierdził nieważność decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] października 2004 r., znak: [...] orzekającej o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności M. G. , gdyż decyzja ta dotknięta jest kwalifikowaną wadą prawną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. W rezultacie, Sąd jako prawidłową ocenił także zaskarżoną decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji. Na wstępie należy zauważyć, że postępowanie nieważnościowe dotyczące decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] października 2004 r., znak: [...] orzekającej o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności M. B. było już kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Zgodnie zaś z art. 153 ppsa ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Nie ulega zatem wątpliwości, że zarówno ocena prawna, jak i wytyczne co do dalszego postępowania, zawarte w prawomocnym wyroku Sądu z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt. VII SA/Wa 1553/10 były dla organów orzekających w niniejszej sprawie wiążące. Zdaniem Sądu orzekającego w obecnym składzie, Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] dokonał prawidłowej oceny decyzji Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] i zgodnie z wytycznymi Sądu. Kwalifikowane rażące naruszenie prawa jak wskazano w zaskarżonej decyzji prowadzi do sytuacji, kiedy to osoba zainteresowana otrzymuje akt administracyjny, który nie odzwierciedla stanu faktycznego i tworzy stan prawny nie odpowiadający rzeczywistości, której nie da się pogodzić z porządkiem prawnym. Ostanie się orzeczenia Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania Niepełnosprawności w [...] z dnia [...] października 2004 r. ustalającego umiarkowany stopień niepełnosprawności M. G. nie dość, że już spowodowało, to w dalszym ciągu powoduje znaczne straty w sferze ekonomiczno — społecznej, gdyż wskutek błędnej kwalifikacji M.G. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności przysługują jej uprawnienia do korzystania z nienależnych świadczeń pieniężnych i ulg (zasiłku stałego w oparciu o ustawę z dnia 12 marca 2003 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., Nr 175, poz. 1362, z późń. zm.) oraz zasiłku pielęgnacyjnego w oparciu o ustawę z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r.. Nr 139, poz. 992, z późń. zm.), jak również innych ulg i uprawnień w tym np. ulgi w komunikacji miejskiej. Ponadto sam fakt pozostawienia w obrocie w/w orzeczenia wpływa również na świadomość społeczną, iż osoby którym błędnie ustalono stopień niepełnosprawności wskutek błędu organu administracji mogą pobierać od Skarbu Państwa nienależne środki finansowe, co stoi w sprzeczności z zasadami sprawiedliwości społecznej i równości wobec prawa wyrażonymi w Konstytucji RP. Ustalenie stopnia niepełnosprawności przez skład orzekający powinno polegać na rzetelnej ocenie materiału dowodowego, w szczególności opinii specjalistycznych i badania lekarskiego, których celem jest ustalenie ograniczeń zawodowych i funkcjonalnych, a następnie przyrównanie ich do definicji stopni niepełnosprawności wyrażonych w ustawie o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Błędne przyrównanie t} ch ograniczeń zazwyczaj skutkuje poważną, kwalifikowaną wadą ustalenia stopnia niepełnosprawności, który stanowi jednocześnie sentencję orzeczenia i całkowicie odmiennie potwierdza istniejący stan faktyczny. Nie można zatem mówić o zwykłym naruszeniu prawa w sytuacji, gdy skład orzekający orzeknie wadliwie ustalając (zawyżając lub obniżając) stopień niepełnosprawności, gdyż takie rozstrzygnięcie przyznaje na wyrost lub odbiera stronie konkretne, wymierne uprawnienia. Niewątpliwe też pozostawienie w obrocie prawnym wadliwych decyzji przyznających podmiotom prawa trwałe roszczenia finansowe wypłacane ze Skarbu Państwa wywołuje u innych podmiotów prawa poczucie niesprawiedliwości społecznej, co prowadzi do negatywnych skutków prawnych w sferze społecznej. Natomiast negatywne skutki w sferze ekonomicznej rodzi już sam fakt wypłacania świadczeń nienależnych w oparciu o wadliwą decyzję administracyjną. Wyjaśnienia również wymaga, że Wojewódzki Zespół w [...], działając jako organ I instancji nie powoływał nowych dowodów ani nie badał stanu zdrowia skarżącej na dzień wydania decyzji stwierdzającej nieważność, lecz oceniał go na podstawie dokumentacji medycznej i opinii specjalistycznych zebranych na dzień wydania kwestionowanego orzeczenia. Ponadto przy ustaleniu stopnia niepełnosprawności pod uwagę brany jest nie stan zdrowia, lecz ograniczenia zawodowe i funkcjonalne osoby wpływające na jej zdolność do pracy i samodzielnej egzystencji. Zatem zarzuty strony w zakresie błędnych ustaleń faktycznych dotyczących pogorszenia się stanu zdrowia są bezzasadne. Celem organów prowadzących postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia było bowiem ustalenie, czy na dzień wydania w/w orzeczenia Powiatowy Zespół w [...] dokonał prawidłowej kwalifikacji zainteresowanej do stopnia niepełnosprawności, a co za tym idzie czy rażąco nie naruszył prawa. Ponieważ ustalenia składu orzekającego złożonego z lekarza i innego specjalisty doprowadziły do wykrycia rażącego naruszenia prawa, organ I instancji stwierdził nieważność powyższego orzeczenia. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę na treść art. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych, który zawiera definicję umiarkowanego oraz lekkiego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ww. ustawy, w brzmieniu obowiązującym w dniu 25 maja 2001 r. do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia na stanowisku pracy przystosowanym odpowiednio do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności, wymagającą w celu pełnienia ról społecznych częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Z kolei do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się zgodnie z art. 4 ust. 3 ww. ustawy, osobę o naruszonej sprawności organizmu zdolną do wykonywania zatrudnienia nie wymagającą pomocy innej osoby w celu pełnienia ról społecznych. Skoro Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] stwierdził, że w dacie orzekania przez Powiatowy Zespół do Spraw Orzekania o Stopniu Niepełnosprawności w [...] t.j. w dniu [...] października 2004 r. zgromadzona dokumentacja medyczna nie pozwalała na stwierdzenie, że naruszenie sprawności organizmu M. G. powoduje konieczność dostosowania stanowiska pracy do potrzeb i możliwości wynikających z niepełnosprawności oraz wymaga częściowej lub okresowej pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, to należy przyjąć, że weryfikowana decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa. Odnosząc się do zarzutu podniesionego w skardze, dotyczącego bezpodstawnego wydania kolejnej decyzji administracyjnej stwierdzającej nieważność orzeczenia Powiatowego Zespołu w [...] należy podnieść, że jest on bezzasadny. Fakt poddania poprzedniej decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o niepełnosprawności w [...] (w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego) weryfikacji nie oznacza, że organ administracji publicznej jest pozbawiony prawa do wydania kolejnej decyzji administracyjnej w trybach nadzwyczajnych zwłaszcza, że Sąd wskazał jakie błędy organ poczynił nie wykazując skutków prawnych stwierdzenia nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu w [...]. Minister Pracy i Polityki Społecznej miał również obowiązek wydać zaskarżoną decyzję, gdyż jest organem odwoławczym od decyzji wydawanych przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...]. Strona składając skutecznie odwołanie do Ministra Pracy i Polityki Społecznej wszczęła postępowanie przed organem odwoławczym, które zostało zakończone w)'daniem ostatecznej decyzji, gdyż organ II instancji podziela argumentację przytoczoną przez Wojewódzki Zespół w [...]. Organ I jak i II instancji miały obowiązek prowadzić postępowanie w sprawie stwierdzema nieważności orzeczenia Powiatowego Zespołu w [...] z dnia [...] października 2004 r. (Nr [...]), gdyż konieczne jest wycofanie tego aktu z obrotu prawnego, ponieważ jego nieważność zachodzi od samego początku jego wydania na mocy art. 156 § 1 k.p.a. Podkreślenia wymaga, że przyczyną uchylenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uprzednich decyzji organu I i II instancji nie było błędne zastosowanie art. 156 § 1 k.p.a., lecz nie wykazanie stronie tego naruszenia, tj. w szczególności nie wykazanie w postępowaniu administracyjnym skutków ekonomicznych oraz społeczno- gospodarczych ostania się tego orzeczenia w obiegu prawnym. W przedmiotowym postępowaniu Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w [...] wykazał, że naruszenie prawa przy wydaniu orzeczenia miało charakter rażący, jak również to, żew/w orzeczenia nie można było w inny sposób wyłączyć z obrotu prawnego, a jego pozostawienie w obrocie prowadzi do ewidentnych strat ekonomicznych dla Skarbu Państwa w postaci wypłacania świadczeń nienależnych, jak też wywołuje negatywne poczucie sprawiedliwości w społeczeństwie wskazujące, że każdy może otrzymać orzeczenie o stopniu niepełnosprawności niezależnie od rzeczywistych ograniczeń zawodowych i funkcjonalnych. Należy również wyjaśnić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 9 listopada 2010 r. (sygn. akt. VII SA/Wa 1553/10) nie kwestionował w uzasadnieniu naruszenia prawa, lecz uchylił decyzje obu instancji ze względu na brak wykazania skutków tego naruszenia, które nadają mu charakter kwalifikowany zwany rażącym. W przedmiotowej sprawie organ I instancji wykazał, że orzeczenie Powiatowego Zespołu w [...] z dnia [...] października 2004 r. miało charakter rażący, stąd też organ odwoławczy nie miał podstaw do umorzenia postępowania (gdyż nie ma tu znamion bezprzedmiotowości) i miał obowiązek utrzymać w/w decyzję w mocy. Nawiązując do zarzutu nie wyjaśnienia przez organ I i II instancji, które dokładnie przepisy zostały naruszone oraz na czym polegało rażące naruszenie prawa należy wyjaśnić, że organy w zaskarżonych decyzjach wskazały, na czym polega rażące naruszenie prawa, jak również, które przepisy ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz utrudnianiu osób niepełnosprawnych zostały rażąco naruszone przez Powiatowy Zespół w [...]. Organ odwoławczy wskazał, że przedmiotem rażącego naruszenia była błędna kwalifikacja definicji stopnia niepełnosprawności i wskutek tego zastosowanie definicji ujętej w art. 4 ust. 2 w/w ustawy, przy całkowitym braku podstaw do takiej kwalifikacji, w sytuacji, gdy w ocenie organu zarówno I jak i II instancji na stan wydania orzeczenia nie było podstaw (brak przesłanek) do przyznania stronie umiarkowanego stopnia niepełnosprawności. Odnosząc się do zarzutu nie odniesienia się do oceny schorzenia M.G. należy wyjaśnić, że obie instancje oceniając stan faktyczny zgromadzony w sprawie analizowały ustalony stopień niepełnosprawności w świetle ograniczeń zawodowych i funkcjonalnych wynikających ze schorzeń skarżącej, w oparciu o posiadaną stosowną wiedzę z zakresu medycyny i stwierdziły rażąco błędne zastosowanie definicji stopnia niepełnosprawności. Błędna kwalifikacja definicji jak wyżej wskazano prowadzi do wydania stronie orzeczenia niezgodnego ze stanem faktycznym (na dzień jego wydania), co w konsekwencji doprowadziło do pobierania przez skarżącą świadczeń nienależnych, co wywołuje negatywne skutki w sferze ekonomicznej (wyżej omówione prawa do świadczeń) oraz społecznej (przeświadczenie innych osób, że każda osoba może otrzymać orzeczenie o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności). Reasumując, Sąd doszedł do przekonania, że organy I i II instancji w sposób właściwy wykonały wytyczne zawarte w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 listopada 2010 r., sygn. akt. VII SA/Wa 1553/10. Podjęły wszelkie kroki niezbędne w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego w zakresie wskazanym przez Sąd w ww. prawomocnym wyroku. Prawidłowo i wyczerpująco zebrano, rozpatrzono i oceniono cały materiał dowodowy zgodnie z treścią art. 77 § 1 i art. 80 kpa. Organy nie uchybiły także innym zasadom postępowania administracyjnego, natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej odpowiada wymogom określonym w art. 107 § 3 kpa. W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ppsa, należało orzec jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło