VII SA/Wa 1438/21
WyrokWSA w Warszawie2021-11-12
Skład orzekający: Monika Kramek, Grzegorz Antas, Elżbieta Granatowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wolnostojący nośnik reklamowy o wysokości 9 m i powierzchni ekspozycyjnej 18 m², trwale związany z gruntem, wybudowany bez pozwolenia na budowę, może zostać zalegalizowany, jeśli jest sprzeczny z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wolnostojący nośnik reklamowy o wskazanych wymiarach, trwale związany z gruntem i wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego. Skoro inwestycja ta jest sprzeczna z ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, legalizacja jest niemożliwa, co uzasadnia orzeczenie nakazu rozbiórki na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę wolnostojącego nośnika reklamowego. Nośnik ten, o wysokości 9 m i wymiarach 3x6 m, został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy uznały, że stanowi on budowlę, a jego legalizacja jest niemożliwa z uwagi na sprzeczność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, który dopuszcza reklamy o mniejszych gabarytach i wysokości. Skarżąca kwestionowała zastosowanie przepisów planu oraz błędną interpretację przepisów Prawa budowlanego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kramek (spr.), , Sędzia WSA Grzegorz Antas, Asesor WSA Elżbieta Granatowska, Protokolant specjalista Monika Gąsińska – Goc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 listopada 2021 r. sprawy ze skargi A. S.A. z siedzibą w W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki oddala skargę
Pismem z dnia 22 czerwca 2021 r. [...] S.A. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: [...]WINB) z dnia [...] maja 2021 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki wolnostojącego nośnika reklamowego.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:
W dniu 8 września 2017 r. do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego dla [...] wpłynęło pismo Stowarzyszenia [...] , w którym zgłoszono konieczność interwencji w sprawie nośnika reklamowego, usytuowanego przy ul. [...].
W dniu [...]grudnia 2017 r. przedstawiciel Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego [...] przeprowadził czynności kontrolne, w trakcie których ustalono, że na działce nr ewid. [...]w obrębie [...]położnej przy ul. [...] znajduje się wolnostojący nośnik reklamowy w postaci podświetlanej tablicy reklamowej (nr ident. [...] ) o wymiarach 3,0 x 6,0 m mocowanej do słupa stalowego, utwierdzonego w fundamencie ustawionym na powierzchni gruntu. Całkowita wysokość obiektu wynosi 9,0 m.
Przy piśmie z dnia 15 grudnia 2017 r. Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] przekazał organowi powiatowemu kopię pisma z dnia [...] czerwca 1999 r., którym potwierdzono przyjęcie zgłoszenia zamiaru montażu jednej tablicy reklamowej na działce przy ul. [...]. Następnie pismem z dnia 9 kwietnia 2018 r. wezwano spółkę [...] S.A. do złożenia wyjaśnień, a także okazania dokumentów niezbędnych do ustalenia daty budowy przedmiotowego nośników reklamowych wybudowanych na działce nr [...]przy ul. [...].
W odpowiedzi na powyższe wezwanie AMS S.A. poinformowała, że nośniki reklamowe zostały zamontowane przez spółkę [...]na podstawie umowy z dnia [...] maja 1997 r. zwartej ze S F oraz na podstawie umowy najmu z dnia [...] sierpnia 2008 r. zawartej z W F. Ponadto poinformowano, że powyższe umowy nadal obowąiązują.
Następnie organ powiatowy pismem z dnia z dnia [...] maja 2018 r. zawiadomił strony w wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ww. nośnika reklamowego. W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego PINB zwrócił się do Prezydenta [...] oraz Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu [...] z prośbą o informację dotycząca wpływu i dalszego biegu zgłoszenia z dnia [...]maja 1999 r. dotyczącego montażu 1 sztuki tablicy reklamowej na działce przy ul. [...] oraz przekazania wszelkiej posiadanej w sprawie dokumentacji. Pismem z dnia [...]grudnia 2018r. Biuro Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu [...] poinformowało, że dokumentacja dotycząca ww. nośnika reklamowego nie figuruje w archiwum biura.
Dalej pismem z dnia [...]stycznia 2019 r. organ powiatowy wezwał spółkę [...] S.A. do przedłożenia wszelkich posiadanych dokumentów dotyczących ww. zgłoszenia w sprawie zamiaru montażu tablicy reklamowej na działce przy ul. [...]. W odpowiedzi na powyższe spółka poinformowała, że potwierdzenie przyjęcia zgłoszenia z dnia [...]czerwca 1999 r. nie dotyczy przedmiotowego nośnika.
