VII SA/Wa 150/22
WyrokWSA w Warszawie2022-04-04
Skład orzekający: Tomasz Janeczko, Michał Podsiadło, Andrzej Siwek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, utrzymując w mocy postanowienie o odmowie uzgodnienia wykonania robót budowlanych obejmujących rozbiórkę zabytkowej willi wpisanej do gminnej ewidencji zabytków, prawidłowo ocenił stan techniczny budynku i jego wartość zabytkową, a także czy nie naruszył przepisów Prawa budowlanego, Kodeksu postępowania administracyjnego oraz miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organy ochrony zabytków prawidłowo oceniły, iż zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. Budynek willi, mimo pewnych uszkodzeń, zachował istotne wartości historyczne, artystyczne i naukowe, a jego forma architektoniczna jest czytelna. Organy prawidłowo oceniły materiał dowodowy, w tym ekspertyzy, i nie dopuściły się naruszeń przepisów proceduralnych ani materialnych, w szczególności nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Ochrona zabytków, nawet w złym stanie technicznym, jest priorytetem, a rozbiórka jest uzasadniona jedynie w przypadku całkowitej utraty wartości zabytkowych.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi spółki [...] sp. z o.o. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, które utrzymało w mocy postanowienie Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków odmawiające uzgodnienia wykonania robót budowlanych, w tym rozbiórki willi "Lalka" wpisanej do gminnej ewidencji zabytków. Spółka argumentowała, że budynek jest w złym stanie technicznym i nie nadaje się do zamieszkania, a organy nieprawidłowo oceniły jego stan i naruszyły przepisy prawa. Organy konserwatorskie uznały, że willa posiada istotne wartości zabytkowe i jej forma architektoniczna jest czytelna, a stan techniczny nie wyklucza remontu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Janeczko, , Asesor WSA Michał Podsiadło, Sędzia WSA Andrzej Siwek (spr.), , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] listopada 2021 r. znak [...] w przedmiocie uzgodnienia wykonania robót budowlanych oddala skargę
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 listopada 2021 r., znak: [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego (dalej: "organ II instancji", "Minister") na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (t. j. Dz. U. z 2021 r., poz. 710 ze zm., dalej u.o.zo.z,), art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1333) oraz art. 17 pkt 2, art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 z późn. zm., dalej: "k.p.a."), po rozpatrzeniu zażalenia [...] (dalej: "skarżąca", :strona skarżąca", "skarżąca spółka"), na postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków (dalej jako "organ I instancji", "Konserwator") z dnia 19 maja 2021 r., znak: [...], utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.
Postanowienie wydane zostało w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Z akt postępowania administracyjnego wynika, że pismem z dnia 20 grudnia 2019 r. do Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Delegatura w [...] wpłynął wniosek Starosty Powiatowego w [...] w sprawie uzgodnienia dokumentacji projektowej dołączonej do wniosku o udzielenie pozwolenia na budowę dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego, jednorodzinnego z usługami realizowanymi jako wynajem pokoi dla turystów wraz z garażem podziemnym przyłączami kanalizacji deszczowej z przyłączami do zbiornika szczelnego, kanalizacji drenażowej do studni szczelnej, przebudowa sieci gazowej, elektroenergetycznej, zbiornika na wodę oraz rozbiórkę istniejącego budynku na działce nr ewid. [...].
Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2020 r. znak[...].[...] Wojewódzki Konserwator Zabytków odmówił uzgodnienia planowanej inwestycji.
Na ww. postanowienie [...]wniosła zażalenie.
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia 29 października 2020 r. znak: [...] uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organ I instancji powinien dokonać analizy planowanych prac rozbiórkowych w kontekście zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]" przyjętego uchwalą Rady Miasta [...] z dnia 22 marca 2012 r. nr [...], w tym zbadać, czy willa "[...] posiada istotne wartości zabytkowe, wskazujące na konieczność zachowania jej substancji materialnej, a co za tym idzie wykluczenia możliwości odbudowy konserwatorskiej ww. obiektu na zasadach określonych w powyższym akcie prawa miejscowego. Zwrócono uwagę, iż organ pierwszej instancji, dokonując analizy w ww. zakresie, powinien odnieść się do wniosków dotyczących stanu zachowania ww. willi, zawartych w dokumentacji przedłożonej do uzgodnienia, w tym także do oceny kondycji substancji materialnej zabytku, jaka została sformułowana w ekspertyzie technicznej autorstwa mgr. inż. Józefa Ślimaka, wykonanej we wrześniu 2018 r. Organ II instancji wskazał ponadto, iż w przypadku dopuszczenia ww. odbudowy Konserwator będzie zobligowany do oceny projektowanej nowej zabudowy w kontekście pozostałych zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]". Zaznaczono jednocześnie, że obowiązków organu I instancji Zabytków należeć będzie skierowanie orzeczenia do wszystkich stron postępowania.
Ponownie rozpatrując sprawę, postanowieniem z dnia 19 maja 2021 r. znak: [...][...] Wojewódzki Konserwator Zabytków, powołując się na art., 7 pkt 4, art. 19, art. 89 pkt 2, art. 91 ust. 4 pkt 4 u.o.z.o.z. w zw. z art. 39 ust. 3 p.b. odmówił uzgodnienia wykonywania robót budowlanych w zakresie opracowanym w projekcie budowlanym pt. " Budowa budynku mieszkalnego, jednorodzinnego z usługami realizowanymi jako wynajem pokoi dla turystów wraz z garażem podziemnym przyłączami kanalizacji deszczowej z przyłączami do zbiornika szczelnego, kanalizacji drenażowej do studni szczelnej przebudowa sieci gazowej, elektroenergetycznej, zbiornika na wodę oraz rozbiórkę istniejącego budynku nas działce [...] opracowanego przez [...] w lutym 2018 - marzec 2019 r.
W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, że budynek mieszkalny położony przy ul. [...] wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków miasta [...] jako willa drewniana "[...]" z 1923 r. i objęty jest ochroną konserwatorska na podstawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego "[...]" uchwalonego uchwałą Rady Miasta [...] Nr [...] z dnia 22 marca 2012r Przedmiotowy obszar stanowi tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej, oznaczone symbolami [...]- pow. 5,03 ha.
Wskazano także, że Willa "Lalka" znajduje się na terenie, wobec którego toczy się postępowanie administracyjne dotyczące wpisania do rejestru zabytków jako historyczny układ urbanistyczny części miasta [...], w granicach obszaru: [...]od zachodu, od południa rejon ul. [...] od przecięcia z [...], przez otoczenie pomnika T. [...], od wschodu [...] i podnóże zboczy [...]i z gmachem hotelu [...]w granicach działki nr [...].
Uzasadniając rozstrzygnięcie organ I instancji wskazał, że omawiana willa drewniana, wzniesiona w 1923 r. zachowała praktycznie niezmienioną pierwotną formę architektoniczną, utrzymaną w tzw. stylu zakopiańskim drugim. Ze względu na swoją formę architektoniczną powinien zostać zachowany. W przekonaniu organu I instancji, jedyną dopuszczalną ingerencją w omawianym przypadku, byłby remont generalny przedmiotowej nieruchomości, połączony z możliwie minimalną wymianą oryginalnej substancji budowlanej willi, m.in. części ścian zrębowych parteru i pierwszego piętra, stropów, stolarki okiennej i drzwiowej, w tym ganku, podmurówki i elementów ozdobnych. Konserwator odniósł się przy tym do oceny stanu technicznego przedmiotowej nieruchomości zawartej w ekspertyzie autorstwa mgr. inż. [...], wykonanej w 2018 r., poddając w wątpliwość wnioski zawarte w tym opracowaniu. Organ wskazał, że nie może się zgodzić ze stwierdzeniem, że budynek jest w miernym stanie technicznym, gdyż przyjęte wybiórczo w ww. ekspertyzie tezy i wnioski nie zostały poparte żadnymi dowodami techniczno-budowlanymi. Zgodził się ze stwierdzeniem, iż brak izolacji może powodować nieznaczne osiadanie budynku czy też przemarzanie ścian fundamentowych. Niemniej dzisiejsze rozwiązania technologiczne pozwalają na wykonanie pełnej izolacji ścian fundamentowych i ich zabezpieczenie przed dalszym zawilgoceniem czy też przemarzaniem
Na powyższe postanowienie skarżąca złożyła zażalenie do organu II instancji, zarzucając
1. naruszenie art. 10 a ust. 1 w związku z art. 9 ust. 1 u.o.z.o.z. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie, w sytuacji, gdy dotyczy on przypadków wszczęcia postępowania o wpis zabytku do rejestru, zaś organ I instancji w sposób nieuprawniony rozszerzył zastosowanie tego przepisu i powołał się na niego w przypadku wszczęcia postępowania o wpis układu urbanistycznego (obszaru "Chałubińskiego -Zamoyskiego") do rejestru,
2. naruszenie art. 7, 77 oraz 80 w związku z art. 106 § 4 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego i niepodjęcie czynności w zakresie niezbędnym do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a w efekcie przyjęcie błędnych ustaleń faktycznych co do nieruchomości, czego dowodem jest chociażby przyjęcie, że budynek jest w dobrym stanie technicznym, podczas gdy już wiele lat temu stwierdzono, że budynek jest w tak złym stanie, że nie nadaje się do zamieszkania, czego efektem było chociażby wydanie decyzji o przyznaniu wszystkim jego lokatorom lokali komunalnych. Organ I instancji kwestionuje ustalenia znajdującej się w aktach sprawy ekspertyzy sporządzonej przez osobę posiadającą wiedzę fachową w oparciu wyłącznie o przeprowadzone oględziny, nie zleciwszy w tym zakresie sporządzenia stosownego opracowania przez biegłego, czym naruszono jednocześnie art. 84 § 1 k.p.a. poprzez niewyznaczenie biegłego do sporządzenia opinii w sprawie, w której wymagane są wiadomości specjalne,
3. naruszenie art. 7 k.p.a. poprzez danie prymatu rzekomym względom społecznym i celowi publicznemu w sytuacji, gdy nie zostały one ani przeanalizowane ani zdefiniowane w treści uzasadnienia postanowienia, lecz jedynie zdawkowo przytoczono, że celem tym jest "zachowanie dziedzictwa kulturowego w jak najszerszym zakresie", zaś "szerokie grono turystów odwiedzających Zakopane oraz przyszłe pokolenia powinny mieć możliwość poznania starej kultury oraz jej wpływu na środowisko kulturowe", co jest naruszeniem tym bardziej rażącym, że towarzyszy mu przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób rażąco naruszający postępowanie,
4. naruszenie § 4 ust. 4 w związku z § 7 ust. 1 pkt 11 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez przyjęcie innego dopuszczalnego sposobu zabudowy niż wskazany w tym planie miejscowym i mimo że plan ten dopuszcza wykonanie przebudowy i odbudowy konserwatorskiej (definiując oba te pojęcia i wskazując, że odbudowa konserwatorska nie stanowi rekonstrukcji historycznego obiektu, lecz wzniesienie nowej zabudowy, nawiązującej formą architektoniczną do budynku istniejącego dotychczas) przyjęcie, że "dopuszczalny jest jedynie remont generalny obiektu z wykorzystaniem wszystkich elementów, których stan techniczny na to pozwala",
5. naruszenie § 4 ust. 4 w związku z § 7 ust. 1 pkt 11 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez brak dokonania oceny planowanego zamierzenia inwestycyjnego pod kątem tego, czy zaprojektowany obiekt nawiązuje formą architektoniczną do budynku istniejącego. Organ I instancji w ogóle nie odniósł się do zakresu wniosku o pozwolenie na budowę oraz do projektu załączonego do tego wniosku. Skupił się jedynie na nieprawidłowym przyjęciu, że dopuszczalne jest jedynie zachowanie istniejącego budynku w 100%, pomijając całkowicie inne aspekty sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia, a tym samym nie zbadał sprawy w pełnym jej zakresie,
6. naruszenie art. 39 ust. 3 p.b. poprzez orzeczenie z przekroczeniem kompetencji organu wynikającego z tego przepisu. Organ I instancji ma obowiązek dokonać uzgodnienia projektu budowlanego, nie był natomiast władny stwierdzić w jakim zakresie możliwe jest dysponowanie przez inwestora nieruchomością na cele budowlane w ten sposób w jaki tego dokonał w zaskarżonym postanowieniu. Organ ten stwierdzając arbitralnie, że na danej nieruchomości możliwe jest tylko wykonanie remontu generalnego obiektu wszedł w kompetencje rady gminy, która tego typu ograniczenia zabudowy może wprowadzać wyłącznie w drodze uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i określać granice władztwa nad rzeczą poprzez ustalenie dopuszczalnego rodzaju zabudowy.
Do zażalenia skarżąca spółka załączyła ekspertyzę techniczną stanu ww. budynku pod kątem możliwości jego użytkowania sporządzoną przez mgr inż., [...]
Postanowieniem z dnia 8 listopada 2021 r., znak: [...], Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego utrzymał w mocy postanowienie I instancji.
W uzasadnieniu organ II instancji zacytował przepisy stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia. Wskazał, że podzielił stanowisko organu I instancji dotyczące odmowy uzgodnienia pozwolenia na realizację wnioskowanych działań. Wskazał, że wnioskowana inwestycja oznacza likwidację oryginalnego elementu pejzażu kulturowego Zakopanego, posiadającego znaczną rolę w budowaniu lokalnej tożsamości i charakteru architektonicznego miejscowości.
Organ II instancji przedstawił, że Willa "[...]", wzniesiona w latach 20. XX w., w konstrukcji zrębowej, tynkowanej, stanowi przykład zabudowy mieszkalnej z okresu międzywojennego, utrzymanego w obowiązującej ówcześnie stylistyce tzw. stylu zakopiańskiego drugiego, reprezentatywnego dla architektury miejsca w latach 20. i 30. XX w. Obiekt cechuje bardzo wysoki stopień autentyzmu - jego pierwotna forma architektoniczna zachowała się do obecnej chwili w niezmienionym kształcie, a o jego istotnej roli dla przestrzeni kulturowej regionu świadczy objęcie ww. budynku ochroną w przytoczonym miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
Organ po przeprowadzeniu analizy materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, stwierdził, że nie wynika, by obiekt ten znajdował się w stanie katastrofy budowlanej, lub w stanie bezpośrednio przedawaryjnym, bądź by jego utrzymanie wiązać się musiało z rekonstrukcją większej części materii zabytkowej.
W dalszej części uzasadnienia wskazano, że organ I instancji nie przekazał wraz z zażaleniem ekspertyzy autorstwa mgr. inż. Józefa Ślimaka, o której mowa w treści zaskarżonego orzeczenia. Niemniej jednak, organ II instancji wskazał, iż czas wykonania ww. opracowania tj. wrzesień 2018 r. wskazuje, że dowód ten zawiera nieaktualną już analizę stanu zachowania substancji budowlanej omawianej willi. Jednocześnie, w aktach sprawy znajdują się znacznie nowsze opracowania odnoszące się do powyższej kwestii, wykonane w czerwcu - lipcu 2021 r. przez mgr. inż. [...] na zlecenie inwestora. Organ wskazał, że oparł swoje orzeczenie na powyższej dokumentacji.
W dalszej części uzasadnienia przytoczono ww. ekspertyzy. Wskazano, że mgr inż. [...] w ekspertyzie z lipca 2021 r. nie wykluczył - ze względów technicznych - możliwości przeprowadzenia remontu kapitalnego ww. willi, wskazując na konkretne działania naprawcze, które winny zostać przeprowadzone przy tym budynku, obejmujące m. in.: wymianę-podbicie fundamentów-; wzmocnienie spękanych murów przyziemia z wymianą uszkodzonej nawierzchni, w tym tynków; odtworzenie stropów; wymianę-wzmocnienie porażonych biologicznie elementów ścian zewnętrznych konstrukcji dachu. Podkreślono przy tym znaczące nakłady finansowe niezbędne do przeprowadzenia tychże działań oraz ich trudność techniczną.
W ekspertyzie mykologicznej autorstwa mgr. inż. [...] stwierdzono, iż najgroźniejszy rodzaj korozji biologicznej (grzyby) w obrębie omawianego budynku ma charakter lokalny, jeśli chodzi o ściany obwodowe i konstrukcję dachu. Mocne porażenie biologiczne tego rodzaju odnotowano jedynie w obrębie stropu. Zniszczenia substancji zabytkowej przez owady występują przede wszystkim w biegach schodów. Wysolenia dotyczą zaś tynków tj. warstwy wykończeniowej obiektu. Występowanie glonów zaobserwowano wyłączenie w pasie murowanego przyziemia, zaś mchów w obrębie pokrycia dachowego i rynien.
Na możliwość przeprowadzenia kapitalnego remontu omawianej willi, z określeniem zakresu niezbędnych działań, wskazano także w opracowaniu mgr. inż. [...] (dokument bez daty), które zostało załączone do zażalenia z dnia 28 maja 2021 r.
Minister wskazał, iż elementy wykończeniowe budynku: pokrycie dachu, rynny, rury spustowe, tynki podlegają wymianie w toku wieloletniego funkcjonowania historycznego budynku, podkreślając, że konieczność ich - nawet całkowitej - wymiany nie przesądza o utracie wartości zabytkowych takiego obiektu.
Organ wskazał, że jego rolą w niniejszym postępowaniu jest ocena stanu zachowania wartości zabytkowych tego obiektu w obecnej kondycji substancji materialnej. Organ II instancji doszedł do przekonania, iż omawiana willa posiada w dalszym ciągu ww. walory, ponieważ jej historyczna forma architektoniczna jest w pełni czytelna.
Na zakończenie swoich rozważań organ II instancji podniósł, że oceniając planowaną inwestycję w kontekście ustaleń ww. miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, należy wskazać, że powyższy akt prawa miejscowego nie zawiera nakazu realizacji przekształceń historycznej zabudowy określonych w do § 3 ust 1 pkt 10 i 11 ww. dokumentu, jak również nie wyklucza możliwości prac naprawczych zabytkowych budynków i ich adaptacji do nowych celów, przy zachowaniu historycznego kształtu i materii budowlanej.
Na powyższe postanowienie skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: art. 39 ust. 3 w związku z art. 4 p.b. poprzez nieuzasadnione utrzymanie w mocy odmowy uzgodnienia pozwolenia na budową, w przypadku, gdy organy prowadzące postępowanie nie wykazały w sposób dostateczny okoliczności, które stałyby w sprzeczności z prawem do zabudowy nieruchomości gruntowej i uzasadniałyby pozbawienie inwestora możliwości korzystania z nieruchomości w sposób zgodny z przepisami, co jest skutkiem odmowy ww. uzgodnienia,
Ponadto powtórzono zarzuty podniesione w zażaleniu tj. naruszenie § 4 ust. 4 w związku z § 7 ust. 1 pkt 11 miejscowego planu zagospodarowania poprzez przyjęcie innego dopuszczalnego sposobu zabudowy niż wskazany w tym planie miejscowym i mimo że plan ten dopuszcza wykonanie przebudowy i odbudowy konserwatorskiej (definiując oba te pojęcia i wskazując, że odbudowa konserwatorska nie stanowi rekonstrukcji historycznego obiektu, lecz wzniesienie nowej zabudowy, nawiązującej formą architektoniczną do budynku istniejącego dotychczas) utrzymanie przez organ II instancji w mocy postanowienia w sposób sprzeczny z ww. przepisami przyjmującego, że "dopuszczalny jest jedynie remont generalny obiektu z wykorzystaniem wszystkich elementów, których stan techniczny na to pozwala". Wskazano także na również podniesione wcześniej w zażaleniu, naruszenie § 4 ust. 4 w związku z § 7 ust. 1 pkt 11 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego poprzez brak dokonania oceny planowanego zamierzenia inwestycyjnego pod kątem tego, czy zaprojektowany obiekt nawiązuje formą architektoniczną do budynku istniejącego. Organ I instancji w ogóle nie odniósł się do zakresu wniosku o pozwolenie na budowę oraz do projektu załączonego do tego wniosku. Skupił się jedynie na nieprawidłowym przyjęciu, że dopuszczalne jest jedynie zachowanie istniejącego budynku w 100%, pomijając całkowicie inne aspekty sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia, a tym samym nie zbadał sprawy w pełnym jej zakresie, zaś organ II instancji błąd ten powtórzył, utrzymując zaskarżone postanowienie w mocy,
2. naruszenie przepisów postępowania, w tym:
• art. 7, 77 § 1 oraz 80 oraz 107 § 3 k.p.a. poprzez brak przeprowadzenia w prawidłowy sposób postępowania wyjaśniającego, brak przeprowadzenia z urzędu wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia sprawy, a w efekcie oparcie rozstrzygnięcia na nieprawidłowo zgromadzonym i niepełnym materiale dowodowym, a także wydanie rozstrzygnięcia którego treść stoi w jawnej sprzeczności ze stanem faktycznym, w szczególności poprzez brak zlecenia przez organy obu instancji sporządzenia opinii przez odpowiedniego biegłego, w sytuacji wymagającej wiedzy specjalnej, pominięcie w całości lub uwzględnienie jedynie części wniosków z ekspertyz przedstawionych przez Stronę i całkowity brak uzasadnienia czemu wybiórczo oparto
• rozstrzygnięcie wyłącznie na wyrwanych z kontekstu niektórych fragmentach tych ekspertyz,
• art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 k.p.a. poprzez nieprawidłowe jego zastosowanie i utrzymanie wadliwego postanowienia w mocy, w sytuacji, gdy zastosowanie winien znaleźć art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 k.p.a. (uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i orzeczenie co do istoty sprawy) albo ewentualnie art. 138 § 2 w związku z art. 144 kpa (uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi ! instancji z uwagi na naruszenie ww. art. 7, 77 § 1 oraz 80 oraz 107 § 3 kpa).
Strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a także poprzedzającego go postanowienia [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
W uzasadnieniu strona skarżąca rozwinęła powyższe zarzuty. Wskazała, że organy nie przeprowadziły żadnych czynności, żeby ustalić jaka była pierwotna forma budynku. Jedyna czynność w ramach postępowania wyjaśniającego przeprowadzona faktycznie przez same organy obu instancji, to wizja lokalna na terenie obiektu, która jednakże odbyła się bez udziału osób posiadających wiedzę specjalistyczną i be wykonania badań, czy odkrywek. Tymczasem z innych dowodów zgromadzonych w aktach sprawy wynika jednoznacznie, że budynek w trakcie jego istnienia ulegał licznym przebudowom (tak wskazuje złożona do akt ocena stanu technicznego sporządzona przez mgr. inż. [...] w lipcu 2021 r.), co skutkowało utratą przez obiekt cech zabytkowych.
Ponadto skarżąca podniosła, że organ II instancji stwierdził, że "z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy nie wynika jednocześnie, by obiekt ten znajdował się w stanie katastrofy budowlanej, lub w stanie bezpośrednio przedawaryjnym, bądź by jego utrzymanie wiązać się musiało z rekonstrukcją większej części materii zabytkowej", podczas gdy z kilku przedstawionych przez stronę niezależnych ekspertyz specjalistów wynika jasno, że drewno, z którego wykonano elementy konstrukcji drewnianej "utraciło zupełnie właściwości konstrukcyjne, destrukcja jest tak dalece posunięta, iż kwalifikuje go do natychmiastowego usunięcia i utylizacji", a "stopień destrukcji jest na tyle duży, że znaczną część porażonych elementów należy usunąć i zutylizować co może skutkować rozbiórka znacznej części obiektu a nawet jego całości". Tak wynika z ekspertyzy mykologicznej sporządzonej przez mgr. inż. [...]w czerwcu 2021 r., zaś sam ekspert zaleca przystąpienie do prac "rozbiórkowych, ze względu na zasięg destrukcji gdyż większość zniszczonych elementów jest ściśle ze sobą konstrukcyjnie powiązana". Natomiast mgr inż. [...] zużycie fundamentów ocenił na około 70-80%, stan techniczny ścian parteru i piętra określił jako "porażający", a stan konstrukcji stropów ocenił jako "zły nie nadający się do dalszego użytkowania zgodnie z jego przeznaczeniem". Ekspert ten w swoim opracowaniu zidentyfikował całą listę prac, jakie należałoby wykonać, by doprowadzić budynek do stanu, w którym możliwe byłoby jego użytkowanie, w tym obejmującą tak fundamentalne prace jak: wymiana lub podbicie fundamentów, wymiana wszystkich konstrukcji stropów drewnianych, wymianę elementów konstrukcji dachu, wymiana klatki schodowej i schodów, czy wykonanie izolacji poziomej pod murami budynku. Ekspert zaznacza przy tym, że wykonanie części tych prac spowoduje brak zachowania stateczności budynku w trakcie robót, co w ogóle stawia pod znakiem zapytania opłacalność, czy nawet fizyczną możliwość wykonania tych robót.
Zdaniem skarżącej spółki twierdzenia podnoszone przez organy obu instancji stoją więc w jawnej sprzeczności ze znajdującym się w aktach sprawy materiałem dowodowym, którego zgromadzeniem nota bene zajęła się sama skarżąca, gdyż żaden z organów nie pokusił się o zlecenie wykonania jakiejkolwiek opinii w tej sprawie, mimo że ocena stanu faktycznego ewidentnie wymaga wiadomości specjalnych. Jednocześnie organy te w sposób wybiórczy i tam, gdzie im wygodnie, posługują się pasującymi im fragmentami opracowań przedstawionych przez skarżącą, pomijając całkowicie wnioski wynikające z tych ekspertyz, w których jednoznacznie stwierdzono, że nie jest w żadnym stopniu możliwe dalsze użytkowanie obiektu i grozi ono katastrofą budowlaną.
W odpowiedzi na skargę organ II instancji nie odniósł się do zarzutów skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 2107), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.– Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2022 r., poz. 329, zwana dalej p.p.s.a.).
Skarga nie mogła zostać uwzględniona, zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, utrzymujące w mocy postanowienie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, odmawiające uzgodnienia wykonywania robót budowlanych w zakresie opracowanym w projekcie budowlanym pt. " Budowa budynku mieszkalnego, jednorodzinnego z usługami realizowanymi jako wynajem pokoi dla turystów wraz z garażem podziemnym przyłączami kanalizacji deszczowej z przyłączami do zbiornika szczelnego, kanalizacji drenażowej do studni szczelnej przebudowa sieci gazowej, elektroenergetycznej, zbiornika na wodę oraz rozbiórkę istniejącego budynku nas działce 656 obręb 12 w Zakopanem opracowanego przez [...] w lutym 2018 - marzec 2019 r."
Podkreślić należy, że materialną podstawą prawną działania organu jest przepis art. 39 ust. 3 p.b.. Przepis ten stanowi, że stosunku do obiektów budowlanych oraz obszarów niewpisanych do rejestru zabytków, a ujętych w gminnej ewidencji zabytków, pozwolenie na budowę lub rozbiórkę obiektu budowlanego wydaje organ administracji architektoniczno-budowlanej w uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków..
Postępowanie uzgodnieniowe, o którym mowa w art. 39 ust. 3 p.b. dotyczy obiektu ujętego w gminnej ewidencji zabytków na podstawie art. 22 ust. 5 u.o.zo.z. Ujęcie zabytku w gminnej ewidencji zabytków następuje wskutek wskazania określonego obiektu przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) i przypisania mu w porozumieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków wartości zabytkowej. Umieszczając zabytek w gminnej ewidencji zabytków, organ gminy urzędowo stwierdza, że obiekt ten charakteryzuje się cechami, które uzasadniają objęcie go szczególną formą ochrony nieruchomości (por. wyrok NSA z dnia 21 stycznia 2015 r. sygn. II OSK 2189/13).
W sytuacji, gdy organ konserwatorski w ramach uzgodnienia wypowiada się w sposób merytoryczny odnośnie przedstawionych mu rozwiązań projektowych, to w pierwszym rzędzie musi wziąć pod uwagę przyczyny, które stały za wyrażoną pierwotnie przez wójta (burmistrza, prezydenta miasta) wolą poddania ochronie określonego zabytku (objętego porozumieniem). W konsekwencji organ konserwatorski nie może uzgodnić planowanych przez inwestora robót budowlanych, których następstwem będzie pozbawienie zabytku nieruchomego jego dotychczasowej wartości.
Istotą wymogu uzgodnienia konserwatora zabytków jest uzyskanie oceny wyspecjalizowanego organu administracji czy roboty budowlane nie będą skutkowały naruszeniem wartości zabytkowych obiektu.
Postanowienia wydane na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 3 p.b. oparte są na uznaniu administracyjnym. Oznacza to, że przed wydaniem postanowienia organ powinien uwzględnić okoliczności sprawy i dać temu wyraz w uzasadnieniu odnosząc się do wartości zabytkowej obiektu. Zauważyć trzeba, że obowiązujące przepisy nie wskazują przypadków, w których należy wydać postanowienie uzgadniające rozbiórkę oraz przypadków uzasadniających odmowę uzgodnienia, to przyjąć należy, że ocena ta powinna każdorazowo opierać się na ustaleniach dokonanych przez organ ochrony konserwatorskiej w konkretnej sprawie. Z tego względu sądowa kontrola postanowienia wydanego na podstawie art. 39 ust. 3 p.b. jest ograniczona do zbadania, czy nie nosi ono cech dowolności. Postanowienie o odmowie uzgodnienia rozbiórki może być przez sąd uchylone w przypadku stwierdzenia, że zostało wydane z takim naruszeniem przepisów prawa, które miało wpływ na wynik sprawy, zaś naruszenie to będzie miało miejsce wówczas, gdy organ pominął istotny dla rozstrzygnięcia materiał dowodowy lub dokonał jego oceny wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Oceniając prawidłowość zastosowania przepisów postępowania należy zaś mieć na uwadze, że ochrona zabytków, w rozumieniu art. 4 pkt 1-6 u.o.z.o.z. obejmuje ogół działań podejmowanych w odniesieniu do zabytków w celu zachowania ich wartości zabytkowej. Ogólny charakter powołanego przepisu rodzi po stronie organu konserwatorskiego obowiązek wykazania, na czym dokładnie polega ochrona w każdej indywidualnej sprawie. Przepis art. 4 powołanej ustawy nie może zatem stanowić samodzielnej podstawy do wydawania przez organy konserwatorskie rozstrzygnięć o charakterze władczym (reglamentacyjnym), skutkujących ograniczającą ingerencją w zespół uprawnień przysługujących właścicielowi lub użytkownikowi zabytków. Zdefiniowana w ww. regulacji ochrona zabytków prowadzić zatem powinna do zrównoważonego rozwoju rodzimej zabudowy (wyważonego przenikania się przestrzeni współczesnej i zabytkowej), przy założeniu, że o wartości obiektów zabytkowych decyduje przede wszystkim to, że są one przekazami określonych znaczeń (świadectwa). Chodzi bowiem o utrwalenie i przekazanie pamięci o ludziach, procesach, wydarzeniach czy wyobrażeniach przez te obiekty w różnorodny sposób reprezentowanych. Tym samym w zależności od specyfiki zabytku oraz znaczeń mu przypisanych będzie ona wymagała bądź zachowania go w stanie nienaruszonym, bądź częściowego, a nawet zupełnego przekształcenia.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego. Argumentacja organu dotycząca wartości zabytkowych przedmiotowego obiektu zasługuje w pełni na aprobatę i prowadzi do uznania zasadności odmowy udzielenia zgody na rozbiórkę omawianego obiektu.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że przedmiotowa inwestycja dotyczyła m.in. rozbiórki istniejącego na działce nr ewid. [...] obręb [...] w [...] , tj. przy ul. [...] budynku znanego jako willa "Lalka", wpisanego do Gminnej Ewidencji Zabytków Miasta [...] pod pozycją [...] - "[...] , willa "[...]", drew., [...]".
Podkreślić należy, że zgodnie z art. 4. u.o.z.o.z., ochrona zabytków polega w szczególności, na podejmowaniu przez organy administracji publicznej działań mających na celu zapobieganie zagrożeniom mogącym spowodować uszczerbek dla wartości zabytków oraz udaremnianie niszczenia i niewłaściwego korzystania z zabytków.
W niniejszej sprawie organy konserwatorskie przeprowadziły oględziny omawianego obiektu, wzięły pod uwagę także przedstawione przez inwestora dokumenty, to jest: projekt rozbiórki przedmiotowego budynku mieszkalnego opracowany w biurze projektowym [...] w marcu 2018 r., "Ekspertyzę techniczną" dla budynku przy ul. [...]" opracowaną przez mgr inż. Józefa Ślimaka we wrześniu 2018 r. (uwzględnione przez organ I instancji), ekspertyzę techniczną stanu ww. budynku pod kątem możliwości jego użytkowania sporządzoną przez mgr inż., [...], ocenę stanu technicznego budynku sporządzoną w 2021 r. przez mgr inz. [...] oraz ekspertyzę mykologiczną sporządzoną przez mgr inż. [...].
Słusznie organy ustaliły, iż przedmiotowy budynek Wilia "Lalka" usytuowany jest w głębi działki w [...]. Został wybudowana dla Aliny Lipskiej w 1924r. według projektu [...] (rysunki zachowały się w archiwum architekta). Wilia figuruje także jako własność [...]z 1930 r. Obiekt położony jest po zachodniej stronie ul. [...], skierowany elewacją frontową do ulicy, wolnostojący. Drewniany, konstrukcji zrębowej, otynkowany zewnątrz i wewnątrz, wzniesiony na rzucie nieregularnym zbliżonym do prostokąta z ryzalitowo wysuniętymi dwoma werandami (od strony ulicy i podwórza). Podpiwniczony, parterowy z poddaszem użytkowym, w części środkowej dwie piętrowe werandy. Przykryty dwoma skrzyżowanymi pod kątem prostym dachami dwuspadowymi z niewielkimi okapami szczytowymi. Po obu stronach werand niezgrabne otwarcia pulpitowe. Połacie kryte blachą "na rąbek stojący". Elewacja frontowa (od ulicy) symetryczna dziewięcioosiowa, pierwotnie ze schodami po obu stronach werandy oraz drzwiami wejściowymi. Obecnie schody istnieją tylko od strony południo-wschodniej, a w miejsce drugich drzwi wprowadzono małe okno. Elewacje szczytowe niemal symetryczne, jednoosiowe. Elewacja od podwórza niesymetryczna. Okna trójkwaterowe i weneckie. We wszystkich szczytach okna dwuskrzydłowe typu polskiego. Rozkład pomieszczeń dwutraktowy, klatka schodowa zlokalizowana w środkowej części ryzalitu podwórzowego, schody zabiegowe. Podłogi "białe" i parkiety, stropy drewniane, płaskie, tynkowane. Budynek wyposażony w instalację elektryczną, ogrzewanie elektryczne i piecowe.
Sąd w pełni podziela stanowisko organów, że budynek, reprezentujący styl zakopiański drugi, reprezentatywny dla [...] w latach 20 i 30 XX w., i zachował się praktycznie w pierwotnej formie. Jest przykładem budynku drewnianego naśladującego architekturę murowaną (stąd tynkowane ściany na trzcinie). Bnależy zgodzić się z organami, że względu na swoją w pełni czytelną formę architektoniczną powinien zostać zachowany, gdyż posiada istotne wartości historyczne, artystyczne i naukowe.
W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ odwoławczy, wbrew zarzutom skarżącej, nie dopuścił się obrazy unormowań zawartych w przepisach art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.
Dokonując analizy zarówno zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego jak i poprzedzającego go postanowienia organu I instancji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że organy wyczerpująco zbadały wszystkie okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą, zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i oficjalności (art. 7 k.p.a.). Ponadto, zdaniem Sądu, organy, wydając oba sporne postanowienia oparły się na materiale zgromadzonym w sprawie. Organy dokonały również wszechstronnej oceny całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu, oceniając przy tym w sposób pełny znaczenie i wartość poszczególnych dowodów i argumentów strony dla toczącej się sprawy.
Biorąc powyższe pod uwagę, należy - zdaniem Sądu - uznać, iż w zaskarżonym postanowieniu brak jest jakichkolwiek istotnych uchybień formalnych, które organ odwoławczy poczyniłby w toku postępowania administracyjnego, a które uniemożliwiłyby Sądowi przeprowadzenie prawidłowej oceny zarzutów skargi i wypowiedzenie się co do zasadności podjętego rozstrzygnięcia pod względem materialnoprawnym. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia zasługuje na aprobatę, zaś postawione zarzuty skargi stanowią jedynie polemikę z organem , uzasadnioną interesem skarżącej.
W niniejszej sprawie spór dotyczy głównie stanu zachowania omawianego obiektu. Skarżąca spółka przywołując szereg ekspertyz technicznych oraz ekspertyzę mykologiczną podnosi, że budynek nie może być użytkowany, gdyż grozi to katastrofa budowlaną. Natomiast organy konserwatorskie negują stanowisko strony skarżącej, jakoby omawiany obiekt znajdował się w stanie katastrofy budowlanej bądź jego utrzymanie wiązać się miało z rekonstrukcja większej części materii zabytkowej. W szczególności organ wskazuje fragmenty ekspertyz przedłożonych przez skarżącą, z których nie wynika konieczność rozbiórki omawianego budynku, a jedynie remont części elementów budynku. Organy opierają się także na wynika przeprowadzonych przez pracowników Konserwatora oględzin obiektu wykonanych w dniu 14 stycznia 2021 r., z których wynikało, że budynek jest w dobrym stanie technicznym. Jest to budynek o konstrukcji drewnianej ścian, posadowiony na kamiennej podmurówce, ściany są tynkowane na trzcinie. Do budynku prowadzą schody wejściowe kamienne od strony zachodniej. Wewnątrz klatka schodowa drewnienia łącząca parter budynku z częścią użytkową poddasza. Wewnątrz widoczne nieliczne pęknięcia i odspojenia tynków położonych na trzcinie. W budynku zachowała się oryginalna stolarka okienna i drzwiowa z oryginalnymi okuciami. Podłogi w pomieszczeniach wyłożone parkietem, częściowo wtórnie pomalowanym farbą olejną. W budynku są widoczne częściowe zawilgocenia ścian piwnic. Ściany zewnętrzne tynkowane z uwydatnionymi historycznie narożnikami w formie pilastrów formowanych w tynku na trzcinie. Nie stwierdzono znaczącej destrukcji drewna.
Podkreślić trzeba, że wyrażona w art. 80 k.p.a. zasada swobodnej oceny dowodów pozwala organowi na dokonanie własnej oceny wartości poszczególnych dowodów. Organy ochrony konserwatorskiej są zobowiązane do ochrony zabytków, która w rozumieniu art. 4 u.o.z.o.z. nad zabytkami polega na podejmowaniu działań służących zachowaniu wartości zabytkowych, przy wykorzystaniu przysługujących organom środków i instrumentów o charakterze władczym. Zły stan techniczny obiektu nie przesądza o utracie wartości zabytkowej, gdyż w świetle art. 6 ust. 1 u.o.z.o.z., każda z form ochrony zabytków, o której mowa w art. 7 tej ustawy, podlega ochronie bez względu na stan zachowania zabytku (art. 6 ust. 1 ww. ustawy). Rozbiórkę zabytku uzasadnia stwierdzenie takiego rozmiaru zniszczenia obiektu zabytkowego, który łączy się z uznaniem, że obiekt nie przedstawia już żadnych wartości historycznych, artystycznych lub naukowych, bowiem nie da się go zachować. Jeśli się uwzględni powyższe, to nie może budzić wątpliwości, że przedstawiona przez skarżących argumentacja poparta ekspertyzami technicznymi oraz dokumentacją fotograficzną trafnie zostały uznane przez Ministra za niedające uprawnionych podstaw do uzgodnienia projektu rozbiórki omawianych obiektów. Zdaniem Sądu, organy zasadnie przyjęły, że akt sprawy nie wynika, że obiekt zagrożony jest katastrofą budowlaną, czy też jego stan uniemożliwia przeprowadzenie prac remontowych. Omawiany obiekt nadal posiada wartości chronione prawnie wyłączające jego całkowite unicestwienie (rozbiórkę).
Odnosząc się do zarzutów strony skarżącej zarzucających niepowołanie przez organ biegłego do oceny stanu spornego budynku, należy zauważyć, że wojewódzki konserwator zabytków jak i Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, jest organem specjalistycznym, a zatrudnieni w urzędzie ochrony zabytków urzędnicy powinni posiadać specjalistyczną wiedzę i doświadczenie konserwatorskie. Co do zasady wiedza urzędników powinna pozwolić na określenie charakteru konkretnego obiektu. Organ ma możliwość dopuszczenia dowodu z opinii biegłego z określonej dziedziny dopiero w sytuacjach wątpliwych, kontrowersyjnych. Zdaniem Sądu w niniejszej sprawie stan faktyczny nie budził wątpliwości, o czym świadczą omówione wyżej dowody, w szczególności sporządzona podczas oględzin jak i załączona do ww. ekspertyz dokumentacja fotograficzna. Zdaniem Sądu zebrany w niniejszym postępowaniu materiał dowodowy był wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy i wydania na jego podstawie decyzji administracyjnej. Nie było potrzeby, jak wskazała strona skarżąca, sporządzania dodatkowych opinii biegłych. W tym miejscu wskazać należy, że przedstawione przez inwestora ekspertyzy zostały sporządzone przez ekspertów do spraw budownictwa i nie stanowią ekspertyz konserwatorskich, odnoszących się do kwestii zachowania przez obiekt wartości historycznej, artystycznej lub naukowej zabytku.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie podziela stanowisko wyrażone w wyroku z dnia 18 kwietnia 2018 r., II OSK 1446/16, w którym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że tylko szczególnie uzasadnione powody powinny stać za tym, by w drodze uzgodnienia zostały zatwierdzone projektowane przez inwestora roboty budowlane, których następstwem będzie nie tylko utrata przez zabytek nieruchomy jego dotychczasowej wartości, które ujęcie w ewidencji miało za zadanie chronić, ale również doprowadzenie do likwidacji zabytku nieruchomego.
Podkreślić należy, że ocena czy obiekt nadal zachował wartość historyczną, artystyczną lub naukową, pozostaje w kompetencji właściwych organów ochrony zabytków. Natomiast naczelnym organie administracji publicznej zarządzającym tym działem, jest Minister Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Sportu, posiadający niezbędną wiedzę specjalistyczną pozwalającą samodzielne ustalić istnienia lub braku wartości historycznej, artystycznej lub naukowej zabytku.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, wskazać należy, że, jak słusznie podniósł Minister, przepis art. 19 ust. 1 pkt 2 u.o.z.o.z oraz art. 53 ust. 4 pkt 2 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, wskazuje na ścisłe powiązanie ewidencji zabytków z formami ochrony konserwatorskiej wymienionymi w art. 7 pkt 4 u.o.zo.z, którymi są ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego albo w decyzji o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego. Zasadniczo celem miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego oraz ww. decyzji jest ochrona ładu przestrzennego, rozumianego, zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jako takie ukształtowanie przestrzeni, które tworzy harmonijną całość oraz uwzględnia w uporządkowanych relacjach wszelkie uwarunkowania i wymagania funkcjonalne, społeczno-gospodarcze, środowiskowe, kulturowe oraz kompozycyjno-estetyczne. W związku z powyższym, nośnikami wartości zabytkowych w przypadku budynku ujętego w ww. ewidencji, są: skala obiektu, jego bryła, kompozycja elewacji, jej wystrój architektoniczny oraz materia i wszelkie rozwiązania technologiczne występujące w zewnętrznej formie historycznego obiektu.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że omawiany obiekt jest objęty ochroną na mocy ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego [...]" przyjętego uchwalą Rady Miasta Zakopane z dnia 22 marca 2012 r. nr [...]. Stosownie do § 4 ust. 4 ww. aktu, dopuszczalna jest jego przebudowa konserwatorska i odbudowa konserwatorska. Zgodnie z § 3 ust 1 pkt 10 powyższego planu przez przebudowę konserwatorską należy rozumieć roboty budowlane polegające na przebudowie, rozbudowie lub nadbudowie budynków o cechach zabytkowych, w tym poprawą układu funkcjonalnego wnętrza, podniesieniem standardu lokalu mieszkalnego lub usługowego (zwiększenie powierzchni użytkowej, podniesienie poziomu posadzki przyziemia w stosunku do terenu itp.), uwzględniające nawiązanie do pierwotnej formy architektonicznej w zakresie uzgodnionym z wojewódzkim konserwatorem zabytków. W § 7 ust. 2 pkt 5 planu wskazano jednocześnie zasady kształtowania formy zabudowy w przypadku realizacji przebudowy konserwatorskiej, obejmujące m. in. wymóg stosowania miejscowych materiałów w warstwie wykończeniowej elewacji, pastelowej kolorystyki ścian zewnętrznych oraz pokrycia dachu w kolorze ciemnoczerwonym, ciemnobrązowym, grafitowym, czarnym matowym, a także imitującym drewniany gont. Definicję odbudowy konserwatorskiej zawiera z kolei § 7 ust. 1 pkt 11 planu, wskazujący, iż pod tym pojęciem należy rozumieć roboty budowlane polegające na odtworzeniu formy architektonicznej budynku o cechach zabytkowych, nie nadającego się do remontu ze względu na udokumentowany stan techniczny, uwzględniające nawiązanie do pierwotnej bryły i gabarytów w zakresie uzgodnionym z wojewódzkim konserwatorem zabytków. W świetle przytoczonych ustaleń miejscowego planu, odbudowa konserwatorska nie stanowi rekonstrukcji historycznego obiektu, lecz wzniesienie nowej zabudowy, nawiązującej formą architektoniczną do budynku istniejącego dotychczas.
Sąd w pełni podziela stanowisko organu odwoławczego, że ww. przepisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie zawierają nakazu realizacji przekształceń historycznej zabudowy określonych w § 3 ust. 1 pkt 10 i 11 planu, jak również nie wyklucza możliwości prac naprawczych zabytkowych budynków i ich adaptacji do nowych celów, przy zachowaniu historycznego kształtu i materii budowlanej. Organ konserwatorski, oceniając działania inwestycyjne projektowane w odniesieniu do budynku chronionego na mocy ww. miejscowego planu, ma możliwość odmowy uzgodnienia pozwolenia na realizację odbudowy konserwatorskiej zabytkowego obiektu na zasadach określonych w planie bądź na wzniesienie na miejscu historycznego obiektu nowej zabudowy o odmiennym kształcie, jeżeli ww. budynek chroniony w miejscowym planie posiada istotne wartości historyczne, artystyczne i naukowe, a co za tym idzie, w interesie społecznym leży utrzymanie jego oryginalnej materii budowlanej. Ma to miejsce w omawianym przypadku.
Biorąc powyższe pod uwagę należy przyjąć, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie i z tej przyczyny podlega oddaleniu na podstawie przepisu art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło