VII SA/Wa 1520/17

WyrokWSA w Warszawie2018-05-23

Skład orzekający: Joanna Gierak-Podsiadły, Marta Kołtun-Kulik, Grzegorz Rudnicki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, dotyczące m.in. niewykonalności obowiązku niepieniężnego, błędu co do osoby zobowiązanego, braku doręczenia upomnienia oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, mogą być skuteczne, gdy skarżąca kwestionuje jednocześnie ostateczną decyzję administracyjną nakładającą obowiązek rozbiórki?
Ratio decidendi
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią zamknięty katalog podstaw prawnych i nie mogą być wykorzystywane do kwestionowania merytorycznej zasadności ostatecznej decyzji administracyjnej nakładającej obowiązek. Skoro skarżąca nie podniosła skutecznych zarzutów w ramach art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a jej argumentacja skupiała się na wadliwości decyzji ostatecznej, skarga podlega oddaleniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. M. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (WINB) utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (PINB) o nieuznaniu zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Postępowanie egzekucyjne miało na celu wykonanie decyzji PINB z 2012 r. nakazującej rozbiórkę nadbudowanego budynku garażowego. A. M. podniosła zarzuty dotyczące m.in. niewykonalności obowiązku, błędu co do osoby zobowiązanego, braku doręczenia upomnienia oraz zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego. Skarżąca argumentowała również zmianami w prawie budowlanym i trudną sytuacją materialną.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły, Sędziowie sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, sędzia WSA Grzegorz Rudnicki (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 23 maja 2018 r. sprawy ze skargi A. M. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017 r. nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za bezzasadne oddala skargę Uzasadnienie. Zaskarżonym postanowieniem Nr [...] z dnia [...] maja 2017 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "[...]WINB"), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (dalej: "k.p.a.") oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (dalej: "Pr. bud.") po rozpatrzeniu zażalenia A. M. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla [...] (dalej: "PINB") Nr [...]z dnia [...].12.2016r., którym nie uznano zarzutów złożonych w toku postępowania egzekucyjnego mającego na celu wyegzekwowanie obowiązku wynikającego z decyzji PINB Nr [...] z dnia [...].07.2012 r., nakazującej rozbiórkę nabudowanego budynku garażowego usytuowanego na działce położonej przy ul. [...]w [...] - utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. Uzasadniając postanowienie [...]WINB wyjaśnił, że w związku z niewykonaniem przez A. M. i J. Z. obowiązku wynikającego z decyzji [...]z dnia [...].07.2012r. nakazującej rozbiórkę nabudowanego budynku garażowego usytuowanego na działce położonej przy ul. [...]w [...], organ powiatowy działając w oparciu o przepisy ustawy z dnia [...].06.1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przeprowadził postępowanie mające na celu wyegzekwowanie obowiązku wynikającego z w/w decyzji. W dniu [...].08.2013r. do podmiotów zobowiązanych zostało skierowane upomnienie, wzywające do wykonania w/w obowiązku. Następnie, w dniu [...].11.2016r. PINB wystawił tytuły wykonawcze Nr [...], których doręczenie J. Z. w dniu [...].11.2016r. i A.M. w dniu [...].11.2016r. wszczęło przedmiotowi postępowanie egzekucyjne. A. M. wniosła zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej. Postanowieniem PINB Nr [...] z dnia [...].12.2016r. nie uznano zarzutów złożonych w toku postępowania egzekucyjnego mającego na celu wyegzekwowanie ww. obowiązku wynikającego z decyzji PINB z dnia [...].07.2012r. Zażalenie na powyższe rozstrzygnięcie złożyła A. M. Wobec powyższego, [...]WINB pismem z dnia [...].02.2017r. zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w [...] o udzielenie informacji, czy Wojewoda [...] podjął działania w związku z wnioskiem J. Z. o wstrzymanie prowadzonego przez organ powiatowy postępowania egzekucyjnego. Decyzją Nr [...] z dnia [...].04.2017r. Wojewoda [...] odmówił wstrzymania egzekucji administracyjnej. Zdaniem [...]WINB, zaskarżone rozstrzygnięcie powinno zostać utrzymane w mocy, jako odpowiadające przepisom prawa. Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym. Rola zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym sprowadza się przede wszystkim do jednego ze sposobów weryfikacji czynności organów egzekucyjnych mających służyć ochronie adresata czynności, który może być wykorzystany wyłącznie na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Organ przywołał treść art. 33 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i podkreślił, że A.M. w piśmie z dnia [...].11.2016r. skierowanym do PINB i zatytułowanym, jako "zażalenie na tytuł wykonawczy Nr [...]z dnia [...].11.2016r." wskazała, iż ma trudną sytuację rodzinną oraz deklaruje zamiar samodzielnego wykonania obowiązku rozbiórki nadbudowanej części budynku do dnia [...].03.2017 r. Nie wskazała wprost, na jakich przesłankach opiera wniesione zarzuty do tytułu wykonawczego. Ponadto, A. M. wnosiła również o niezastosowanie wobec niej środka egzekucyjnego w postaci grzywny w celu przymuszenia. [...]WINB wyjaśnił, że żaden środek egzekucyjny nie został wobec podmiotu zobowiązanego jeszcze zastosowany. PINB, jako organ egzekucyjny, jest zobowiązany do obligatoryjnego prowadzenia postępowania egzekucyjnego mającego na celu wyegzekwowanie danego obowiązku. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, w którym skarżąca wskazuje na przesłanki wynikające z art. 33 § 1 pkt 4, 5, 7 i 8 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, [...]WINB zauważył, iż w piśmie z dnia [...].11.2016r. stanowiącym zarzuty "zobowiązana nie ujawniła żadnej przesłanki, a tym bardziej błędu co do osoby zobowiązanej, niewykonalności obowiązku oraz niedoręczenia upomnienia". [...]WINB przywołał również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 11.02.2015r. sygn. akt II SA/Go 7/15, wskazując, że błąd co do osoby zobowiązanego dotyczy zarówno sytuacji, w której organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego i której doręczyli tytuł wykonawczy wraz z pouczeniem oprawie wniesienia zarzutów, jak i sytuacji, gdzie w tytule wykonawczym wskazano osobę, na której nie ciąży obowiązek. Tym niemniej, obowiązek określony w decyzji PINB z dnia [...].07.2012r. został nałożony na A.M. i J.Z.. Przewidziany w art. 33 pkt 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzut dotyczy kontroli formalnej tożsamości osoby, co do której prowadzi się egzekucję z tytułem wykonawczym oraz decyzją stanowiącą podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Zarzut w postępowaniu egzekucyjnym nie może być jednak traktowany jako instrument do weryfikacji decyzji. A. M. podniosła także zarzut niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym, gdyż obowiązek wynikający z ww. decyzji PINB nie jest sprecyzowany, tj. nie podano ile cm obiektu podlega rozbiórce. Organ wyjaśnił więc, ze przesłanka niewykonalności obowiązku z art. 33 § 1 pkt 5 w/w ustawy oznacza taka niewykonalność, która może zaistnieć zarówno przed jego wydaniem, jak i już po ustaleniu obowiązku. Może ona mieć charakter trwały lub czasowy, co ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia przez organ egzekucyjny zarzutu opartego na tej podstawie. Jako przykłady, w których można zasadnie powoływać się na niewykonalność obowiązku, organ wskazał wymieniane w orzecznictwie sytuacje, kiedy obowiązek taki jest być niemożliwy do wykonania nawet przy uwzględnieniu aktualnych osiągnięć wiedzy i techniki. Bez znaczenia są w tym przypadku ewentualne utrudnienia, koszty. Niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym oznacza zawsze, że istnieją niezależne od zobowiązanego oraz trwałe przyczyny braku możliwości wykonania obowiązku. Przesłanką zaś uznania decyzji za niewykonalną nie mogą być trudności w wyegzekwowaniu decyzji, wiążące się z takimi działaniami adresatów decyzji lub innych osób zainteresowanych, które skutkują utrzymaniem dotychczasowego stanu rzeczy albo uwarunkowane względami ekonomicznymi i finansowymi. Stwierdzić więc należało, iż zarzut niewykonalności egzekwowanej decyzji nie ma miejsca w omawianej sprawie. Odnośnie zarzutu braku uprzedniego doręczenia upomnienia T.E. organ wyjaśnił, że zarzut ten nie jest nietrafny, gdyż osoba ta nie jest zobowiązana do wykonania obowiązku wynikającego z egzekwowanego rozstrzygnięcia. Ponadto wobec zobowiązanej nie zastosowano jeszcze żadnego środka egzekucyjnego, stąd również zarzut dotyczący zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego jest niezasadny. Z postanowieniem tym nie zgodziła się A.M., wnosząc pismem datowanym na [...].06.2017 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę i zaskarżając ww. postanowienie. Skarżąca powołała się na to, że "nastąpiły zmiany w prawie budowlanym - które odnoszą się wprost do sytuacji w jakiej się znajduje ja i moja rodzina i na zasadach słuszności ( zasadach współżycia społecznego) które to zmiany winny być zastosowane przez tut. Sąd w tej sprawie (szczególnie że chodzi tu o nadbudowę około 0,70 m altany zwanej przez PINB dla [...] garażem ( w jej wysokości nie przekraczającej 4, 8 m i powierzchni nie przewyższającej 35 m2) - gdzie nakaz rozbiórki dotyczy bliżej nie sprecyzowanej części p. Altany - budynku gdzie przechowywany był dotychczas opał a dostosowanego obecnie do wypoczynku". Skarżąca stwierdziła, że 1 stycznia 2017 r. weszła w życie ustawa z 16 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców. Ustawa wprowadzała ułatwienia i uproszczenia m.in. dla inwestorów budowlanych. Jej celem jest poprawa warunków prawnych wykonywania działalności gospodarczej w Polsce. Nowelizacja wprowadza w 20 ustawach zmiany, które mają uprościć wykonywanie działalności gospodarczej. Jedną ze zmienionych ustaw jest prawo budowlane. Zmiany redukują niektóre obowiązki administracyjne, doprecyzowują zagadnienia wywołujące wątpliwości interpretacyjne oraz wprowadzają zapisy wspierające rozwój i usprawnienie procesu inwestycyjnego. Ustawa ta nowelizuje również Prawo budowlane. Zmiany polegają na przyjęciu regulacji, które mają uprościć postępowanie związane z realizacją obiektów budowlanych. Ustawa wprowadza zwolnienie niektórych robót budowlanych z pozwolenia na budowę lub zgłoszenia - będzie to dotyczyło budowy obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej: parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2. przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m, oraz suszarni kontenerowych o powierzchni zabudowy do 21 m2. Dotychczas prace takie wymagały zgłoszenia, po nowelizacji nie będzie wymagane ani pozwolenie na budowę, ani zgłoszenie; budowy wiat o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki. Obecnie budowa takich wiat wymaga pozwolenia na budowę, natomiast po nowelizacji będzie wymagać zgłoszenia. Od 1 stycznia 2017 r. nie będą wymagały ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia przebudowy budynków, których budowa wymaga pozwolenia na budowę. Obecnie taka przebudowa wymaga pozwolenia na budowę; nowelizacja przewiduje, że wymóg uzyskania pozwolenia na budowę pozostanie dla przebudowy przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych; przebudowy budynków mieszkalnych jednorodzinnych. Obecnie przebudowę taką można zrealizować na podstawie zgłoszenia, pod warunkiem, że nie prowadzi do zwiększenia dotychczasowego obszaru oddziaływania tych budynków. W wyniku nowelizacji zgłoszenie będzie wymagane jedynie w zakresie przebudowy przegród zewnętrznych oraz elementów konstrukcyjnych budynków mieszkalnych jednorodzinnych, o ile nie prowadzi to do zwiększenia dotychczasowego obszaru oddziaływania tych budynków. W pozostałym zakresie przebudowa nie będzie wymagała ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia. Powyższe dotyczy także remontu obiektów budowlanych, których budowa wymaga pozwolenia na budowę. Obecnie taki remont wymaga zgłoszenia. Nowelizacja przyjmuje, że zgłoszenia będą wymagały takie remonty, które dotyczą obiektów budowlanych innych niż budynki, których budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę oraz przegród zewnętrznych albo elementów konstrukcyjnych budynków, których budowa wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto ustawa wprowadza zmiany polegające na zniesieniu obowiązku dokonania zgłoszenia także w odniesieniu do przebudowy obiektów gospodarczych związanych z produkcją rolną i uzupełniających zabudowę zagrodową w ramach istniejącej działki siedliskowej: parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m oraz suszarni kontenerowych o powierzchni zabudowy do 21 m2; wolno stojących parterowych budynków gospodarczych, garaży, altan oraz przydomowych ganków i oranżerii (ogrodów zimowych) o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym łączna liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać dwóch na każde 500 m2 powierzchni działki; wolno stojących parterowych budynków rekreacji indywidualnej, rozumianych jako budynki przeznaczone do okresowego wypoczynku, o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy czym liczba tych obiektów na działce nie może przekraczać jednego na każde 500 m2 powierzchni działki. Jednocześnie ustawa przyjmuje dopuszczenie budowy bez pozwolenia na budowę silosów na materiały sypkie (mieszanki paszowe, otręby itp.) do 7 m wysokości (obecnie 4,5 m). Wobec w/w zmian w prawie budowlanym i celowości ich zastosowania w tej sprawie na zasadach słuszności i zasadach współżycia społecznego (polegających na tym, że nie powinno się rozbierać w Polsce części budynku, który jest estetyczny, nie zaburza estetyki pasu zabudowań, nie przeszkadza sąsiadom jest potrzebny i służy dobrze mieszkańcom, a decyzje nieracjonalne wydane pod rządami poprzednich przepisów powinna być zmieniona z urzędu lub na wniosek stron) – skarga była w ocenie skarżącej i zasadna i konieczna. Skarżąca wskazała na jej szczególnie trudną sytuację materialną. Przedmiotowy dom jednorodzinny w wyniku wstrząsów spowodowanych przez emisję z działki sąsiadów w 2014 - 2015 roku (przy budowie sali gimnastycznej w sąsiadującej z posesją szkoły podstawowej nr [...]) został rozszczelniony, a sprawa zawisła w Sądzie Rejonowym dla [...] I Wydział Cywilny, za sygn. akt [...] , z powództwa T. E. Przedmiotowy budynek służy obecnie także, jako magazyn gdzie przechowywane są część rzeczy z domu do którego wnętrza, w wyniku rozszczelnienia się dachu, dostała się woda opadowa (popękały ściany i sufit). Skarżąca wniosła o tu, "aby tut. Sąd przeprowadził dowód z akt sprawy jaka obecnie toczy się przed Sądem Rejonowym dla [...] I Wydział Cywilny Syg. akt [...] w tej sprawie, na okoliczność : poparcia moich twierdzeń - o jakich jest mowa w tej skardze" i "o zmianę przedmiotowej decyzji zgodnie z moim wnioskiem i nakazanie stosownym urzędom państwowym aby z urzędu wszczęły postępowanie mające na celu zastosowanie obecnie obowiązujących przepisów prawa budowlanego, w stosunku do w/w altany (zwanej przez PINB dla [...] garażem). Wniosła ponadto o "nakazanie przez tut. Sąd wstrzymania rozbiórki p. Altany (garażu) i nakazanie wszczęcia z urzędu procedury legalizacyjnej także w jej części nadbudowanej - na podstawie : sąd zna prawo" oraz o zwolnienia z kosztów sądowych i "przyznanie mi pełnomocnika procesowego z urzędu ze względu iż nie znam się na prawie, nie stać mnie na zatrudnienie prawnika z wolnego rynku naraziło by to mnie na jeszcze większy niedostatek". Skarżąca oświadczyła też, że "dokumenty udowodniające mój w/w stan dostarczę na wezwanie Sądu Administracyjnego". W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko i wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi przepisami prawa, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1369), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w wypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym, z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że kontrolowane postanowienie [...]WINB nie narusza prawa w sposób opisany powyżej, gdyż utrzymuje w mocy prawidłowe prawnie postanowienie PINB. Skarga nie jest zasadna. Na wstępie wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 3 § 1 u.p.e.a. egzekucję administracyjną stosuje się m.in. do obowiązków o charakterze niepieniężnym, pozostających we właściwości organów administracji rządowej i samorządu terytorialnego, gdy wynikają one z decyzji lub postanowień właściwych organów. Regulująca zasady postępowania egzekucyjnego ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz.U. z 2017 r. poz. 1201, dalej: "u.p.e.a.") stanowi w art. 1a pkt. 12 lit. b, że dopuszczalnymi środkami egzekucyjnymi w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym obowiązków o charakterze niepieniężnym jest grzywna w celu przymuszenia, wykonanie zastępcze, odebranie rzeczy ruchomej, odebranie nieruchomości, opróżnienie lokali i innych pomieszczeń, przymus bezpośredni. Ustawodawca określił w ten sposób enumeratywny katalog dopuszczalnych w takim postepowaniu środków przymusu państwowego. W sprawie niniejszej PINB słusznie ustalił następujące okoliczności. [...] lipca 2016r. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wydał decyzję znak: [...] stwierdzającą nieważność decyzji [...]WINB z dnia [...] września 2012r., Nr [...], ale w części dotyczącej samowolnie wybudowanego budynku garażowego znajdującego się na nieruchomości przy ul. [...] w [...]. Mając to na postanowieniem z dnia [...] września 2016r. Nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne wszczęte w stosunku do zobowiązanych na podstawie tytułu wykonawczego [...] Nr [...]z dnia [...] grudnia 2014r. Skoro jednak Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w części dotyczącej nakazu rozbiórki nadbudowanego ww. budynku garażowego odmówił stwierdzenia nieważności ww. decyzji [...]WINB to stała się ona ostateczna (decyzja GINB z [...] sierpnia 2016r. znak: [...]). Z uwagi na to, jak również biorąc pod uwagę fakt niewykonania w całości nałożonego obowiązku, PINB poprawnie wszczął postępowanie egzekucyjne w stosunku do A.M. i J.Z., zgodnie z art. 15 § 1 u.p.e.a. doręczając skarżącej upomnienie [...] z dnia [...] sierpnia 2013 r.. a następnie wystawił i doręczył tytuł wykonawczy [...] Nr [...] dnia [...] listopada 2016 r. (art. 26 § 1 i § 5 u.p.e.a.). Okoliczności te wynikają z akt sprawy. Ustawodawca, w art. 33 