Kolejnym pismem z dnia 29 listopada 2018 r. organ powiatowy zwrócił się do Wydziału Archiwum Biura Organizacji Urzędu [...] z prośbą o informację odnośnie zgłoszenia z dnia [...]czerwca 1999 r. jego dalszego biegu oraz przekazanie uwierzytelnionych kopii wszelkich posiadanych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe wystąpienie Biuro poinformowało, że ww. dokumentacja nie figuruje w zasobach Archiwum Biura Organizacji Urzędu [...],
Decyzją z dnia [...]marca 2021 r. [...]Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla [...] (dalej: PINB, organ powiatowy) działając na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 1994 r. (Dz.U. z 2020 r., poz. 1333 ze zm. – dalej Prawo budowlane) nakazał [...]S.A. rozbiórkę wolnostojącego nośnika reklamowego, całkowitej wysokości 9,0 m w postaci podświetlanej od dołu lampami na wysięgnikach tablicy reklamowej o wymiarach 3,0 x 6,0 mocowanej do słupa stalowego, utwierdzonego w fundamencie ustawionym na powierzchni gruntu, wybudowanego na działce nr [...] w obrębie [...]. przy ul. [...].
W uzasadnieniu organ wskazał, że z analizy zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że nośnik reklamowy usytuowany na działce nr [...] przy ul. [...] , to wolnostojące urządzenie reklamowe, stanowiące budowlę, czyli techniczno-użytkową całość, o której mowa w art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. Posiad bowiem na tyle solidną konstrukcję stalową i trwałe posadowienie, że stanowi ono przeciwwagę dla czynników zewnętrznych, zapewniając urządzeniu stabilność skutecznie opiera się sile wiatru. Stopień zagłębienia w gruncie pozostaje bez znaczenia dla stwierdzenia trwałego związania nośnika z gruntem, bowiem w orzecznictwie sądowo - administracyjnym występuje pogląd, że dla przyjęcia trwałego związania z gruntem nie ma znaczenia okoliczność posiadania przez obiekt fundamentów, czy wielkość zagłębienia w gruncie.
W ocenie PINB przedmiotowy nośnik reklamowy nie mieści się w pojęciu "instalowania tablic i urządzeń reklamowych", na które zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego (w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r.) nie jest wymagane pozwolenie na budowę. Instalowanie urządzeń reklamowych w rozumieniu art. 29 ust. 2 pkt 6 ww. ustawy, zdaniem organu, dotyczy jedynie tych robót budowlanych, które nie są wykonywaniem obiektu budowlanego w określonym miejscu, a zatem budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Przedmiotowy natomiast nośnik reklamowy musiał być wykonany na miejscu w docelowej lokalizacji, po uprzednim przygotowaniu podłoża i wykonaniu przyłącza energii elektrycznej, co wyklucza w konsekwencji możliwość jego realizacji na podstawie zgłoszenia i traktowanie go jedynie w kategoriach instalacji. Tym samym PINB stwierdził, że taka kwalifikacja prawna spornej inwestycji pociąga za sobą obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę, którego inwestor nie posiada.
W konsekwencji PINB stwierdził, że w sprawie musiał znaleźć zastosowanie tryb z art. 48 Prawa budowlanego.
W dalszej kolejności, powołując art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego (w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r.), PINB podał, że okoliczności stwierdzone podczas postępowania dowodowego wskazują na brak możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Jest to związane z faktem, że zrealizowana inwestycja jest sprzeczna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru Centrum [...] , zatwierdzonego Uchwałą Rady [...] nr [...] z dnia [...] października 2012 r. W świetle § 5 ust. 6 pkt 2) lit a) i c) planu wielkość powierzchni ekspozycyjnej reklam (z wyjątkiem reklamy remontowo-budowlanej) nie może przekraczać 9 m², przy czym powierzchni reklam dwustronnych oraz zmiennych nie sumuje się, traktując je jak reklamy jednostronne oraz wysokość nośników reklamy (łącznie z płaszczyzną ekspozycyjną) nie może przekraczać 5m liczonych od poziomu terenu, przy czym ustala się, że nośniki reklamy me mogą być instalowane na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniowa wielorodzinną i jednorodzinną oraz usługi administracji i usługi celu publicznego. Nośnik reklamowy będący przedmiotem niniejszego postępowania posiada powierzchnię reklamową wynoszącą 18m² i wysokość całkowitą 9m, wobec czego nie spełnia wymagań stawianych w ww. planie. Stąd też należało orzec na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego
Po rozpatrzeniu odwołania skarżącej [...]WINB decyzją z dnia [...]maja 2021 r. nr [...]podjętą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję organu powiatowego.
