VII SA/Wa 1524/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla, , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Magdalena Maliszewska, Protokolant spec. Sylwia Kruszyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J.C. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] kwietnia 2011. znak: [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie I. skargę oddala, II. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz radcy prawnego A.P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi wniesionej przez J.C. jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2011 r. znak: [...] , wydana w następującym stanie faktycznym i prawny: Pismem z 25 lutego 2011 r. Prokuratura Rejonowa w [...] zwróciła się do Prezydenta Miasta [...] o wszczęcie postępowania i skierowanie J.C. na badanie lekarskie w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. W uzasadnieniu pisma wskazano, że Prokuratura Rejonowa w [...] prowadziła postępowanie przygotowawcze z udziałem J.C. . W toku tego postępowania, w związku z okolicznościami zdarzenia, tym, iż J.C. zachowywała się w sposób wskazujący na zaburzenia psychiczne, wyłączono materiały celem przeprowadzenia postępowania o przymusowe umieszczenie jej w szpitalu psychiatrycznym. W dniu 10 lutego 2011 r. skierowano do Sądu Rejonowego w [...] wniosek w tej sprawie. Nadto, wskazano, że z uzyskanej do sprawy opinii sądowo psychiatrycznej wynika między innymi, iż stan psychiczny J.C. jest niezadowalający, znajduje się ona w okresie zaostrzenia choroby psychicznej. Pismem z 2 marca 2011 r. Prezydent Miasta [...] zawiadomił o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie skierowania J.C. na badania lekarskie w celu orzeczenia istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami wskazując na pismo Prokuratury Rejonowej w [...] i jednocześnie pouczając o prawach wynikających dla strony postępowania z art. 10 § 1 k.p.a. Następnie, decyzją z 10 marca 2011 r. znak: WKT.5430.8.36.2011 Prezydent Miasta [...] na podstawie art. 122 ust. 1 pkt 4 i 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.), skierował J. C., posiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. B, na badania lekarskie. Decyzję tę organ uzasadnił wystąpieniem Prokuratury Rejonowej w [...] . W odwołaniu wniesionym od tej decyzji J.C. podniosła, iż nie zgadza się z wydaną decyzją i stanowiskiem Prokuratury Rejonowej w [...] . Wskazała, że jej stan zdrowia nie dyskwalifikuje jej jako kierowcy. Obecnie jest na zwolnieniu lekarskim ze względu na rehabilitację po urazie kręgosłupa. Po rozpatrzeniu odwołania J.C. , Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w dniu [...] kwietnia 2011 r. wydało (zaskarżoną obecnie do Sądu) decyzję, którą na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] z 10 marca 2011 r. W uzasadnieniu orzeczenia Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wskazało na przepis art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym oraz na § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15), które to przepisy regulują (jak wyjaśnił organ) kierowanie kierowcy na badania lekarskie z uwagi na nasuwające się zastrzeżenia co do stanu zdrowia mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. W kontekście tych przepisów organ odwoławczy wskazał, że Prezydent Miasta [...] prawidłowo uznał, iż wystąpiły w sprawie przesłanki zastosowania ww. przepisów skoro (jak wynika z wniosku Prokuratury Rejonowej w [...] ), biegli lekarze psychiatrzy badający skarżącą w postępowaniu karnym, stwierdzili u niej chorobę psychiczną, która znajduje się w okresie zaostrzenia. Okoliczności te, jak podał organ odwoławczy, z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują bowiem na to, że w stosunku do skarżącej mogą występować przeciwwskazania zdrowotne, co do jej dalszego udziału w ruchu drogowym w charakterze kierowcy. Jednocześnie organ odwoławczy zaznaczył, ze w niniejszej sprawie organ nie miał obowiązku ustalać, czy u skarżącej istnieją przeciwskazania do prowadzenia pojazdu, a jedynie, czy istnieją takie zastrzeżenia, co do jej stanu zdrowia, które wymagają przeprowadzenia badań mających na celu stwierdzenie istnienia lub brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem. Organ odwoławczy wskazał także na to, że stan zdrowia kierującego pojazdem mechanicznym jest istotny nie tylko dla jego własnego bezpieczeństwa, ale również bezpieczeństwa innych uczestników ruchu drogowego. Dlatego też w sytuacji, o jakiej mowa w art. 122 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy, organ nie tylko ma prawo ale również obowiązek skierowania kierującego pojazdem