VII SA/Wa 1479/17

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Maciej Majewski po rozpoznaniu w dniu 27 października 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy T. S. w sprawie ze skargi T. S. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: odmówić T. S. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął uzupełniony przez T. S. formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, w którym wnioskodawca wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Z nadesłanego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną. Źródłem utrzymania rodziny są dochody z tytułu rent w wysokości 1 820,14 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że wnioskodawcy nie stać na pełnomocnika z wyboru, bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego własnego i rodziny. Wnioskodawca wskazał posiadanie nieruchomości o pow. 64 m2 z nieukończoną budową. Dodał, że miesięczne wydatki średnio są większe o około 1 000 zł. niż dochody, co finansowane jest przez zaciąganie długów u rodziny. Wskazane w formularzu PPF wydatki to: światło 200 zł., woda 100 zł., śmieci 35 zł., gaz 50 zł., telefon i internet 230 zł., węgiel 200 zł., leki 200 zł., badania lekarskie 400 zł., wizyty lekarskie 330 zł., rehabilitacja z dojazdem 200 zł., środki czystości 100 zł., żywność 500 zł., ostatnio – okulary korekcyjne 400 zł. Do wniosku dołączono zaświadczenia lekarskie, zaświadczenia z ubezpieczenia, kopie decyzji o przyznanych rentach, kopie dokumentu PIT, kopie wyciągu z rachunku bankowego za 3 miesiące. W dodatkowym piśmie złożonym na wezwanie Sądu wskazano, że wnioskodawca z żoną są współwłaścicielami działki gruntowej nr [...] przy ul. [...] w N. o powierzchni 64 m2. Dom - obora z adaptacją na mieszkanie o powierzchni 54m2 przy ul. P. nr [...] jest posadowiona na działce rolnej wchodzącej w skład gospodarstwa rolnego syna wnioskodawcy – K. S. Budynek będący w budowie w N. przy ul. [...] jest współwłasnością wnioskodawcy i jego żony, budowa jest nie ukończona na skutek stwierdzenia nieważności decyzji pozwolenia na budowę (trzykrotnie). Z posiadanej nieruchomości wnioskodawca jak i żona jego nie czerpią dochodów. Wnioskodawca jak i jego żona na skutek złego stanu zdrowia nie podejmują działalności zarobkowej. Wnioskodawca po uzyskaniu decyzji pozwolenia na budowę zamierza wynająć budynek pod warunkiem, że najemca dokończy budowę i przystosuje lokal do swoich potrzeb, a po odliczeniu kosztów dokończenia budowy płacić będzie czynsz. Koszty miesięczne utrzymania za ostatni okres rozliczeniowy - miesiąc sierpień: za energię elektryczną - 210 zł za wodę i ścieki -104 zł. za śmieci - 35 zł. za gaz - 8 zł plus butla gazu 48 zł łącznie - 56 zł. światło z lokalu w budowie przy ul [...] na działce [...] - 45 zł telefon komórkowy - 137 zł. telefon i Internet - 71 zł. paragony za leki - 187 zł. opłata za turnus sanatoryjny -1012 zł wraz z opłatą parkingową - samochód pożyczony koszt dojazdu do sanatorium - 250 zł. Ani wnioskodawca ani jego żona będąca we wspólnym gospodarstwie nie posiadają pojazdów mechanicznych. Wnioskodawca i jego żona otrzymują pomoc rodziny polegającą na przyzwoleniu do korzystania z przydomowego warzywnika, ewentualne zawiezienie do lekarza czy w niedziele do kościoła. Nie otrzymują świadczeń z pomocy społecznej, do niedawna wnioskodawca miał sklep, na skutek decyzji urzędów stał się bankrutem. Do pisma dołączono kopie faktur i rachunków oraz wyciąg z rachunków bankowych za ostatnie 3 miesiące wnioskodawcy i z rachunku jego żony. W sprawie zważono, co następuje. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Żądanie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu jest wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie zaś do treści art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy wnioskodawczyni wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Zasadą jest, że każdy wnoszący sprawę do Sądu zobowiązany jest ponosić koszty sądowe, a tylko faktyczny brak możliwości finansowych może skutkować zwolnieniem od ich ponoszenia. Należy więc zaznaczyć, że chodzi o taką sytuację finansową, która obiektywnie nie daje możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. Jak wynika z powołanych przepisów ciężar udowodnienia istnienia okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie spoczywa na stronie wnioskującej. Prawo pomocy obejmować zatem powinno osoby, które ze względu na niskie dochody i szczególną sytuację życiową, mimo poczynionych oszczędności w wydatkach i przy największej staranności nie mogą ponieść tych kosztów. Strona musi zatem wykazać, że jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, że uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. W postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2012 r. sygn. akt II OZ 131/12 Sąd ten wskazał, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe (Lex nr 1121260). Rozpoznając złożony przez T. S. wniosek należy wskazać, że wnioskodawca nie wykazał, by jego sytuacja materialna była tak trudna by kwalifikowała do przyznania prawa pomocy. Przede wszystkim należy wskazać, że wnioskodawca wraz z żoną są inwestorami budowy (rozbudowa z nadbudowa poddasza użytkowego budynku handlowo – usługowego), posiadają stałe dochody i majątek w postaci nieruchomości. Z danych wskazanych w formularzu wynika, że ww. budowa została przerwana na skutek decyzji urzędów, przy tym strona nie wskazała problemów finansowych związanych z budową. Okoliczności te wskazują, że stronę nie można zaliczyć do osób ubogich, a tylko takim należy przyznawać prawo pomocy, jako umożliwienie dostępu do sądu. Należy również zauważyć, że wniosek nie jest do końca wiarygodny. Wnioskodawcy wskazali w formularzu PPF, że w bieżącym utrzymaniu muszą wspomagać się pożyczkami w kwotach do około 1 000 zł. miesięcznie. Pożyczek tych udziela rodzina. Natomiast w dodatkowym piśmie z dnia 18 września 2017 r. wskazali, że pomoc rodziny polega na przyzwoleniu na korzystanie z przydomowego warzywnika, ewentualne zawiezienie do lekarza czy w niedziele do kościoła. Należy również wskazać, że niektórych ze wskazanych wydatków nie mnożna zaliczyć do niezbędnych np. wydatki na telefon i internet w wys. 230 zł., inne natomiast są jednorazowe np. 400 zł. na okulary korekcyjne, czy opłaty za turnus sanatoryjny wraz z opłatą parkingową 1 262 zł. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, że znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia pełnomocnika. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wynika, by stan majątkowy pozwalał zaliczyć wnioskodawcę do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Wskazać należy, że koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie domowym, które powinny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Ubiegający się o przyznanie prawa pomocy powinien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania (zob. powołane wyżej postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 listopada 2014 r., sygn. akt II OZ 1238/14). W takiej sytuacji należy uznać, że skarżący nie wskazał okoliczności, które mogłyby świadczyć o jego szczególnie trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.