Organ odwoławczy stwierdził, że opis spornego nośnika reklamowego wskazuje, że jego wykonanie, jako całości w danym miejscu jest budową, w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego. Dlatego prawidłowa jest kwalifikacja PINB, zgodnie z którą wykonanie przedmiotowego urządzenia reklamowego jest wykonaniem obiektu budowlanego (budowli) w określonym miejscu, a tym samym budową w rozumieniu art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego, wymagającą uzyskania pozwolenia na budowę, W myśl art. 3 pkt 3 przez budowlę należy rozumieć każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe. Zgodnie zaś z art. 3 pkt 1 obiektem budowlanym jest m.in. budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami.
Zdaniem [...]WINB zebrany materiał dowodowy wskazuje, że nośnik reklamowy, całkowitej wysokości 9,0 m w postaci podświetlanej od dołu lampami na wysięgnikach tablicy reklamowej o wymiarach 3,0 x 6,0 m mocowanej do słupa stalowego, utwierdzonego w fundamencie ustawionym na powierzchni gruntu, zlokalizowany na działce nr [...] przy ul. [...] , wybudowany został w warunkach samowoli budowlanej. Organ podkreślił, że sama skarżąca nie kwestionuje ustaleń w powyższym zakresie. Za zasadne tym samym uznał zastosowanie przez PINB trybu postępowania w sprawie wynikającego z art. 48 Prawa budowlanego.
[...]WINB podzielił ocenę organu powiatowego, że w okolicznościach sprawy nie jest możliwe zalegalizowanie spornego nośnika reklamowego wobec ustaleń obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obszaru Centrum [...]zatwierdzonego uchwałą z dnia [...] października 2012 r. nr [...], który dopuszcza sytuowanie reklam o powierzchni ekspozycyjnej reklam nie przekraczających 9 m² i wysokości, łącznie z płaszczyzną ekspozycyjną nie przekraczającej 5 m (§ 5 ust. 6 pkt 2 lit. a) i c). Przedmiotowy nośnik reklamowy posiada natomiast tablicę reklamową wynoszącą 18 m² i wysokość całkowitą 9 m, co przekracza dopuszczalne wymiary.
W ocenie [...] WINB organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające w sposób nienaruszający art. 7 i 77 k.p.a. Prawidłowo przeanalizował zebrany materiał dowodowy czemu dał wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia.
W skardze na powyższą decyzję [...]WINB skarżąca [...] S.A. zarzuciła naruszenie:
1. art. 8 k.p.a. w zw. z § 5 ust. 6 pkt 2 lit. a) uchwały w sprawie miejscowego plany zagospodarowania przestrzennego ustalenia obszaru Centrum [...] nr [...] poprzez przyjęcie, że przepis ten zakazuje funkcjonowania nośnika reklamowego należącego do skarżącej;
2. art. 11 k.p.a. i art. 8 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. polegające na błędnym uzasadnieniu prawnym decyzji poprzez wskazanie, że nośnik reklamowy skarżącej nie wymaga pozwolenia na budowę zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego, podczas gdy przepis ten dotyczy parterowych budynków o powierzchni zabudowy do 35 m², służących jako zaplecze do bieżącego utrzymania linii kolejowych, położonych na terenach stanowiących własność Skarbu Państwa, z wyjątkiem budynków sytuowanych na obszarze Natura 2000;
3. art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. poprzez niedokonanie czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że miejscowy plan Centrum [...] w § 5 ust. 6 pkt 2 wskazuje typy nośników oraz wielkości nośników reklamowych, które mogą być rozmieszczone na obszarze obowiązywania planu. Zdaniem skarżącej organ błędnie powołał się na ograniczenie wynikające z wielkości powierzchni ekspozycyjnej reklamy, które nie może przekraczać 9 m², podczas gdy nośnik należący do skarżącej jest reklamą podświetlaną od dołu lampami na wysięgnikach, a zatem ten przepis nie znajduje w tej sytuacji zastosowania. Nośnik skarżącej o powierzchni ekspozycyjnej wynoszącej 18 m² został warunkowo dopuszczony do realizacji na podstawie § 5 ust. 6 pkt 2 lit. b) uchwały, przy spełnieniu warunku, aby ściana szczytowa budynku wykorzystywana była w całości przez jedną kompozycję plastyczną.
W ocenie skarżącej organ odwoławczy nie wykazał w sposób niebudzący wątpliwości, aby ten warunek nie został spełniony. Poza tym nośnik reklamowy skarżącej ma regulowaną wysokość i może spełniać warunek przewidziany w § 5 ust. 6 pkt 2 lit. c) miejscowego planu obszaru Centrum [...] .
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga a podlegała oddaleniu. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja [...]WINB z dnia [...] maja 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję PINB z dnia [...]marca 2021 r., którą nakazano skarżącej spółce rozbiórkę wolnostojącego nośnika reklamowego, całkowitej wysokości 9,0 m w postaci podświetlanej od dołu lampami na wysięgnikach tablicy reklamowej o wymiarach 3,0 x 6,0 m mocowanej do słupa stalowego, utwierdzonego w fundamencie ustawionym na powierzchni gruntu, wybudowanego na działce nr [...] w obrębie [...]. przy ul. [...] .
Utrzymując w mocy decyzję organu powiatowego [...]WINB podzielił ocenę, że sprawa dotyczy budowli wykonanej w warunkach samowoli budowlanej (bo bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę), której legalizacja wobec jej sprzeczności z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nie jest możliwa, co uzasadnia zastosowanie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego.
Ocena ta, zdaniem Sądu, jest prawidłowa. Została oparta na wyczerpująco zgromadzonym materiale dowodowym i poczynionych na tej podstawie ustaleniach faktycznych, a także na właściwych przepisach Prawa budowlanego i miejscowego i właściwej ich interpretacji. Dlatego też Sąd nie podzielił żadnego z zarzutów podniesionych w skardze, zgadzając się z organami nadzoru budowlanego tak co do kwalifikacji objętego postępowaniem nośnika reklamowego, jak również – co do wykładni przepisów obowiązującego na tym obszarze planu miejscowego
W pierwszej kolejności Sąd podkreśla, że organy obu instancji zasadnie uznały, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 48 ust. 1 Prawa w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r., tj. sprzed zmiany wprowadzonej ustawą z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 471 – dalej jako: "ustawa nowelizująca"). Powyższa ustawa artykułem 1 pkt 31 zmieniła brzmienie art. 48 Prawa budowlanego, zmieniając jednocześnie przepisy regulujące legalizację samowoli budowlanej. Zgodnie natomiast z art. 39 powyższej ustawy nowelizującej przepisy tej ustawy wchodzą w życie po upływie 6 miesięcy od dnia jej ogłoszenia. Z uwagi na to, że ogłoszenie powyższej ustawy nastąpiło w dniu 18 marca 2020 r., jej niektóre przepisy, w tym art. 1 pkt 31 nadający nowe brzmienie art. 48 Prawa budowlanego, weszły w życie w dniu 19 września 2020 r. Natomiast zgodnie z art. 25 ustawy nowelizującej do spraw uregulowanych ustawą zmieniają w art. 1, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, przepisy ustawy zmienianej w art. 1 stosuje się w brzmieniu dotychczasowym. Powyższe oznacza, że postępowania administracyjne wszczęte przed 19 września 2020 r. i do tego czasu nie zakończone, w sprawie obiektu budowlanego lub jego części wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę lub bez wymaganego zgłoszenia prowadzi się na podstawie art. 48 Prawa budowlanego w brzmieniu sprzed wskazanej powyżej nowelizacji.
Z akt administracyjnych organu I instancji wynika, że PINB pismem z dnia 16 maja 2018 r. zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ww. nośnika reklamowego. W tym też dniu nastąpiło wszczęcie postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a zatem - do postępowania administracyjnego w sprawie przedmiotowego nośnika reklamowego zastosowanie znajdują przepisy ustawy Prawo budowlane w brzmieniu sprzed nowelizacji z 2020 r.