u.p.e.a. ustanowił katalog zamknięty przyczyn, z powodu których zobowiązany może kwestionować zasadność egzekucji administracyjnej. Przyczyny te określił prawodawca, jako podstawy zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W art. 33 § 1 pkt. 1 – 10 zostały wymienione wszelkie dopuszczalne w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zarzuty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej może być więc wyłącznie: 1) wykonanie lub umorzenie w całości albo w części obowiązku, przedawnienie, wygaśnięcie albo nieistnienie obowiązku; 2) odroczenie terminu wykonania obowiązku albo brak wymagalności obowiązku z innego powodu, rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej; 3) określenie egzekwowanego obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i 4; 4) błąd co do osoby zobowiązanego; 5) niewykonalność obowiązku o charakterze niepieniężnym; 6) niedopuszczalność egzekucji administracyjnej lub zastosowanego środka egzekucyjnego; 7) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1; 8) zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego; 9) prowadzenie egzekucji przez niewłaściwy organ egzekucyjny; 10) niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27, a w zagranicznym tytule wykonawczym - wymogów określonych w art. 102 ustawy o wzajemnej pomocy. Ww. art. 33 wymienia wiec taksatywnie przyczyny, które mogą być podstawą zarzutów. Wniesienie zarzutów z innych przyczyn (np. kwestionowanie przez zobowiązanego prawidłowości decyzji, z której wynika obowiązek) w ogóle nie upoważnia organu egzekucyjnego do rozpatrzenia takich zarzutów, chyba że organ egzekucyjny byłby jednocześnie organem wydającym decyzję i miałby podstawę do jej uchylenia (np. stwierdzenia nieważności decyzji). Wtedy jednak nie działałby jako organ egzekucyjny, lecz jako organ rozpatrujący meritum sprawy (por. np. komentarz do art. 33 u.p.e.a. w: . Hauser, A. Skoczylas (red.), Postępowanie egzekucyjne w administracji. Wyd. 9, Komentarz. Warszawa 2018). Jak słusznie wyjaśnił Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 3 listopada 2017 r. (sygn.. akt III SA/Łd 518/17) "katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów jest katalogiem zamkniętym i żadne inne sytuacje czy powody nie mogą być podstawą wniesienia zarzutów. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są sformalizowanym środkiem prawnym. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia. Przy tym podniesione w nich okoliczności, które zdaniem zobowiązanego, wykluczają możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny, właściwy do rozpoznania tego środka prawnego. Jeżeli zatem dany zarzut nie zostanie podniesiony przez zobowiązanego, to nie może być rozpoznany przez organ egzekucyjny, a co za tym idzie ani w postępowaniu odwoławczym, ani w skardze do sądu administracyjnego, nie można organowi egzekucyjnemu skutecznie zarzucić, że nie uwzględnił on okoliczności będącej przeszkodą w prowadzeniu egzekucji administracyjnej, jeżeli wcześniej nie wniesiono zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji, obejmującego tą okoliczność". Skarżąca, w swym piśmie z dnia [...] listopada 2016 r. nazwanym zażaleniem, a prawidłowo zakwalifikowanym przez PINB, jako zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, kwestionuje uciążliwość środka przymuszającego – grzywny. Wbrew więc stanowisku organów obu instancji powołała ona zarzut z art. 33 § 1 pkt. 8 u.p.e.a. Tym samym, błędem było uznanie zarówno przez PINB, jak i [...]WINB, że "autorka zarzutów nie wskazała na której z przesłanek przewidzianych w art. 33 § 1 u.p.e.a. opiera swoje stanowisko". Jednakże, w ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powyższe błędne ustalenie organów nie