VII SA/Wa 1458/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie , w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA – Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 15 października 2014r. po rozpoznaniu wniosku S. W. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi S. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2014 r, znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: odmówić S. W. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżący S. W. wraz ze skargą wniesioną na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2014r., znak: [...] złożył na urzędowym formularzu wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Wnioskodawca wskazał, że otrzymuje emeryturę w wysokości 2.247 złotych miesięcznie, żona natomiast w kwocie 1.566 złotych. Oświadczył, że spłaca kredyt w kwocie 350,00 złotych miesięcznie. Podał, że opłaty za media wynoszą 621,00 złotych, wydatki na leki ok. 100,00 złotych. Podniósł ponadto, że w okresie ferii oraz wakacji opiekuje się niepełnosprawnym wnukiem, ponosząc z tego tytułu dodatkowe wydatki. Pismem z dnia 25 lipca 2014 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia danych zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie kserokopii decyzji o waloryzacji emerytur skarżącego i jego żony oraz wyciągów z rachunku bankowego z ostatnich trzech miesięcy. Skarżący udzielił odpowiedzi na ww. wezwanie pismem z dnia 31 lipca 2014 r., nadsyłając żądane dokumenty. Postanowieniem z dnia 14 sierpnia 2014r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił S. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 1 września 2014 r. do Sądu wpłynął sprzeciw wnioskodawcy na ww. postanowienie podnosząc, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W uzasadnieniu sprzeciwu wnioskodawca podniósł, że uzyskiwane dochody z tytułu emerytury jakie uzyskuje wspólnie z małżonką nie służą tylko im w utrzymaniu i zaspokajaniu ich potrzeb. Wskazał, że środki jakie uzyskują przeznaczają także na zaspokajanie potrzeb rodziny, a w szczególności chorego, niepełnosprawnego wnuka. Poinformował, że matka wnuka, nie żyje natomiast ojciec ich syn otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1.200,00 złotych z uwagi na obciążenie komornicze w wysokości 1.800,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca podał, że wnuk będzie mógł przebywać w szkole podstawowej z internatem tylko do ukończenia 25 roku życia co nastąpi w lutym 2015 r. Wskazał, że później wnuk do czasu znalezienia zakładu opiekuńczego będzie przebywał u nich co będzie wiązało się z dodatkowymi kosztami ok. 500,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawca poinformował, że z chwilą umieszczenia wnuka w zakładzie będą z małżonką opłacać powyższy pobyt w wysokości 380,00 złotych miesięcznie. Ponadto wnioskodawca zaznaczył, że ponosi koszty wyjazdów na turnusy rehabilitacyjne. Podał, że rocznie wydaje na nie ok. 850,00 złotych, za pobyt w sanatorium ok. 450,00 złotych wraz z dojazdem i opłatą klimatyczną. Mając na uwadze, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej jako p.p.s.a. wobec wniesienia sprzeciwu od postanowienia wydanego przez referendarza sądowego, postanowienie to traci moc, Sąd rozpoznając sprawę ponownie, zważył co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domagają się skarżący, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Rozpatrując niniejszy wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych uznano, że nie występują przesłanki, które uzasadniałyby zwolnienie skarżącego od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wynika, że wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo z żoną. Utrzymują się z dochodów w wysokości 3.633 złotych netto miesięcznie. Na kwotę tą składa się emerytura wnioskodawcy w wysokości 2.067,34 złotych i emerytura małżonki w wysokości 1.566 złotych. Stwierdzono zatem, że posiadany przez skarżącego wraz z małżonką miesięczny dochód w wysokości 3.633 złotych netto miesięcznie jest wystarczający na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Wskazać należy, iż wnioskodawca z małżonką uzyskują stałe dochody w wysokości wskazanej wyżej, zatem okoliczność ta nie wskazuje by był osobą ubogą, znajdującą się w trudnej sytuacji materialnej, w szczególności takiej, iż mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mógłby ponieść kosztów sprawy. Należy jeszcze podkreślić, że obowiązkiem strony jest ponoszenie kosztów sądowych, a owe koszty stanowią rodzaj daniny publicznoprawnej i są dochodem Skarbu Państwa. Odstępstwo od wskazanej reguły jest możliwe w wyjątkowych sytuacjach, a mianowicie wówczas gdy strona przy dołożeniu największej staranności i poczynionych oszczędności w wydatkach, nie jest w stanie ponieść tych kosztów. W ocenie Sądu skarżący mimo ponoszonych wydatków w tym także pomocy świadczonej na rzecz wnuka jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i rodziny. Zaznaczyć należy, iż zasadność wniosku wnioskodawcy rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania wysokość obciążeń finansowych, które ma ponieść wnioskodawca jest wpis od skargi w wysokości 200 złotych. Jednocześnie oceniono, że nawet w przypadku pojawienia się ewentualnych kosztów należnych od wnioskodawcy w niniejszej sprawie będzie w stanie je ponieść samodzielnie w całości. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.