Z akt sprawy wynika również, że postępowanie zakończone zaskarżoną decyzją dotyczyło nośnika reklamowego o całkowitej wysokości 9,0 m w postaci podświetlanej od dołu lampami na wysięgnikach tablicy reklamowej o wymiarach 3,0 x 6,0 m mocowanej do słupa stalowego, utwierdzonego w fundamencie ustawionym na powierzchni gruntu, wybudowanego na działce ewid. nr [...] w obrębie [...] przy ul. [...].
Okolicznością bezsporną w sprawie jest, że inwestorem i właścicielem tego nośnika jest skarżąca oraz, że na jego realizację nie uzyskano wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jak ustalił organ w oparciu o informację przekazaną z Wydziału Architektury i Planowania Przestrzennego Urzędu [...], dokumentacja dotycząca spornego nośnika reklamowego nie figuruje w archiwum tego Wydziału. Żadnej dokumentacji w tej sprawie nie dostarczyła również skarżąca, która nie kwestionowała ustaleń organu na etapie postępowania administracyjnego, jak i w toku postępowania sądowego.
Kwestią sporną w sprawie nie jest w istocie także kwalifikacja prawna przedmiotowego nośnika reklamowego dokonana w oparciu o przepisy prawa budowlanego. Niemniej nie będąc związany zarzutami skargi Sąd zaznacza, że zgodnie z art. 29 ust. 2 pkt 6 Prawa budowlanego (w brzmieniu obowiązującym w dniu wszczęcia postępowania – zgodnie z cyt. powyżej art. 25 ustawy nowelizującej, a nie w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą, jak wskazuje skarżąca w pkt 2 skargi) pozwolenia na budowę nie wymaga wykonywanie robót budowlanych polegających na: instalowaniu tablic i urządzeń reklamowych, z wyjątkiem usytuowanych na obiektach wpisanych do rejestru zabytków w rozumieniu przepisów o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz z wyjątkiem reklam świetlnych i podświetlanych usytuowanych poza obszarem zabudowanym w rozumieniu przepisów o ruchu drogowym. Z powyższego wynika, że ww. roboty tj. instalacja tablic i urządzeń reklamowych nie zostały objęte obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę (a jedynie - na podstawie art. 30 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego - obowiązkiem dokonania zgłoszenia). Odstępstwo to, od zasady wyrażonej w art. 28 ust. 1ww. ustawy, ma charakter wyjątku, a wobec tego nie może być też interpretowane rozszerzająco. Przy czym, co do zasady – wzniesienie budowli, przez którą ustawa uznawała i uznaje nadal urządzenie reklamowe wolnostojące i trwale związane z gruntem, wymagało uzyskania pozwolenia na budowę. Kryterium rozróżnienia pomiędzy budową budowli – tj. urządzenia reklamowego a instalowaniem tablicy lub urządzenia reklamowego stanowią cechy tego urządzenia i sposób jego posadowienia. Jak zauważa się w orzecznictwie, w wyniku czynności instalowania ma powstać nowe urządzenie reklamowe. Zakres jednak prac, jakie winny być wykonane przy realizacji tego urządzenia zawsze będzie wynikał z konkretnej ściśle zindywidualizowanej sytuacji, którą będzie z kolei kreowała wielkość tegoż urządzenia, jak i miejsce jego posadowienia. Inne będą bowiem prace wykonywane przy realizacji urządzenia wolnostojącego o wadze kilku kilogramów, a inne o wadze kilku ton, inne przy urządzeniu o wysokości jednego metra, a inne przy urządzeniu o wysokości kilkunastu metrów. Wielkość obiektu, jego masa i względy bezpieczeństwa są wyznacznikami tego, czy może to być obiekt wolnostojący trwale związany z gruntem, czy wolnostojący nie trwale związany z gruntem, czy też instalowany na innym obiekcie budowlanym. Dokonując kwalifikacji prawnej, czy dane urządzenie reklamowe wymaga pozwolenia na budowę, czy jedynie zgłoszenia, powinno brać się pod uwagę także przepis art. 5 Prawa budowlanego, w świetle którego nie jest obojętna jego wielkość i cechy konstrukcyjne (zob. wyrok NSA z 16 czerwca 2010 r., sygn. akt II OSK 1034/09). W konsekwencji (jak wskazał NSA w ww. wyroku), "dla przyjęcia, czy dokonane zgłoszenie wyczerpuje dyspozycję art. 29 ust. 2 pkt 6 p.b., istotne znaczenie ma zakres prac poprzedzających wykonanie robót budowlanych polegających na montażu urządzenia reklamowego (...)".
