VII SA/Wa 1463/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Zielińska-Śpiewak, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi B. W. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie braku podstaw stwierdzenia choroby zawodowej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...] wszczął postępowanie w sprawie choroby zawodowej, w związku ze zgłoszeniem podejrzenia u B. W. choroby zawodowej - zespół cieśni w obrębie nadgarstka. W wyniku przeprowadzonego dochodzenia epidemiologicznego ustalono, że B. W. zatrudniona jest od 1987r. do chwili obecnej w Banku Spółdzielczym w [...], w którym wystąpiło narażenie zawodowe stanowiące przyczynę zgłoszenia podejrzenia choroby zawodowej. Zainteresowana zajmowała w tym czasie stanowiska referenta i starszego referenta w różnych działach banku, wykonując prace biurowe, m. in., pisanie ręczne na maszynie do pisania zwykłej, następnie elektronicznej, a od 1995r. na klawiaturze komputerowej, obsługę telefonu, faxu. Okres narażenia zawodowego wynosił 18 lat i 4 miesiące. W dniu 10 listopada 2007r. lekarz chorób wewnętrznych wystawił zainteresowanej zgłoszenie podejrzenia choroby zawodowej - zespołu cieśni w obrębie nadgarstka oraz skierowanie na badania w celu rozpoznania choroby zawodowej do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...], Oddział w [...], Dział Diagnostyczno - Konsultacyjny Poradnia Chorób Zawodowych. Jednostka ta, powołując się na ocenę narażenia zawodowego, dane z dokumentacji lekarskiej, przebieg choroby, znaczną asymetrię objawów elektrofizjologicznych z przewagą po stronie lewej - orzeczeniem nr [...] z dnia [...] marca 2008r., otrzymanym przez Powiatową Stację Sanitarno Epidemiologiczną w [...] w dniu 3 kwietnia 2008r. nie znalazła podstaw do rozpoznania zespołu cieśni w obrębie nadgarstka-jako choroby zawodowej. B. W. nie zgodziła się z treścią orzeczenia i wniosła o ponowne badanie przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. W wyniku odwołania sprawę rozpatrywał Instytut Medycyny Pracy w [...]. Przychodnia Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy w [...] orzeczeniem nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008r., po przeprowadzonym badaniu lekarskim, na podstawie wyników badań pomocniczych oraz w oparciu o całość zgromadzonej dokumentacji lekarskiej ze zwróceniem uwagi na pozazawodowy przebieg objawów klinicznych nie znalazła podstaw do uznania etiologii zawodowej zespołu cieśni w obrębie nadgarstka. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w [...], w oparciu o zebrany materiał dowodowy w sprawie, dokonaną ocenę narażenia zawodowego, a w szczególności dane zawarte w orzeczeniach lekarskich specjalistycznych jednostek I i II stopnia tj. Poradni Chorób Zawodowych [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w Płocku Oddział w [...] oraz Przychodni Chorób Zawodowych Instytutu Medycyny Pracy im. prof. [...] w [...], wydał w dniu [...] września 2008r. decyzję o braku podstaw do stwierdzenia u B. W. choroby zawodowej - zespół cieśni nadgarstka. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009r., Nr [...] na podstawie art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity - Dz. U. z 2000r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm., zwana dalej Kpa) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz.1115), po rozpatrzeniu odwołania B. W. od decyzji Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w [...] z dnia [...] września 2008r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że w dniu 7 stycznia 2009r. zwrócił się do [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] z prośbą o wyrażenie zgody na ponowne rozpatrzenie przypadku choroby zawodowej w/w przez jednostkę orzeczniczą II stopnia. Po uzyskaniu pismem z dnia 18 lutego 2009r. zgody [...] Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy w [...] na dodatkową konsultację w Instytucie Medycyny Pracy w [...], Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wraz z pismem z dnia 10 marca 2009r. przesłał do powyższej jednostki referencyjnej do orzekania pełne akta sprawy oraz szczegółowe wyjaśnienia powodów wystąpienia o ponowną konsultację. W dniu 25 maja 2009r. do Wojewódzkiej Stacji Sanitarno- Epidemiologicznej w [...] wpłynęła odpowiedź wzmiankowanej jednostki orzeczniczej II stopnia, w której podtrzymano stanowisko zawarte w orzeczeniu lekarskim nr [...] z dnia [...] sierpnia 2008r. o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Organ odwoławczy wskazał, że do stwierdzenia choroby zawodowej muszą być spełnione dwie przesłanki: choroba jest zawarta w obowiązującym wykazie chorób zawodowych oraz lekarze orzecznicy potwierdzą, że ma ona związek przyczynowy z wykonywaną pracą zawodową. W postępowaniu, związanym z podejrzeniem choroby zawodowej u B. W. został spełniony wyłącznie jeden warunek - rozpoznanie u pacjentki schorzenia, wymienionego w wykazie chorób zawodowych. Organ zauważył, że przypadek B. W. był rozpatrywany przez dwie uprawnione do orzekania w sprawach chorób zawodowych jednostki orzecznicze I i II stopnia, które przy rozpoznawaniu chorób zawodowych posiłkują się ściśle określonymi kryteriami diagnostyczno-orzeczniczymi. Po przeprowadzeniu specjalistycznych badań i konsultacji, zapoznaniu się z przebiegiem zatrudnienia, wywiadem chorobowym oraz z oceną narażenia zawodowego wydano orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania u B. W. choroby zawodowej pod postacią zespołu cieśni nadgarstka. Lekarze orzecznicy stwierdzili, że analiza wykonywanej pracy wykazała, że czynności zawodowe nie stwarzały w sposób szczególny warunków ucisku na pnie nerwów pośrodkowych, ani nie obciążały w sposób istotny monotypią ruchów stawów nadgarstkowych rąk, co jest warunkiem koniecznym do uznania zawodowej etiologii schorzenia. Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] stwierdził, że nie można bezspornie lub z wysokim prawdopodobieństwem stwierdzić, że schorzenie rozpoznane u B. W. ma związek przyczynowy ze sposobem wykonywania pracy zawodowej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] na powyższą decyzję złożyła B. W. wnosząc o zmianę decyzji Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...], poprzez uznanie choroby obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jako choroby zawodowej, a w razie nieuwzględnienia tego wniosku o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy Inspektorowi II instancji do ponownego rozpatrzenia oraz o powołanie biegłego w sprawie stwierdzenia przyczyn choroby: zespół cieśni w obrębie nadgarstka jako choroby zawodowej. Skarżąca wskazała, że nigdy nie chorowała na reumatoidalne zapalenie stawów, która to choroba jest wykazywana w literaturze jako możliwa przyczyna wystąpienia cieśni nadgarstka, jak również nie wykonywała tzw. "robót na drutach", a stan jej kręgosłupa nie wykazuje zmian zwyrodnieniowych. B. W. podała, że przyczyną dolegliwości na którą cierpi, może być wielogodzinne pisanie na maszynie do pisania i na komputerze. Skarżąca powołała się na treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 1999r., III RN110/98, OSNP 1999/22/709), w którym stwierdzono, że w przypadku ustalenia, że choroba znajduje się w wykazie chorób zawodowych, a praca była wykonywana w warunkach narażających na jej powstanie, zakłada się istnienie związku przyczynowego między tą chorobą a warunkami narażającymi na jej powstanie. Zdaniem B. W. powyższy wyrok oznacza, że w takim przypadku udowodnienie związku przyczynowego nie leży po stronie pracownika, a zespoły orzekające w przypadku odmowy winny wskazać konkretną pozazawodową przyczynę powstania choroby. Skarżąca podała, że występujące podczas pisania na maszynie i na komputerze ruchy monotypowe spowodowały nadmierne obciążenie narządów i przyczyniły się do powstania zawodowego zespołu cieśni nadgarstka. B. W. wskazała, że czynności zawodowe, które wykonywała miały znamiona ruchów monotypowych, które polegały na wielokrotnym powtarzaniu w ciągu zmiany roboczej ruchów maksymalnego zginania i prostowania rąk w stawach nadgarstkowych, co spowodowało ucisk na nerwy pośrodkowe w kanale nadgarstka. Skarżąca stwierdziła, że jej choroba obustronnego zespołu cieśni w obrębie nadgarstka jest chorobą wymienioną w wykazie chorób zawodowych i że ma związek z wykonywaną pracą, co wiąże się z zasadnością jej roszczeń i uznaniem choroby za chorobę zawodową. W odpowiedzi na skargę, Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne kontroluję jedynie legalność zaskarżonej decyzji a więc prawidłowość zastosowania przepisów prawa oraz trafność ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje jedynie wówczas, gdy Sąd stwierdzi, że doszło do naruszenia prawa (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) przy czym ocena tego naruszenia następuje w świetle prawa obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju naruszenia wystąpiły, wobec czego należy uznać, iż skarga jest zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu w rozpoznawanej sprawie jest decyzja Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] czerwca 2009 r. utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji orzekającą o braku podstaw do stwierdzenia u B. W. choroby zawodowej. Podstawą prawną obu decyzji były przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 30 lipca 2002r. - w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawie zgłoszenia podejrzenia, rozpoznania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. nr 132, poz. 1115). Na skutek pytania prawnego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Trybunał Konstytucyjny wyrokiem wydanym 19 czerwca 2008r. w sprawie o sygn. akt P 23/07 orzekł że: 1) art. 237 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z 26 czerwca 1974r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998r. nr 21, poz. 94 ze zm.) w zakresie, w jakim nie określają wytycznych dotyczących treści rozporządzenia oraz, 2) rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłoszenia podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych, oraz podmiotów właściwych w tych sprawach: są niezgodne z art. 92 ust 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej Zgodnie z art. 190 ust 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Stan prawny ustalony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego obowiązuje sądy w ten sposób, iż muszą one uwzględnić go niezależnie czy rozstrzygnięcie organu administracji zostało podjęte przed wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, czy też po jego ogłoszeniu, bowiem orzeczenie Trybunału o niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji powinno przesądzać o uznaniu naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania w samej decyzji administracyjnej (vide J. Zimmermann, glosa do wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 stycznia 2000, III SA 4728/98 OSP z 2000 z. 1. poz. 16.). Wobec tego oceniając decyzje organów oparte na treści przepisów niezgodnych wg. orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego z Konstytucją RP, Sąd winien je uchylić, bowiem naruszenie prawa będące podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego powoduje uwzględnienie skargi niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy. Mając na względzie powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1b, art 152 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.