na badania. Przy czym, decyzja wydana w tym zakresie ma charakter zapobiegawczy, a nie sankcyjny. Decyzja ta w żaden sposób nie przesądza o cofnięciu uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z [...] kwietnia 2011 r., strona skarżąca – J.C. wskazała, że wniosek Prokuratury Rejonowej w [...] jest nietrafiony, gdyż biegli lekarze psychiatrzy badający ją w postępowaniu karnym źle zdiagnozowali chorobę i źle dobrali leki. Złe leki spowodowały, że była otępiała, otumaniona. Dopiero kolejne badania wskazały na to, że ma niedoczynność tarczycy i nadczynność nadnerczy, a nie chorobę psychiczną. Skarżąca wskazała także, że skończyła studia wyższe z wynikiem dobrym, a gdyby miała chorobę psychiczną nie byłoby to możliwe. Podała także, że obecnie nie bierze żadnych leków i wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Pismem procesowym z 23 marca 2012 r. profesjonalny pełnomocnik skarżącej ustanowiony z urzędu podtrzymał wnioski merytoryczne zawarte w skardze. Dodatkowo zarzucił naruszenie: -przepisów postępowania mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 77 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy, niezebranie w sposób wyczerpujący i nierozpatrzenie całego materiału zgromadzonego w sprawie i niedokonanie własnych ustaleń w sprawie zaistnienia przesłanek skierowania skarżącej na badania lekarskie, a także art. 107 § 1 i 3 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia faktycznego decyzji, co uniemożliwiało tym samym skuteczną obronę interesów skarżącej; -przepisów prawa materialnego, tj. niewłaściwe zastosowanie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym w zw. z § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami poprzez nieustalenie przesłanki o zastrzeżeniach w stanie zdrowia skarżącej, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Podnosząc powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Jednocześnie pełnomocnik skarżącej wniósł o przyznanie mu wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną świadczoną z urzędu. W uzasadnieniu pisma procesowego pełnomocnik skarżącej przede wszystkim podniósł, że Prezydent Miasta [...] w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania wskazał na wystąpienie Prokuratora Rejonowego w [...] i to samo wystąpienie stanowiło podstawę wydania decyzji przez ten organ o skierowaniu skarżącej na badania lekarskie. Organ I instancji w ogóle nie dokonywał w tej sprawie własnych ustaleń i nie przeprowadził własnego postępowania mającego na celu uznanie, że zachodzą zastrzeżenia w stanie zdrowia skarżącej, mogące powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Tak też zachował się organ odwoławczy, wyraźnie wskazując, że organ I instancji uzasadnił decyzję wystąpieniem Prokuratury. Powołując się na orzeczenie sądu administracyjnego pełnomocnik skarżącej wskazał dalej, że skierowanie kierującego pojazdem na poddanie się sprawdzeniu jego stanu zdrowia jest dopuszczalne tylko wówczas, gdy nasunął się zastrzeżenia co do jego stanu zdrowia. Okoliczności ustalone przez organ muszą z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazywać, że w stosunku do kierującego mogą występować przeciwskazania zdrowotne co do jego dalszego udziału w ruchu w takim charakterze. W końcu, pełnomocnik skarżącej podniósł, że decyzja wydana w sprawie w I instancji nie spełnia wymogów określonych w art. 107 k.p.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Sąd nie podzielił zarzutów w niej podniesionych, nie znalazł też żadnych innych przyczyn, dla których należałoby skargę uwzględnić. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja oparta jest na dostatecznie zgromadzonym materialne dowodowym, a okoliczności faktyczne z niego wynikające wypełniały dyspozycję § 2 ust. 5 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 7 stycznia 2004 r. w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. Nr 2, poz. 15) stanowiącego uszczegółowienie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 108, poz. 908 ze zm.). Wskazane przepisy obowiązywały w dacie wydania zapadłych w sprawie decyzji i stanowiły podstawę materialnoprawną tych rozstrzygnięć. Przy czym dostrzec w tym miejscu należy, iż od dnia 11 lutego 2012 r. zmienił się stan prawny w ww. zakresie, a zmiany te zostały wprowadzone ustawą z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151) – v. art. 139 ustawy o kierujących pojazdami. Niemniej orzekając w niniejszej sprawie Sąd obowiązany był uwzględnić stan obowiązujący w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia. Wyjaśnić więc w tym miejscu trzeba, iż stosownie do treści art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym badaniu lekarskiemu przeprowadzanemu w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdem podlega kierujący pojazdem skierowany decyzją starosty w przypadkach nasuwających zastrzeżenia co do stanu jego zdrowia. Przepis ten został doprecyzowany w ww. rozporządzeniu Ministra Zdrowia, wydanym w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 123 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Zgodnie z § 2 ust. 5 wskazanego rozporządzenia, starosta może również skierować na badanie lekarskie osobę, co do której powziął wiarygodną informację o zastrzeżeniach w stanie zdrowia tej osoby, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdów. Z przytoczonych regulacji prawnych wynika, że jedyną przesłanką skierowania kierowcy na badanie lekarskie jest powzięcie przez właściwy organ wiarygodnej informacji o zastrzeżeniach w stanie jej zdrowia. Przy czym, to dopiero badanie lekarskie ma przesądzić, czy dana osoba może kierować pojazdem czy też istnieją ku temu przeciwwskazania, a to oznacza, że starosta nie ma obowiązku prowadzić postępowania dowodowego w takim zakresie, tj. szerszym niż to wynika z ww. przepisów. W oparciu o wskazane regulacje prawne, starosta ma jednak obowiązek zareagować decyzją gdy wystąpi przypadek nasuwający zastrzeżenia co do stanu zdrowia kierującego pojazdem. Uzyskanie takiej informacji obliguje właściwy organ do wydania orzeczenia o skierowaniu na badania, ale rozstrzygnięcie to w żaden sposób nie przesądza o uprawnieniach do kierowania pojazdami. Warto w tym miejscu dodatkowo zauważyć, iż zgodnie z art. 87 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego orzeczenia), kierującym może być osoba, która osiągnęła wymagany wiek i jest sprawna pod względem fizycznym i psychicznym oraz spełnia jeden z warunków określonych w pkt 1-3. Dostrzegając powyższe Sądu stwierdza, iż w rozpoznawanej sprawie wystąpiła sytuacja uzasadniająca zastosowanie art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym i § 2 pkt 5 ww. rozporządzenia w sprawie badań lekarskich kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami. Przypomnieć należy, iż postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało uruchomione na skutek informacji pochodzącej z Prokuratury Rejonowej w [...] , która w piśmie z 25 lutego 2011 r. zwróciła się o skierowanie skarżącej na badania lekarskie. Wnosząc o powyższe Prokuratura wskazała na okoliczności dotyczące skarżącej a znane Prokuraturze z uwagi na prowadzone postępowanie karne z jej udziałem. W ww. piśmie podano m.in., że w toku prowadzonego postępowania przygotowawczego J.C. zachowywała się w sposób wskazujący na zaburzenia psychiczne, a to spowodowało wyłączenie materiału celem przeprowadzenia postępowania o przymusowe umieszczenie jej w szpitalu psychiatrycznym. Z takim też wnioskiem wystąpiono do Sądu Rejonowego w [...] w dniu 10 lutego 2011 r. Podano także, że z uzyskanej do sprawy opinii sądowo psychiatrycznej wynika, że stan psychiczny J.C. jest niezadowalający, znajduje się ona w okresie zaostrzenia choroby psychicznej. Zdaniem Sądu, zawarte w piśmie Prokuratury stwierdzenia i przytoczone fakty (w tym dotyczące opinii biegłego sądowego), bezspornie nasuwały zastrzeżenia co do stanu zdrowia skarżącej. Skoro zaś informacje te pochodziły od Prokuratury, należało uznać je za wiarygodne, a takich informacji wymaga się w ww. § 2 ust. 5 rozporządzenia. Dostrzegając powyższe stwierdzić też trzeba, że wobec treści pisma Prokuratury nie było potrzeby poszukiwania w sprawie dodatkowych materiałów dowodowych (tym bardziej, że również sama skarżąca o uzupełnienie materiału dowodowego nie wnosiła). Dane zawarte w tym piśmie, pochodzące z pewnego źródła wyraźnie bowiem wskazywały na wypełnienie dyspozycji przepisu art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym, doprecyzowanego ww. przepisem rozporządzenia z dnia 7 stycznia 2004 r. Wskazane pismo Prokuratury stanowi jedyny, ale wystarczający dowód w sprawie, a okoliczności z niego wynikające uzasadniały nie tylko wszczęcie postępowania, ale i wydanie decyzji o skierowaniu skarżącej na badania lekarskie. Nie bez znaczenia dla sprawy są również wyjaśnienia skarżącej zawarte w skardze oraz wyjaśnienia jej pełnomocnika w osobie matki – Z.W. zawarte w zażaleniu na postanowienie Sądu z 25 sierpnia 2011 r. Z wyjaśnień tych -zdaniem Sądu- wynika bowiem, że w stosunku do skarżącej mogą istnieć zastrzeżenia, co do stanu jej zdrowia. W ostatnim z ww. pism wskazano na to, że skarżąca cierpi na depresję, a to utrudnia funkcjonowanie nie tylko jej ale i osobom trzeci, bo wymaga ona opieki innych osób. Zauważyć należy, że skoro skarżąca nie może na co dzień funkcjonować bez opieki innej osoby (a na to wskazują przytoczone wyjaśnienia), to można mieć uzasadnione wątpliwości co do tego, czy może ona uczestniczyć w ruchu drogowym (a to ma znaczenie tak dla jej bezpieczeństwa, jak i innych kierujących). Z tych też przyczyn Sąd uznał, iż przytoczone wyjaśnienia potwierdzają zasadność wydanych w sprawie rozstrzygnięć. Warto w tym miejscu dodatkowo zauważyć, iż w orzecznictwie NSA wielokrotnie wskazywano, że podstawę wydania decyzji o skierowaniu na badania mogą stanowić tylko te przesłanki, które z dużą dozą prawdopodobieństwa wskazują na zmniejszenie się sprawności kierującego pojazdem. W tym kontekście NSA podnosił też, że niedomagania zdrowotne kierowcy są ważnym czynnikiem wpływającym na bezpieczeństwo tak kierowcy, jak i innych użytkowników dróg. Zagrożenie, o którym mowa może być wywołane niezdolnością kierowcy do prowadzenia pojazdu spowodowaną brakami fizycznymi lub umysłowymi, mającymi postać jednostek chorobowych, jak i cechami charakteru dyskwalifikującymi go jako kierowcę. Tak NSA m.in. w wyroku z 24 listopada 2010 r. sygn. akt I OSK 167/10 (lex nr 74522). W tym też wyroku NSA stwierdził, że z punktu widzenia bezpieczeństwa w ruchu drogowym nie jest obojętne, czy kierowca potrafi powściągnąć emocje w sytuacjach stresowych, z którymi będzie stykał się na drodze. Bez znaczenia natomiast jest, czy pojawiające się na tym tle dysfunkcje mają postać jednostki chorobowej, czy też cechy nieprawidłowej osobowości. Każda bowiem trwała niemożność emocjonalnego poradzenia sobie przez kierowcę z sytuacjami drogowymi będzie elementem dyskwalifikującym i dlatego też stan psychiczny, emocjonalny kierującego pojazdem nie jest bez znaczenia dla bezpieczeństwa w ruchu drogowym. Konkludując, w analizowanym stanie faktycznym informacja o zastrzeżeniach co do stanu zdrowia skarżącej pochodziła z Prokuratury Rejonowej w [...] i była oparta m.in. na opinii sądowo psychiatrycznej. Informacja ta była informacją wiarygodną, a tym samym uzasadniała wydanie decyzji w oparciu o art. 122 ust. 1 pkt 4 ww. ustawy. W konsekwencji, za prawidłową należało uznać zaskarżoną w sprawie decyzję, utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta [...] o skierowaniu skarżącej na badania lekarskie. Tak dokonanej oceny nie zmieniają zarzuty podniesione w sprawie, tak procesowe jak i dotyczące norm prawa materialnego. Analizując w pierwszej kolejności zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. Sąd uznał, iż wprawdzie można zgodzić się ze stroną skarżącą co do tego, że decyzja organu I instancji nie zawiera prawidłowego uzasadnienia, odpowiadającego wymogom przewidzianym w art. 107 k.p.a. Jednakże, zdaniem Sądy, wady popełnione przez organ I instancji w tym zakresie zostały konwalidowane decyzją organu odwoławczego. W zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] przywołało przepisy prawa materialnego, na podstawie których orzekało, dokonało ich wykładni, wskazało na materiał dowodowy w sprawie i wyjaśniło cel i skutek wydanego rozstrzygnięcia. W ocenie Sądu, w takiej sytuacji zarzut naruszenia art. 107 § 1 i 3 k.p.a. nie mógł odnieść zamierzonego skutku. Dodatkowo Sąd zaznacza, iż w sprawie wydana została decyzja o charakterze związanym, a powody jej wydania organ I instancji wprawdzie wskazał w sposób zbyt lakoniczny, ogólnikowy, niemniej na tym etapie również zostały one przedstawione. Za uwzględnieniem skargi nie przemawiały także pozostałe zarzuty procesowe, wskazujące na wadliwie przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe. Sąd nie stwierdził, aby taka sytuacja w tym przypadku miała miejsce. Wobec treści pisma Prokuratury Rejonowej w [...] z 25 lutego 2011 r., nie było potrzeby poszukiwania nowych dowodów, na co Sąd powyżej już wskazywał i kwestię tę wyjaśnił. Dlatego też Sąd za nieuzasadnione uznał zarzuty dotyczące naruszenia art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. Jednocześnie Sąd w tym miejscu zauważa, iż pełnomocnik skarżącej podnosząc powyższe nie wskazał jakie okoliczności nie zostały w sprawie wyjaśnione, a mogłyby mieć znaczenie prawne w sprawie. W końcu, za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 122 ust. 1 pkt 4 ustawy Prawo o ruchu drogowym i ww. § 2 ust. 5 rozporządzenia, albowiem (z przyczyn omówionych powyżej) okoliczności faktyczne występujące w sprawie wypełniały -zdaniem Sądu- dyspozycję tych przepisów. Z tych też przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji. O kosztach dla pełnomocnika świadczącego pomoc prawną z urzędu Sąd orzekł w oparciu o art. 250 wskazanej ustawy.