Podzielając w całości to stanowisko i przenosząc je grunt niniejszej sprawy, Sąd zauważa, że przedmiotowa inwestycja nie polegała tylko na instalowaniu urządzenia. Inwestycja ta obejmowała większy zakres prac, a to prowadziło do obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. Wskazał na to organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, słusznie akcentując wymiary urządzenia reklamowego (wymagające trwałego związania z gruntem), a także stalową konstrukcję utwierdzoną w fundamencie ustawionym na powierzchni gruntu. Inwestycja ta wymagała realizacji podłoża, wykonania fundamentu, mocowania konstrukcji, po czym dopiero mógł nastąpić montaż podświetlanej od dołu lampami tablicy reklamowej o wymiarach ok. 3,00 x 6,00 m.
Rację mają więc organy orzekające w sprawie wskazując, że inwestycja dotyczy wolnostojącego trwale związanego z gruntem urządzenia reklamowego, wymagającego uzyskania pozwolenia na budowę. Analizując sprawę w tym aspekcie prawidłowo organ odwoławczy zgodził się z PINB, że sporny nośnik reklamowy musiał być wykonany na miejscu w docelowej lokalizacji, po uprzednim przygotowaniu podłoża i wykonaniu przyłącza energii elektrycznej, co wyklucza w konsekwencji możliwość jego realizacji na podstawie zgłoszenia i traktowanie go jedynie w kategoriach instalacji.
Stwierdzić zatem należy, że rezultatem przeprowadzonych robót przez skarżącą jest konstrukcja trwale połączona z gruntem, stanowiąca budowlaną i techniczno-użytkową całość czyli budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego, na które wymagany było uzyskanie pozwolenia na budowę.
Dlatego też, kontrolując zaskarżoną decyzję, Sąd nie stwierdził, aby w sprawie doszło do wadliwego uruchomienia trybu uregulowanego w art. 48 Prawa budowlanego, skoro skarżąca nie uzyskała na przedmiotową inwestycję wymaganego pozwolenia na budowę, a także – aby wadliwie na jego podstawie orzeczono nakaz rozbiórki.
W tej ostatniej kwestii Sąd wyjaśnia, że zgodnie z art. 48 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r.), organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. W myśl natomiast ust. 2, jeżeli budowa, o której mowa w ust. 1, jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego oraz nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem, organ nadzoru budowlanego wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych. Na postanowienie przysługuje zażalenie. W postanowieniu, o którym mowa w ust. 2, ustala się wymagania dotyczące niezbędnych zabezpieczeń budowy oraz nakłada obowiązek przedstawienia, w wyznaczonym terminie określonych dokumentów, w celu zalegalizowania inwestycji, stosując dalej art. 49 Prawa budowlanego.
Rozpatrując zatem ewentualną możliwość wszczęcia procedury legalizacji w stosunku do zrealizowanego nośnika reklamowego bez wymaganego pozwolenia na budowę, PINB zobligowany był wziąć pod uwagę obecnie obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, dla terenu, na którym została zrealizowana inwestycja.
Organy obu instancji prawidłowo w tym zakresie ustaliły, że działka ewid. nr [...]w obrębie [...]przy ul. [...], na której wykonano przedmiotowy nośnik reklamowy objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego obszaru Centrum [...], zatwierdzonego Uchwałą Rady [...] nr [...]z dnia [...] października 2012 r. W § 5 ust. 6 planu ustalone zostały warunki rozmieszczania reklam i znaków informacyjno-plastycznych, przy czym w pkt 1) przewidziano, że na obszarze objętym planem dopuszcza się realizację reklam i znaków informacyjno-plastycznych, odpowiadających definicjom określonym w § 2 i na warunkach określonych poniżej w pkt 2 i 3, dzieląc je na trzy podstawowe grupy: reklam wolnostojących, reklam umieszczanych na ścianach budynków oraz umieszczanych na kioskach i wiatach przystankowych; w pkt 2) przewidziano, że realizację reklam i znaków informacyjno-plastycznych, o jakich mowa w pkt 1, dopuszcza się przy zachowaniu przepisów szczególnych oraz gdy nie jest to sprzeczne z ustaleniami dla konkretnej jednostki terenowej, przy czym ustala się że: a) wielkość powierzchni ekspozycyjnej reklam (z wyjątkiem reklamy remontowo-budowlanej) nie może przekraczać 9 m², przy czym powierzchni reklam dwustronnych oraz zmiennych nie sumuje się, traktując je jak reklamy jednostronne, b) wielkość powierzchni ekspozycyjnej reklamy świetlnej lub podświetlanej oraz płaszczyzny ekspozycyjnej nośnika reklamy nie może przekraczać 12 m², z wyjątkiem sytuacji gdy ściana szczytowa budynku wykorzystywana jest w całości przez jedną kompozycję plastyczną (dotyczy to również reklamy remontowo-budowlanej), c) wysokość nośników reklamy (łącznie z płaszczyzną ekspozycyjną) nie może przekraczać 5 m liczonych od poziomu terenu, przy czym ustala się, że nośniki reklamy nie mogą być instalowane na terenach przeznaczonych pod zabudowę mieszkaniowa wielorodzinną i jednorodzinną oraz usługi administracji i usługi celu publicznego.
Powyższe zapisy planu miejscowego jednoznacznie przewidują jako dopuszczalne dwa typy reklam, o powierzchni do 9 m², albo o powierzchni do 12 m². nie przekraczających wysokości 5 m liczonych od poziomu terenu. Wyjątkiem od przyjętej wielkości powierzchni ekspozycyjnej reklamy świetlnej lub podświetlanej jest sytuacja gdy ściana szczytowa budynku wykorzystywana jest w całości przez jedną kompozycję plastyczną. Taka sytuacja nie zachodzi w rozpoznawanej sprawie, bowiem skarżąca nie wykorzystała ściany szczytowej budynku dla zainstalowania urządzenia reklamowego, a zrealizowała wolnostojący nośnik reklamowy, wprawdzie z podświetlaną od dołu tablicą reklamową, ale mocowaną do słupa stalowego utwierdzonego w fundamencie ustawionym na powierzchni gruntu.
Analizując te zapisy planu organy błędnie wprawdzie wskazały na § 5 ust. 6 pkt 2 lit. a) planu, pomijając, że nośnik skarżącej jest reklamą podświetlaną, o której mowa w § 5 ust. 6 pkt 2 lit. b), tym niemniej wadliwość ta nie ma żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia bowiem powierzchnia reklamy spornego nośnika (powierzchnia ekspozycyjna) wynosi 18 m², co przekracza ograniczenie wynikające zarówno z pkt 2 lit. a), jak i pkt 2 lit. b). Również wysokości całkowita nośnika reklamowego wynosząca 9 m jest sprzeczna z zapisami ww. planu miejscowego (§ 5 ust. 6 pkt 2 lit. c), a tym samym nie ma możliwości jego legalizacji. Przy czym biorąc pod uwagę ustaloną i niekwestionowaną przez skarżącą powierzchnię ekspozycyjną spornego nośnika, nie ma znaczenia podnoszona okoliczność, że ma on regulowaną wysokość i może spełniać warunek przewidziany w § 5 ust. 6 pkt 2 planu.
Podsumowując, rację ma organ odwoławczy podnosząc w niniejszej sprawie, że dopuszczalność legalizacji obiektów budowlanych wykonanych w warunkach samowoli budowlanej została uzależniona od spełnienia warunku zgodności tej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co w przypadku obowiązywania planu miejscowego oznacza brak sprzeczności z ustaleniami tego planu. W niniejszej sprawie przesłanka ta nie jest spełniona, gdyż przedmiotowy nośnik reklamowy nie jest zgody z planem miejscowym. Dlatego też nie było możliwe uruchomienie procedury legalizacyjnej poprzez wydanie postanowienia na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Konsekwentnie należało orzec na podstawie art. 48 ust. 1 ww. ustawy o nakazie rozbiórki.
W świetle powyższego Sąd nie stwierdził, aby organy orzekające wadliwie zastosowały w sprawie art. 48 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego. W ww. warunkach, legalizacja przedmiotowego nośnika nie była bowiem możliwa, a organ pierwszej instancji miał obowiązek wydać decyzję na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego. Sąd nie stwierdził również, aby organy naruszyły art. 7, art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. Z akt sprawy wynika, że podjęły one wszelkie niezbędne czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły materiał dowodowy. W wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania dowodowego podjęły zaś decyzje odpowiadające prawu, w szczególności zawierające wszelkie niezbędne elementy.
Z tych tez przyczyn na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło