VII SA/Wa 1515/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Izabela Ostrowska po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. C. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 września 2017 r. odmawiającego K. C. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego w sprawie ze skargi K. C. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie Pismem z dnia 9 czerwca 2017 r. skarżący K. C. złożył za pośrednictwem organu skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zawarł wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia w niniejszej sprawie wpisu od skargi, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w dniu 1 sierpnia 2017 r. (data prezentaty) wpłynął wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Na podstawie zarządzenia z dnia 2 sierpnia 2017 r., K. C. został przesłany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy PPF, celem jego wypełnienia i odesłania do Sądu, ponadto do wnioskodawcy wystosowano stosowne pouczenia dotyczące przedmiotowego wniosku. Wypełniony formularz wpłynął do Sądu dnia 31 sierpnia 2017 r. Skarżący wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, z którą posiada dom o powierzchni 194 m2 oraz działkę rekreacyjną o powierzchni 499 m2. Skarżący zgromadził oszczędności w wysokości 2.000 euro oraz 3.000 zł, jest właścicielem samochodu. Wskazał również na wierzytelność żony wynoszącą 28 000 zł oraz, że pieniądze na życie czerpią z odpisów amortyzacyjnych. Z formularza oraz dołączonych wyjaśnień wynika, że skarżący otrzymuje rentę w wysokości 894,96 zł, natomiast żona prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług stomatologicznych, jednakże szczegóły finansowe z prowadzenia tej działalności nie są skarżącemu znane. Łączny dochód ich gospodarstwa domowego wynosi ok. 3.000 zł. W rubryce dotyczącej zobowiązań i stałych wydatków skarżący wskazał na wspomniany wyżej kredyt w kwocie 28.000 zł, opłaty za mieszkanie (woda prąd) w kwocie 700 zł, ogrzewanie gazowe - 1000 zł, ubezpieczenia 900 zł miesięcznie oraz wyjazdy do sanatorium i rehabilitacje – 1800 zł miesięcznie za osobę. Skarżący podkreślił, że wysokość otrzymywanej przez niego renty kwalifikuje go do osób o niskim statusie dochodów oraz, że jego niepełnosprawność generuje dodatkowe wydatki związane z codzienną egzystencją. Postanowieniem z dnia 28 września 2017 r. starszy referendarz sądowy odmówił przyznania K. C. prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Starszy referendarz sądowy wskazał, że złożony wniosek o prawo pomocy nie pozwala uznać skarżącego za osobę ubogą, znajdującą się w trudnej sytuacji, która uzasadniałaby przerzucenie kosztów postępowania w sprawie prowadzonej przez skarżącego na współobywateli. W ocenie referendarza skarżący nie wykazał, że wygospodarowanie środków na wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika oraz na poniesienie kosztów sądowych przekracza jego możliwości finansowe. Ponadto wskazał, że odstąpiono od wzywania skarżącego do wyjaśnienia wątpliwości dotyczących wysokości dochodów uzyskiwanych przez skarżącego wraz z żoną jak również ponoszonych wydatków, bowiem pozostałe okoliczności przedstawione w złożonym wniosku pozwalały na stwierdzenie, że brak jest podstaw do przyznania prawa pomocy. Na wskazane postanowienie został skutecznie (w zakreślonym terminie) złożony sprzeciw przez K. C. Wnioskodawca podniósł, że przedmiotem sprawy jest usunięcie z obiegu prawnego wadliwej decyzji, która co prawda nie dotyczy jego osoby, jednakże przyświeca mu obywatelska satysfakcja utrwalania państwa prawa. Wobec faktu, że z korzystnego rozstrzygnięcia nie jest on w stanie uzyskać żadnego materialnego profitu, zależy mu by utrwalanie państwa prawa odbyło się bez naruszenia jego obecnie skromnej kieszeni obywatela i jednocześnie podatnika. Skarżący wskazał, że minimalne koszty sądowe za jedną rozprawę przekraczają 1/5 jego świadczeń rentowych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 245 § 1 p.p.s.a., stronie może być przyznane prawo pomocy. Natomiast zgodnie z art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu wstrzymuje wykonalność zarządzenia lub postanowienia, a sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez wnioskodawcę, stosownie do art. 246 § 1 p.p.s.a., że nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym – pkt 1) lub, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym – pkt 2). Wykładnia ustawowego określenia "gdy osoba tak wykaże" sprowadza się do przyjęcia, że to na ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar wykazania, w jakiej sytuacji się znajduje i że jest to sytuacja uprawniająca go do przyznania prawa pomocy. Orzeczenie sądu w zakresie przyznania stronie prawa pomocy w zakresie całkowitym zależy zatem od tego, czy strona wykaże przesłanki, o których mowa w przepisie art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r. sygn. akt II OZ 43/15). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Przypomnieć należy, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Podmiot wnioskujący o przyznanie prawa pomocy ma obowiązek współdziałania z sądem (referendarzem) w zakresie wyjaśnienia wszystkich okoliczności dotyczących jego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Sąd podziela stanowisko starszego referendarza sądowego, iż brak jest podstaw do przyznania skarżącemu prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Przede wszystkim K. C. uchyla się od wskazania wysokości dochodów swojej żony, z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe. Ponadto jego sytuacja materialna przedstawiona w złożonym wniosku nie wskazuje by był osobą na tyle ubogą iż należy mu przyznać prawo pomocy. Należy podkreślić, że również w sprzeciwie od postanowienia wydanego przez referendarza wnioskodawca poprzestał na argumentach wskazanych poprzednio, nie udzielając nowych, uzupełniających informacji. W dalszym ciągu skarżący nie przedstawił danych dotyczących dochodów żony. Dodatkowo jak wynika z akt sprawy o sygn. VII SA/Wa 716/13 skarżący jest właścicielem budynku rekreacyjno – wypoczynkowego, czego w niniejszym postępowaniu nie wskazał. Skarżący otrzymał stosowne pouczenia w związku z procedurą przyznawania prawa pomocy, a referendarz w swoim orzeczeniu wskazał, z jakich powodów uznał, że nie jest zasadne przyznawanie K. C. prawa pomocy. Mimo to wnosząc sprzeciw wnioskodawca nie wyjaśnił się w żaden sposób wątpliwości zawartych w złożonym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Sąd w niniejszej sprawie nie może jednoznacznie stwierdzić jak wygląda rzeczywista sytuacja finansowa skarżącego, jednakże z informacji które zostały przedstawione do tej pory stwierdzić należy, że nie jest zasadne przyznanie prawa pomocy K. C. Biorąc pod uwagę posiadany majątek oraz zgromadzone oszczędności, w ocenie Sądu skarżący jest w stanie uiścić wpis w kwocie 200 zł. Niezależnie od motywów kierujących skarżącym jest on podmiotem wnoszącym skargę i jest obowiązany do uiszczenia wpisu od skargi. Wobec powyższego, kontrolując zaskarżone sprzeciwem postanowienie Sąd uznał, że starszy referendarz sądowy zasadnie odmówił przyznania K. C. prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 260 § 1 p.p.s.a., Sąd utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego, orzekając jak w sentencji postanowienia.