miało wpływu na wynik sprawy. Jak bowiem wyjaśnił to skarżącej organ I instancji w uzasadnieniu postanowienia z dnia [...] grudnia 2016 r. nałożenie grzywny w celu przymuszenia oznacza zastosowanie środka egzekucyjnego określonego w art. 1a pkt. 12 lit. b u.p.e.a. w drodze uprzednio wydanego postanowienia wskazującego rodzaj środka i wymiar, z jednoczesnym uwzględnieniem zasad ogólnych, określonych w art. 3 oraz art 7 § 2 u.p.e.a., co dotychczas nie miało miejsca. Prawidłowo uznał organ I i II instancji, że przedmiotem obowiązku nałożonego na skarżącą w tytule wykonawczym [...]Nr [...][...] listopada 2016 r. jest wykonanie nakazu rozbiórki nadbudowanej części budynku garażowego - na podstawie decyzji ostatecznej z dnia [...] lipca 2012r., Nr [...]. Do dnia orzekania przez PINB o uznaniu zarzutów skarżącej za bezpodstawne nie przedstawiła ona żadnych zarzutów z art. 33 § 1 u.p.e.a., za wyjątkiem zarzutu zbytniej dolegliwości grzywny w celu przymuszenia, która jednak nie została wobec niej w żaden sposób orzeczona. Stąd też postanowienie PINB z [...] grudnia 2016 r. było prawidłowe. Dopiero w zażaleniu z dnia [...] stycznia 2017 r. na ww. postanowienie PINB skarżąca wskazała na zarzuty z art. 33 § 1 pkt. 1, 4, 7, 8 u.p.e.a., uznając, że wynikają one z jej pisma z [...] listopada 2016 r. Skarżąca zarzuciła więc, że nastąpiło w części obowiązku (co uzasadniła tym, że rozbiórka ma dotyczyć części budynku, "a nie jest uściślone ile ma być rozebrane"), a także, że wystąpił błąd co do osoby zobowiązanego (gdyż inwestorem jest T. E. bez zgody skarżącej, a ponadto ma służebność i użytkuje nieruchomość, więc powinien być adresatem nałożonego obowiązku). Zarzut miał – zdaniem skarżącej – dotyczyć także braku uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, o którym mowa w art. 15 § 1 u.p.e.a. (gdyż nie otrzymał go T. E.), jak również zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (bez uzasadnienia, jaki środek miał być zastosowany w stosunku do skarżącej). W odniesieniu do tak sprecyzowanych zarzutów (za wyjątkiem zarzutu uciążliwości środka egzekucyjnego, o czym byłą mowa powyżej), organ II instancji zasadnie uznał, że "w piśmie z dnia [...].11.2016r. stanowiącym zarzuty zobowiązana nie ujawniła żadnej przesłanki, a tym bardziej błędu co do osoby zobowiązanej, niewykonalności obowiązku oraz niedoręczenia upomnienia". Niekwestionowany jest pogląd, że jeżeli zobowiązany w zarzutach wniesionych w terminie 7 dni od otrzymania tytułu wykonawczego ograniczy je wyłącznie do jednej (bądź kilku) podstaw wymienionych w art. 33 u.p.e.a., to traci możliwość późniejszego zgłaszania nowych podstaw zarzutów, w szczególności w toku postępowania zażaleniowego, czy też sądowoadministracyjnego (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 7 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 1570/16). Wprawdzie zobowiązany nie może po upływie terminu do wniesienia zarzutów ich uzupełniać, powołując nowe podstawy, gdyż zarzuty takie są spóźnione i nie podlegają rozpatrzeniu i nie może także zgłosić nowych zarzutów w toku postępowania w sprawie stanowiska wierzyciela wobec zarzutów, ani też w toku postępowania zażaleniowego, ani tym bardziej w toku postępowania sądowoadministracyjnego (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 3 listopada 2017 r., sygn.. akt III SA/Łd 518/17), tym niemniej wyjaśnienia [...]WINB odnośnie stanowiska skarżącej wyrażonego w zażaleniu nie naruszają w ocenie tut. Sądu prawa i nie wpłynęły na treść zaskarżonego postanowienia. [...]WINB bowiem, należycie pojmując zasadę dwuinstancyjności w postepowaniu administracyjnym (art. 15 k.p.a.), a w szczególności fakt, że obowiązek organu odwoławczego nie polega na samej kontroli zaskarżonego orzeczenia, ale obejmuje rozpoznanie sprawy w całości, merytorycznie, jak również stosując zasadę praworządności (art. 7 k.p.a.) i w celu budowania zaufania obywateli do organów władzy publicznej (art. 8 k.p.a.) zajął wyczerpujące stanowisko odnośnie twierdzeń skarżącej, rozwiniętych dopiero w zażaleniu. Słusznie więc [...]WIN wyjaśnił skarżącej, że błąd co do osoby zobowiązanego polega na podjęciu czynności egzekucyjnych wobec osoby, która nie była zobowiązanym w rozumieniu art. 1a pkt. 20 u.p.e.a., podczas, gdy obowiązek określony w decyzji PINB Nr [...]z dnia [...] lipca 2012 r. został nałożony na skarżącą A.M. (i J. Z.), a więc zobowiązana została wskazana prawidłowo. Podobnie, prawidłowo organ II instancji wyjaśnił, że "przesłanka niewykonalności obowiązku wskazana w art. 33 § 1 pkt 5 w/w ustawy oznacza niewykonalność aktu nakładającego na zobowiązanego obowiązek (...). Bez znaczenia są w tym przypadku ewentualne utrudnienia, koszty" etc. [...]WINB wyjaśnił ponadto, czemu zarzut dotyczący braku doręczenia upomnienia T. E. jest bezzasadny - gdyż osoba ta nie jest zobowiązana do wykonania obowiązku wynikającego z egzekwowanej decyzji. Podobnie, jak PINB, organ odwoławczy poprawnie wskazał, że wobec skarżącej nie zastosowano w postepowaniu żadnego środka egzekucyjnego, stąd zarzut nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego jest niezasadny. Skoro zarzut z pisma skarżącej z [...] listopada 2016 r., potraktowanego przez PINB, jako zarzuty w postepowaniu egzekucyjnym, dotyczący nadmiernej uciążliwości środka egzekucyjnego (niezastosowanego) był niezasadny, a dodatkowo [...]WINB wyjaśnił skarżącej czemu błędne jest podnoszenie innych zarzutów (nota bene spóźnionych), to organa obu instancji nie miały możliwości innego rozstrzygnięcia sprawy. Słusznie więc PINB uznał zarzuty za niezasadne (art. 34 § 1 i §4 u.p.e.a.), a stanowisko takie podtrzymał [...]WINB (art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. zw. z art. 144 k.p.a.), gdyż utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji organ odwoławczy zaakceptował zawarte w postanowieniu PINB rozstrzygnięcie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnia ponadto, że utrwalonym poglądem w orzecznictwie i doktrynie jest, że zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym nie są właściwym środkiem prawnym do kwestionowania istnienia lub zakresu obowiązku, nałożonego na zobowiązanego orzeczeniem administracyjnym. Skarżąca nie może w postępowaniu egzekucyjnym podważać ostatecznej decyzji o nakazie rozbiórki. Jak natomiast wynika z pism skarżącej - w tym skargi do tut. Sądu - zdecydowana większość podnoszonych przez nią argumentów zmierza do wykazania wadliwości lub niesprawiedliwości decyzji ostatecznej (z dnia [...] lipca 2012r., Nr [...]) o nakazaniu rozbiórki nadbudowanej części budynku garażowego. W tym też zakresie uzasadnienie skargi z dnia [...] czerwca 2017 r., dotyczące w zasadzie wyłącznie zmian w prawie budowlanym (przy czym Sąd nie zajmuje stanowiska odnośnie prawidłowości wysnuwanych przez skarżącą wniosków odnośnie tych zmian ustawowych) w żadnej mierze nie mogło przyczynić się do uwzględnienia żądania skarżącej. Jak słusznie stwierdził w wyroku z dnia 9 maja 2017 r. (sygn. akt I SA/Gd 1095/16) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku "w ramach postępowania opartego na uregulowaniach zawartych w treści art. 33 i nast. ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.) nie jest dopuszczalne badanie prawidłowości prowadzenia postępowania, które zakończyło się wydaniem ostatecznych decyzji stanowiących podstawę wystawionych tytułów wykonawczych". Z powyższych przyczyn, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło