VII SA/Wa 1422/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mirosława Kowalska (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Protokolant sekr. sąd. Katarzyna Zychora, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2018 r. sprawy ze skargi Z. S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wyłączenia z użytkowania oddala skargę Zaskarżoną decyzją z [...] maja 2017 r. nr [...], znak: [...],[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. - ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2016 r. poz. 290), po rozpatrzeniu odwołania Z. S. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] z [...] marca 2017 r. nr [...], znak: [...], nakazującej właścicielowi obiektu Z. S., wyłączenie z użytkowania budynku mieszkalnego jednorodzinnego usytuowanego na terenie działki ewid. nr [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w [...] oraz umieszczenie na budynku w widocznym miejscu zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa dla ludzi i mienia oraz o zakazie użytkowania budynku, wydzielenie strefy zagrożenia, wykonanie doraźnych zabezpieczeń uniemożliwiających dostęp osób trzecich do strefy zagrożenia oraz utrzymywania tych zabezpieczeń w sprawności technicznej, ze względu na występujące zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia, na podstawie art. 108 k.p.a. decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności, - utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że pismem z [...] marca 2017 r. Z.S. - właściciel budynku mieszkalnego przy ul. [...] w [...] poinformował Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] o wystąpieniu zagrożenia, ze względu na osuwanie się skarpy na ten budynek. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...][...] marca 2017 r. przeprowadził oględziny na terenie w/w nieruchomości, podczas których ustalił, że na terenie nieruchomości przy ul. [...] w [...] znajduje się budynek mieszkalny jednorodzinny parterowy o konstrukcji murowanej tradycyjnej, powstały w 1955 roku. Budynek pod względem konstrukcyjnym bez widocznych oznak niewłaściwego stanu technicznego. Teren nieruchomości przy ul. [...] (działka ew. nr [...] z obrębu [...]) graniczy z działką nr ew. [...] z obrębu [...], która ma charakter skarpy ziemnej o nachyleniu ok. 60 stopni. Budynek znajduje się w odległości 0,5 m od podstawy skarpy. Skarpa porośnięta jest drzewami i krzewami. Na odcinku 3,0 m nastąpiło lokalne osunięcie skarpy wraz z krzewami z wysokości ok 5,0 m na ścianę budynku, która w tym miejscu ma wysokość 1,5 m. Stwierdzono w czasie oględzin, że możliwe jest zagrożenie bezpieczeństwa ludzi i mienia - budynek usytuowany jest bezpośrednio u podstawy skarpy, która ma znaczny kąt nachylenia. Na skutek dalszej degradacji skarpy i utraty nośności gruntu, pod wpływem opadów deszczu, może dojść do osunięcia się gruntu porośniętego drzewami na budynek, powodując jego zawalenie. W tych okolicznościach zapadła opisana na wstępie decyzja organu pierwszej instancji. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, że organ stopnia powiatowego dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego oraz wydał właściwe rozstrzygnięcie. Słusznie nakazał w niniejszej sprawie wykonanie określonych czynności celem wyeliminowania istniejącego zagrożenia poprzez wykonanie zabezpieczeń uniemożliwiających dostęp do budynku osób trzecich, wydzielenie strefy zagrożenia oraz umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia. Organ I instancji w prowadzonym postępowaniu w sposób niebudzący wątpliwości ustalił, że przedmiotowy budynek, z racji osuwającej się skarpy wraz z krzewami stwarza bezpośrednie zagrożenia dla bezpieczeństwa ludzi i mienia. Sam skarżący w piśmie z [...] marca 2017 r. wskazał, iż "musiałem wykonać osłony drewniane, aby ziemia nie wepchnęła okna do środka budynku (...) ja i moja córka wraz z dzieckiem, którzy tu mieszkamy czujemy się bardzo zagrożeni, zwłaszcza, że w skarpie powyżej rosną ogromne drzewa". Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podniósł, że zgodnie z art. 68 Prawa budowlanego "W razie stwierdzenia potrzeby opróżnienia w całości lub w części budynku przeznaczonego na pobyt ludzi, bezpośrednio grożącego zawaleniem, właściwy organ jest obowiązany: 1. nakazać, w drodze decyzji, na podstawie protokołu oględzin, właścicielowi lub zarządcy obiektu budowlanego opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania; 2. przesłać decyzję, o której mowa w pkt 1, obowiązanemu do zapewnienia lokali zamiennych na podstawie odrębnych przepisów; 3. zarządzić: a) umieszczenie na budynku zawiadomienia o stanie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia oraz o zakazie jego użytkowania, b) wykonanie doraźnych zabezpieczeń i usunięcie zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia, z określeniem, technicznie uzasadnionych, terminów ich wykonania". Przywołany powyżej przepis odnosi się do stanu technicznego budynku, stwarzającego bezpośrednie zagrożenie bezpieczeństwa, którego konsekwencją może być zawalenie całego lub części budynku. Przesłanka z art. 68 Prawa budowlanego zachodzi gdy istnieje bezpośrednie zagrożenie zawaleniem budynku, bowiem samo stwierdzenie nawet bardzo złego stanu technicznego budynku, ale bez wykazania, że jest to stan bezpośrednio grożący zawaleniem się budynku nie uzasadnia wydania decyzji o jego opróżnieniu. Powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 21 kwietnia 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 718/04 organ stwierdził, że przesłanką uzasadniającą zastosowanie art. 68 Prawa budowlanego nie jest tylko zły stan techniczny budynku, ani też nawet taki stan, który grozi zawaleniem w bliżej nieokreślonym czasie, przesłankę z tego przepisu wypełnia bezpośrednia groźba zawalenia. Bezpośredniość zdarzenia oznacza, że nastąpi ono niezwłocznie, bez żadnych ogniw pośrednich. Organ podkreślił - budynek nie jest co prawda w złym stanie technicznym, jednakże osuwanie się skarpy w ostatnim czasie nasiliło się. Skarpa opiera się już o budynek skarżącego, a jej dalsze osuwanie i napieranie na przedmiotowy budynek może doprowadzić do jego zawalenia się. Jakkolwiek więc sam obiekt jest w odpowiednim stanie technicznym, to z uwagi na znajdowanie się budynku w bezpośrednim sąsiedztwie osuwającej się skarpy przedmiotowy budynek grozi zawaleniem spowodowanym czynnikami zewnętrznymi. W takiej sytuacji podstawowym i nadrzędnym obowiązkiem organów administracji publicznej jest ochrona życia i zdrowia obywateli. Dodatkowo organ drugiej instancji stwierdził, że organ powiatowy winien prowadzić odrębne postępowanie w sprawie osuwającej się skarpy. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] nie usunął bowiem przyczyny obowiązku opróżnienia budynku. Organ powiatowy powinien podjąć działania zmierzające do zabezpieczenia skarpy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe orzeczenie wniósł Z.S.. Zarzucił naruszenie art. 77 § 1 k.p.a., poprzez cyt. "zaniedbanie obowiązku zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, co miało miejsce wobec zaniechań ze strony Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] w sprawowaniu nadzoru nad procesem budowlanym realizowanym na terenie dzielnicy [...]- bezpośrednią przyczyną osunięcia się ziemi w następstwie odprowadzania wód na zbocze skarpy - jej degradacji i osuwania się ziemi oraz niewłaściwej oceny stanu faktycznego przez [...] WINB w następstwie zaniedbań i nieprawidłowości przeprowadzonego w pierwszej instancji postępowania administracyjnego". Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz cyt. "skierowanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji inny niż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...]". W uzasadnieniu skargi wskazano w szczególności, że sprawa była rozpatrywana w oderwaniu od przyczyn zdarzenia, a skarżący decyzję odczuwa jako przejaw cyt. "troski o zapewnienie bezpieczeństwa prawnego i bezkarności Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...]". Stan niebezpieczeństwa wynika z inwestycji prowadzonej na działce nr [...] z obrębu [...]. Jest to nieruchomość położona powyżej skarpy. Inwestycja to budowa "zespołu zabudowy mieszkaniowej z usługami i garażami, szeregowych domów jednorodzinnych". Pominięto konieczną, rzetelną kontrolę ogólnopolskiego dewelopera. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał wcześniej prezentowaną argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Rzeczą Sądu, w niniejszym postępowaniu, było stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269), dokonanie kontroli zaskarżonego i poprzedzającego go aktu pod względem zgodności z prawem - prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja odpowiada przepisom prawa. Sąd kontrolował decyzję wydaną w oparciu o przepis art. 68 ustawy Prawo budowlane. Dyspozycję tego przepisu przywołano powyżej. Przepis ten uzasadnia ingerencję organów nadzoru budowlanego w sytuacji, w której stan budynku bezpośrednio powoduje niebezpieczeństwo dla ludzi i mienia, wobec realnej groźby jego zawalenia i ma ścisły związek z koniecznością opróżnienia w całości lub w części takiego budynku albo też wyłączenia go z użytkowania. Chodzi tu zarówno o okoliczności wynikające ze stanu substancji samego budynku, jak i z innych okoliczności, które stwarzają ww. groźbę zawalenia się budynku. Stwierdzając zaistnienie takiej przesłanki, czy to w wyniku informacji urzędowej, czy też uzyskanej od osoby, do której budynek należy, lub w inny sposób dochodząc do wiedzy w takim zakresie i uzyskując potwierdzenie tej informacji w obiektywnym materiale dowodowym (według ustawy), tj. oględzinach i sporządzonym z tej czynności protokole zawierającym opis zastanej sytuacji oraz stosowne wnioski, właściwy organ ma obowiązek wydać decyzję nakazującą podmiotowi, do którego odnoszą się obowiązki z art. 61 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, opróżnienie bądź wyłączenie w określonym terminie całości lub części budynku z użytkowania. W okolicznościach niniejszej sprawy bezsprzecznie ustalono stan osuwania się zwałów ziemi, porośniętej drzewami, napierającej na budynek przeznaczony na pobyt ludzi, tak, że bezpośrednio grozi mu zawalenie. Tym samym organ nadzoru budowlanego był obowiązany do podjęcia czynności wynikających z ww. przepisu i temu zadaniu sprostał. Adresatem decyzji wydanej na podstawie art. 68 pkt 1 ustawy Prawo Budowlane jest w szczególności właściwe budynku. Należy podkreślić - w razie stwierdzenia istnienia niebezpieczeństwa zawalenia się budynku organ nadzoru budowlanego jest nie tylko uprawniony, lecz także obowiązany do wydania nakazu opróżnienia lub wyłączenia z użytkowania tego budynku. Sąd podziela stanowisko [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego – okoliczności sprawy uzasadniają potrzebę kontroli inwestycji, której realizacja mogła mieć wpływ na stan gruntu w sąsiedztwie. Taka interwencja nadzoru budowlanego nie skutkuje jednak, iżby miała ona znaleźć pierwszeństwo przed koniecznym nakazem, jaki wobec skarżącego wydał organ pierwszej instancji i zaakceptował organ w zaskarżonej decyzji. Kierując się powyższą argumentacją, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, orzekł jak w sentencji, w trybie art. 151 p.p.s.a. - ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2017.1369 t.j.).