VII SA/Wa 1508/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Ewa Machlejd, Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2009 r. sprawy ze skargi Towarzystwa Budownictwa Społecznego "Z." Sp. z o.o. w P. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia w całości kary z tytułu nielegalnego użytkowania skargę oddala Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] (nr [...]) na podstawie art. 67 a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 200 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.) w zw. z art. 59 g ust. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - odmówił Towarzystwu Budownictwa Społecznego "Z." Sp. z o.o. z siedzibą w P. umorzenia w całości kary 50.000 zł, nałożonej postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] (nr [...]) za nielegalne użytkowanie wielorodzinnego budynku mieszkalnego (działka nr ew. [...],[...],[...]) przy ul. [...] w P. Organ wyjaśnił, że ważny interes podatnika zachodzi w sytuacji, której podatnik nie mógł przewidzieć lub nie mógł zapobiec, gdy z podwodów nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Instytucja umorzenia należności, powinna znajdować zatem zastosowanie jedynie w wyjątkowych, nagłych i szczególnie uzasadnionych wypadkach. Przesłanką do umorzenia może być więc zdarzenie losowe, które spowodowało obniżenie zdolności płatniczych podatnika lub sytuacja życiowa, której podatnik nie mógł zapobiec. Takiej podstawy nie może stanowić natomiast trudna sytuacja finansowa, gdyż zgodnie z orzecznictwem nie ma charakteru wyjątkowego. Zdaniem organu zaległości podatkowe w niniejszej sprawie nie były i nie są związane z nadzwyczajną sytuacją, lecz są konsekwencją działań wnioskodawcy, który nie zgłosił zakończenia budowy i nie uzyskał pozwolenia na użytkowanie. Zatem wnioskodawca sam naruszył przepisy prawa budowlanego i mógł temu zapobiec, a więc nie jest to sytuacja losowa czy nadzwyczajna. Organ dodał przy tym, że spółka nie znajduje się w trudnej sytuacji ekonomicznej, jej zysk (netto) miał wahania spadkowe, ale spółka nie wykazywała strat. Ponadto, spółka posiada nieruchomości i ruchomości o znacznej wartości oraz udzielono jej 16 kredytów. Na dzień 21 listopada 2007 r. pozostawała jeszcze do wykorzystania z kredytów kwota 16 166 359,008 zł. W opinii Wojewody powyższe świadczy o realnych możliwościach uregulowania powstałej zaległości, jeśli nie jednorazowo, to przy rozłożeniu na raty. Minister Finansów decyzją z dnia [...] ([...]) na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa, po rozpoznaniu odwołania Towarzystwa Budownictwa Społecznego "Z." Sp. z o.o. z siedzibą w P. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, wskazując że okoliczności o wyjątkowym charakterze nie występują w tej sprawie, a ustalona sytuacja ekonomiczno-finansowa spółki nie jest tak szczególna, aby uzasadniała przyznanie ulgi w postaci umorzenia należności. Organ odwoławczy zarzucił organowi I instancji ograniczenie się jedynie do przeprowadzenia analizy w stosunku do przesłanki ważnego interesu podatnika, natomiast nie odniesienie się do możliwości wystąpienia w sprawie interesu publicznego. Przyjmując jednak, że fakt ten nie wpływa na prawidłowość rozstrzygnięcia decyzji I instancji organ wyjaśnił, że interes publiczny jest zespołem ogólnie zarysowanych celów w procesie stosowania prawa. Pojęcie to, jako nie mające stałego zakresu winno zatem uwzględniać różne aspekty wartości wspólnych dla całego społeczeństwa. W ocenie Ministra Finansów nie można utożsamiać przesłanki interesu publicznego z subiektywnym przekonaniem strony o potrzebie umorzenia należności z uwagi na jej wysokość. Rezygnacja z należnego prawem świadczenia byłaby zbytnim uprzywilejowaniem strony w stosunku do innych podmiotów w zakresie równego traktowania pod względem praw i obowiązków, których to obowiązków spółka nie wykonała. Skargę na powyższą decyzję złożyło Towarzystwo Budownictwa Społecznego "Z." Sp. z o.o., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zarzucając uniemożliwienie wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego. W skardze podniesiono, że nałożona kara jest następstwem złamania prawa przez organ powiatowy tj. art. 59c Prawa budowlanego, gdyż zgodnie z tym przepisem organ dokonuje obowiązkowej kontroli przed upływem 21 dni od dnia doręczenia wezwania inwestorowi, natomiast w niniejszej sprawie kontrola ta została przeprowadzona 54 dni po ustawowym terminie. Zdaniem skarżącej, przekazanie kluczy do lokali po kontroli naraziłoby spółkę na straty finansowe związane z ochroną obiektu, spłatą kredytu otrzymanego z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego przy jednoczesnym braku przychodów z czynszu. Ponadto pozwolenie na użytkowanie zostało wydane po ponad roku od przeprowadzonej kontroli, mimo, że nie było żadnych uwag ze strony organu, a to z kolei uniemożliwiło złożenie wniosku o umorzenie 10% kosztów budowy. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie kontroli Sądu podlegała decyzja Ministra Finansów z dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] odmawiającą umorzenia w całości kary nałożonej na TBS "Z." Sp. z o.o. za nielegalne przystąpienie do użytkowania ww. budynku mieszkalnego. W związku z powyższym już na wstępie podkreślić trzeba, jak słusznie wyjaśnił organ odwoławczy, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było rozważenie zasadności umorzenia ww. należności, a nie badanie okoliczności w jakich doszło do nałożenia tejże kary. Z tej przyczyny nie mogły być przedmiotem rozpoznania Sądu, zarzuty skargi zgłoszone ww. zakresie. Podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia organu stanowił art. 67a § 1 pkt 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa stanowiący, że organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną. Wskazać należy, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami jego egzystencji, zaś umorzenie zaległości podatkowych lub odsetek uzasadnione jest jedynie w takich wypadkach, które spowodowane zostały działaniem czynników, na które podatnik nie może mieć wpływu, i które są niezależne od sposobu jego postępowania (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2004 roku, I SA/Wr 735/02, LEX nr 129659). W niniejszej sprawie nie można było uznać, że zaległości podatkowe zostały spowodowane działaniem czynników, na które podatnik nie mógł mieć wpływu i które są niezależne od sposobu jego postępowania. Wręcz przeciwnie, zaległości podatkowe skarżącej są konsekwencją jej działań polegających na niezgłoszeniu zakończenia budowy i nieuzyskaniu pozwolenia na użytkowanie ww. budynku mieszkalnego, mimo takiego obowiązku wynikającego z przepisów Prawa budowlanego. Jako trafne należało zatem ocenić stanowisko organów, że skoro wnioskodawca sam naruszył przepisy Prawa budowlanego, czemu niewątpliwie mógł zapobiec, to nie można przyjąć, że sytuacja w jakiej się znalazł, jest sytuacją wyjątkową bądź nagłą, która stanowiłaby przesłankę do umorzenia nałożonej należności. Podobnie nie można było uznać, że wystąpiły nadzwyczajne względy, mogące zachwiać podstawami egzystencji podatnika. Z ustalonej przez organy sytuacji ekonomiczno-finansowej spółki wynika bowiem, że nie wykazuje ona strat i nie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Wywiązuje się z innych nałożonych prawem zobowiązań. Posiada również nieruchomości i ruchomości o znacznej wartości, a także wartości niematerialne i prawne oraz środki transportowe. Przy czym, na dzień 21 listopada 2007r. dysponowała kwotą 16.166.359,008 zł z zaciągniętych kredytów. Jako słuszne należało również ocenić stanowisko organu odwoławczego w zakresie drugiej z przesłanek, wymienionej w art. 67 b Ordynacji podatkowej, to jest braku istnienia interesu publicznego przemawiającego za umorzeniem tej należności. Na każdym podmiocie prowadzącym działalność gospodarczą, spoczywa bowiem obowiązek podejmowania działań w sposób odpowiadający przepisom prawa. Uwzględnienie żądania skarżącej w sytuacji, gdy będąc zobowiązaną do respektowania wartości wspólnych dla całego społeczeństwa, świadomie naruszyła przepisy Prawa budowlanego byłoby niedopuszczalnym przerzuceniem konsekwencji jej negatywnego działania na państwo i społeczeństwo. Skarżąca wskazała bowiem wprost, że przekazanie kluczy do lokali po kontroli organu naraziłoby spółkę na straty finansowe związane z ochroną obiektu, spłatą kredytu otrzymanego z Krajowego Funduszu Mieszkaniowego przy jednoczesnym braku przychodów z czynszu. Celem nałożenia obowiązku wymierzenia kary - jak zasadnie podkreślił organ odwoławczy -jest przede wszystkim oddziaływanie prewencyjnie, dla zniechęcenia inwestorów do podejmowania działań niezgodnych z obowiązującym porządkiem prawnym. Na koniec wskazać należy, że decyzja o umorzeniu bądź odmowie umorzenia zaległości podatkowej wydana na podstawie cytowanego przepisu ma charakter uznaniowy, co oznacza, że do organu należy wybór jednego z możliwych sposobów rozstrzygnięcia sprawy. Od decyzji organu zależy zatem czy uzna, że w konkretnej sprawie zachodzą przesłanki, o których mowa w tym przepisie tj. ważny interes podatnika lub interes publiczny. Jednocześnie ich wystąpienie nie determinuje pozytywnej decyzji organu podatkowego, albowiem jest on uprawniony, a nie zobowiązany do rozważenia, czy w ogóle, a jeżeli tak, to w jakiej części, zaległość może być umorzona. Umorzenie zaległości podatkowych jest bowiem instytucją nadzwyczajną, skoro zasadą jest płacenie podatków, a nie zwalnianie podatników z tego obowiązku (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 maja 1991 roku, SA/Gd 295/91). Mając powyższe względy na uwadze Sąd uznał, że organ odwoławczy podejmując zaskarżoną decyzję nie wykroczył poza granice uznania administracyjnego. Zaskarżona decyzja została wydana po wyczerpującym zebraniu i obszernym uzasadnieniu wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy z jednoczesnym uwzględnieniem obowiązujących zasad procesowych oraz sytuacji materialnej i finansowej skarżącej spółki. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1271) orzekł jak w sentencji.