VII SA/Wa 1534/11

WyrokWSA w Warszawie2011-11-21

Skład orzekający: Elżbieta Zielińska – Śpiewak, Joanna Gierak – Podsiadły, Tadeusz Nowak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy altana śmietnikowa wybudowana bez pozwolenia na budowę, kwalifikowana jako samowola budowlana, podlega nakazowi rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego, mimo twierdzeń o zwolnieniu z obowiązku pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 22 Prawa budowlanego?
Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie potwierdził, że altana śmietnikowa wybudowana bez wymaganego pozwolenia na budowę stanowi samowolę budowlaną i podlega nakazowi rozbiórki na podstawie art. 48 Prawa budowlanego. Sąd wskazał, że nie ma zastosowania zwolnienie z obowiązku pozwolenia na budowę przewidziane w art. 29 ust. 1 pkt 22 Prawa budowlanego, gdyż obiekt ten jest odbudową, a nie przebudową, i nie spełnia warunków technicznych umożliwiających legalizację. Ocena prawna zawarta w prawomocnym wyroku z 2 grudnia 2008 r. jest wiążąca dla organów i sądu w ponownym rozpoznaniu sprawy.
Stan faktyczny
Wspólnota Mieszkaniowa O. w Warszawie wybudowała murowaną altanę śmietnikową na nieruchomości przy ul. O. bez wymaganego pozwolenia na budowę. Organy nadzoru budowlanego nakazały rozbiórkę obiektu jako samowoli budowlanej. Wspólnota kwestionowała nakaz rozbiórki, powołując się na zwolnienie z obowiązku pozwolenia na budowę dla obiektów małej architektury oraz na możliwość legalizacji. Sprawa była już wcześniej rozpatrywana przez WSA w Warszawie, który w wyroku z 2 grudnia 2008 r. potwierdził, że obiekt wymagał pozwolenia na budowę i stanowi samowolę budowlaną.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej O. w Warszawie na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z kwietnia 2011 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z marca 2011 r. nakazującą rozbiórkę altany śmietnikowej.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Zielińska – Śpiewak, , Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), Sędzia WSA Tadeusz Nowak, Protokolant st. sekr. sąd. Dorota Wasiłek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2011 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej O. w [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. skargę oddala Przedmiotem skargi wniesionej przez Wspólnotę Mieszkaniową O. w W. jest decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej również w skrócie: [...]WINB) z [...] kwietnia 2011 r. Nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] (dalej: PINB [...]) z [...] marca 2011 r. nr [...], mocą której na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tj. Dz. U. z 2010 Nr 243 poz. 1623, dalej: Prawo budowlane) organ ten nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej O. w W. rozbiórkę murowanej altany śmietnikowej wybudowanej na terenie nieruchomości przy ul. O. w W. Wskazane decyzje zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym: Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania murowanego śmietnika (bez pozwolenia organu architektoniczno-budowlanego) na terenie nieruchomości przy ul. O. w W., decyzją nr [...] z [...] marca 2007 r. nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej O. w W rozbiórkę przedmiotowego śmietnika o wymiarach 3,60 x 3,80 m. Powyższa decyzja organu powiatowego została utrzymana w mocy decyzją [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] lipca 2008 r. nr [...]. Wyrokiem z 2 grudnia 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 1481/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej O. w W. na ww. decyzję organu wojewódzkiego z [...] lipca 2008 r. Następnie, na wniosek Wspólnoty Mieszkaniowej O. w W. [...]WINB postanowieniem z [...] września 2009 r. wznowił postępowanie administracyjne zakończone ww. własną decyzją z [...] lipca 2008 r. (dotyczącą przedmiotowej altany śmietnikowej), i decyzją z [...] grudnia 2009 r. nr [...] -na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.), uchylił wymienioną decyzję z [...] lipca 2008 r. oraz poprzedzającą ją decyzję PINB [...] z [...] marca 2007 r. nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ powiatowy. W związku z powyższym rozstrzygnięciem Wspólnota Mieszkaniowa O. w W. wycofała wniesioną do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną od ww. wyroku WSA w Warszawie z 2 grudnia 2008 r., wobec czego NSA postanowieniem z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt: II OSK 568/09, umorzył postępowanie sądowe. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy PINB [...] decyzją nr [...] z [...] października 2010 r., umorzył prowadzone postępowanie administracyjne. Organ powiatowy przyjął, iż przedmiotowa w sprawie altana śmietnikowa stanowi obiekt małej architektury, nie znajdujący się w miejscu publicznym, a wobec tego jej budowa nie wymagała ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. [...]WINB, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego od tej decyzji przez Wspólnotę Mieszkaniową O. w W., decyzją nr [...] z [...] grudnia 2010 r., uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi. Organ powiatowy po przeprowadzeniu ponownego postępowania w niniejszej sprawie, w dniu [...] marca 2011 r. wydał decyzję nr [...], mocą której -na podstawie art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 83 ust. 1 Prawa- nakazał Wspólnocie Mieszkaniowej O. w W. rozbiórkę murowanej altany śmietnikowej wybudowanej na terenie nieruchomości przy ul. O. w W. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 23 lutego 2011 r. dokonał oględzin na nieruchomość przy ul. O. w W. Ustalenia wykazały, że na terenie przedmiotowej nieruchomości wybudowana została altana śmietnikowa o wym. 4,80 m x 5,10 m. Stwierdzono, że odległość od okna budynku przy ul. O. do otworu altany wynosi 9,10 m. Odległość od okna pomieszczenia mieszkalnego do krawędzi altany wynosi 6,12 m. Odległość od okna piwnicznego do krawędzi altanki wynosi 5,10 m. Odległość od krawędzi altany do okna budynku nr [...] wynosi 10,30 m. Organ w uzasadnieniu powołał się także na ustalenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie zawarte w wyroku z 2 grudnia 2008 r. (zapadłym w niniejszej sprawie) wskazując, iż niekwestionowaną okolicznością jest to, że Wspólnota Mieszkaniowa O. w Warszawie na nieruchomości położonej przy ul. O. w W., w miejsce starego śmietnika wybudowała zupełnie nowy obiekt budowlany - altanę śmietnikową. Nowy obiekt został zrealizowany na początku listopada 2004 r. Organ podniósł, że Wspólnota Mieszkaniowa O. zrealizowała ww. altanę śmietnikową bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Oznacza to, że obiekt ten powstał w ramach samowoli budowlanej. W takiej sytuacji zastosowanie ma tryb z art. 48 Prawa budowlanego. Zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego odbudowa jest budową, wymaga zatem pozwolenia na budowę. Następnie, organ powiatowy wyjaśnił, iż w sprawie należało ustalić, czy może mieć zastosowanie tryb legalizacyjny przewidziany w art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego i należało dokonać oceny, czy przesłanki wymienione w tym przepisie umożliwiają przeprowadzenie procesu legalizacyjnego. Podniósł, że do legalizacji może dojść tylko wówczas, gdy spełnione zostaną wszystkie przesłanki łącznie zawarte w dyspozycji art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego, w tym zrealizowany obiekt nie może naruszać przepisów techniczno-budowlanych w stopniu uniemożliwiającym doprowadzenie go do stanu zgodnego z prawem. Analizując sprawę w tym kontekście organ powiatowy wskazał, że usytuowanie przedmiotowej altany śmietnikowej jest niezgodne z § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. z 2000 r. Nr 75, poz. 690), nie jest bowiem zachowania odległość altany śmietnikowej od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi (która winna wynosić co najmniej 10 m). Organ powiatowy wyjaśnił przy tym, że w sprawie nie znajduje zastosowania § 23 ust. 2 ww. rozporządzenia (przewidujący wyjątek od ust. 1 tego przepisu), albowiem odnosi się on tylko do przebudowy, a w sprawa dotyczy odbudowy – budowy. W konsekwencji, organ powiatowy przyjął, iż nie została spełniona jedna z przesłanek wymaganych do zalegalizowania przedmiotowego śmietnika określona w pkt 2, tj. przesłanka nienaruszenia przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu budowlanego lub jego części do stanu zgodnego z prawem. Od powyższej decyzji odwołała się Wspólnota Mieszkaniowa O. w W. We wniesionym środku zaskarżenia Wspólnota podniosła, że w sprawie znajduje zastosowanie art. 29 ust. 1 pkt 22 Prawa budowlanego, tj. wskazała, iż sprawa dotyczy śmietnika, a więc obiektu małej architektury, na którego budowę nie jest wymagane pozwolenie na budowę, jest objęty zwolnieniem na zasadzie wskazanego przepisu. Podniosła, że organ nie dokonał żadnych ustaleń w tym zakresie, z których wynikałoby, że rozmiary przedmiotowego śmietnika uniemożliwiają zakwalifikowanie go do obiektu małej architektury. Wskazała jednocześnie, że w wyroku z 2 grudnia 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1481/08 Sąd nie wypowiedział się wprost w kwestii kwalifikacji prawnej przedmiotowego w sprawie obiektu. W uzasadnieniu orzeczeni Sądu nie ma żadnego odniesienia do art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego. Nadto, Wspólnota podniosła, iż wykonane prace polegały nie na budowie, a przebudowie śmietnika i w tym przypadku zastosowanie znajduje § 23 ust. 2 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Na koniec wskazała, że w zaistniałym stanie sprawy organ winien zastosować art. 9 ust. 1 – 4 Prawa budowlanego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...] kwietnia 2011 r. nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy - Prawo budowlane, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu orzeczenia -po przedstawieniu przebiegu sprawy- organ odwoławczy wskazał, że sprawa dotycząca budowy murowanego śmietnika o wymiarach 3,60 x 3,80 m i wysokości 2,75 m przez Wspólnotę Mieszkaniową O. w W w miejscu starej altany śmietnikowej była badana zarówno w postępowaniu administracyjnym przez organy nadzoru budowlanego I i II instancji, jak i w postępowaniu sądowo-administracyjnym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. [...]WINB podniósł, że zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawa wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ administracji publicznej w przyszłości, ilekroć dana sprawa będzie przedmiotem rozpoznania przez ten sąd i organ, o ile ocena prawna w tym orzeczeniu wyrażona nie zostanie uchylona w prawem określonym trybie. Związanie sądu oraz organów administracyjnych oceną prawna oznacza zaś, że nie mogą one formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej w orzeczeniu sądowym poglądem i zobowiązane są do podporządkowania się mu w pełnym zakresie. Dalej, organ odwoławczy powołał się na ustalenia WSA w Warszawie, zawarte w uzasadnieniu wyroku tego Sądu z 2 grudnia 2008 r., sygn. akt: VII SA/Wa 1481/08. Wskazał, iż Sąd w wymienionym wyroku przesądził, że sprawa dotyczy wybudowania w miejscu starego śmietnika zupełnie nowego obiektu budowlanego, co miało miejsce w listopadzie 2004 r. oraz, że brak jest możliwości zastosowania w niniejszym przypadku trybów przewidzianych w art. 49b, czy w art. 50 i 50 Prawa budowlanego, a także, że zastosowanie w sprawie winien znaleźć jako właściwy tryb przewidziany w przepisach art. 48 Prawa budowlanego. W kontekście powyższego organ przyjął, że rozpatrzenie przez organ powiatowy niniejszej sprawy na podstawie przepisów przewidzianych w art. 48 Prawa budowlanego jest zgodne z oceną prawną wyrażoną w ww. wyroku WSA w Warszawie. Jeszcze raz też zaznaczył, iż wskazany wyrok jest prawomocny i funkcjonuje w obrocie prawnym. Następnie, organ odwoławczy podzielił stanowisko PINB [...], iż murowana altana śmietnikowa objęta niniejszym postępowaniem nie spełnia norm odległości przewidzianych w § 23 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie ze zdaniem pierwszym tego przepisu odległość miejsc na pojemniki i kontenery na odpady stałe, o których mowa w § 22 ust. 2 pkt 1 i 3 (czyli m.in. zadaszone osłony lub pomieszczenia ze ścianami pełnymi bądź ażurowymi, do których zalicza się śmietniki) powinna wynosić co najmniej 10 m od okien i drzwi do budynków z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi oraz co najmniej 3 m od granicy z sąsiednią działką. Organ wskazał, że z protokołu oględzin PINB [...] nr [...] z 23 lutego 2011 r. wynika, że warunki tak określone nie są w tym przypadku zachowane, albowiem odległość od otworu drzwiowego altany śmietnikowej do okna pomieszczenia mieszkalnego w budynku przy ul. O. wynosi 9,10 m, odległość od krawędzi altany do okna pomieszczenia mieszkalnego w tym budynku wynosi 6,12 m, odległość od krawędzi altany do okna piwnicznego w tym budynku wynosi 5,10 m, zaś odległość od krawędzi altany do okna budynku przy ul. O. wynosi 10,30 m. Jednocześnie [...]WINB wskazał, że nie ma możliwości uwzględnienia przedłożonej przez Wspólnotę Mieszkaniową O. w W. opinii Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] lutego 2004 r., pozytywnie opiniującej usytuowanie osłony na pojemniki na odpady stałe w miejscu starej wiaty i zastosowania § 23 ust. 2 ww. rozporządzenia, gdyż przepis ten odnosi się wyłącznie do przebudowy istniejącej zabudowy, natomiast w omawianej sprawie miała miejsce odbudowa altany śmietnikowej, co zostało jednoznacznie przesądzone przez WSA w Warszawie w ww. wyroku sądowym, a tym poglądem organy administracyjne są związane i muszą się mu podporządkować. Wobec wykazanego powyżej braku możliwości zastosowania w niniejszym przypadku § 23 ust. 2 ww. rozporządzenia, organ przyjął, iż stwierdzone niedopuszczalne naruszenie warunków przewidzianych w § 23 ust. 1 ww. rozporządzenia w zakresie usytuowania przedmiotowej altany śmietnikowej względem otworów okiennych w budynku mieszkalnym przy ul. O. w W. jest okolicznością uniemożliwiającą przeprowadzenie w niniejszej sprawie postępowania legalizacyjnego. Z tych względów organ II instancji decyzję PINB [...] ocenił jako wydaną zgodnie z art. 48 ust. 1 ustawy - Prawo budowlane oraz zgodnie z poglądem wyrażonym w wyroku WSA w Warszawie z 2 grudnia 2008 r. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję [...]WINB, skarżąca - Wspólnota Mieszkaniowa O. w W. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 48 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane - przez błędne ich zastosowanie, - art. 29 ust. 1 pkt 22 i art. 30 ust. 1 pkt 4 w zw. z art. 3 pkt 4 ppkt c ustawy - Prawo budowlane - przez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi skarżąca przede wszystkim wskazała na to, że wprawdzie w sprawie rozstrzygał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, ale Sąd ten w wydanym orzeczeniu nie wypowiedział się wprost, że budowa przedmiotowego śmietnika jego zdaniem nie jest zwolniona z obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Przedstawiony przez Sąd wywód pomija milczeniem unormowania zawarte w art. 3 pkt 4 ppkt c, art. 29 ust. 1 pkt 22 i art. 30 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Ten aspekt sprawy w ogóle nie był przedmiotem rozważań ani organów administracji ani Sądu w sprawie zakończonej wyrokiem z 2 grudnia 2008 r. W konsekwencji skarżąca podniosła, że Sąd w powołanym wyroku nie wyjaśnił, dlaczego ww. przepisy szczególne dotyczące śmietników mają lub nie mają mieć zastosowania w tym konkretnym przypadku. Ocena prawna zawarta w uzasadnieniu wyroku Sądu z 2 grudnia 2008 r. dotyczy jedynie konsekwencji samowoli budowlanej, natomiast nie dotyczy konkretnych, szczególnych regulacji prawnych mających zastosowanie do budowy śmietników. W tym ostatnim zakresie brak jest oceny prawnej Sądu. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] kwietnia 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] marca 2011 r., nakazującą Wspólnocie Mieszkaniowej O. w W. rozbiórkę altany śmietnikowej, wykonanej (jak przyjęły organy) w warunkach samowoli budowlanej. Zaskarżona decyzja zapadła na skutek decyzji wydanej po wznowieniu -na wniosek skarżącej- postępowania w sprawie zakończonej decyzją [...]WINB z [...] lipca 2008 r. i uchyleniu w oparciu o art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. (decyzją z [...] grudnia 2009 r. wydaną w trybie wznowieniowym) wskazanej decyzji z [...] lipca 2008 r. i decyzji ją poprzedzającej z [...] marca 2007 r. o nakazie rozbiórki ww. altany (na podstawie art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego). Okoliczność ta nie jest bez znaczenia w sprawie, albowiem wymienione decyzje organów nadzoru budowlanego zapadłe w przedmiocie altany śmietnikowej w trybie zwykłym, były kontrolowane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie. Wyrokiem z 2 grudnia 2008 r. sygn. akt VII SA/Wa 1481/08 Sąd oddalił skargę Wspólnoty Mieszkaniowej O. w W. na decyzję [...]WINB z [...] lipa 2008 r., a wyrok ten od dnia 15 lutego 2010 r. jest prawomocny. Z tego też powodu spór powstały w niniejszej sprawie sprowadza się w istocie do tego, co zostało ww. wyrokiem Sądu ostatecznie w sprawie przedmiotowej altany śmietnikowej przesądzone i jest wiążące na podstawie art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Zdaniem skarżącej wskazany wyrok Sądu dotyczy jedynie konsekwencji samowoli budowlanej, natomiast nie dotyczy konkretnych, szczególnych regulacji prawnych mających zastosowanie do budowy śmietników, tj. art. 3 pkt 4 ppkt c, art. 29 ust. 1 pkt 22 i art. 30 ust. 1 pkt 4 Prawa budowlanego. Na tej podstawie skarżąca wywiodła, iż w sprawie nie wykluczono, że altanę śmietnikową należy zakwalifikować jako obiekt małej architektury, na budowę którego nie jest wymagane uzyskanie ani pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. [...]WINB w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał natomiast, iż ocenę prawną w ww. zakresie zawarł Sąd w uzasadnieniu wyroku podjętego w dniu 2 grudnia 2008 r., a ocena ta jest wiążąca dla organu, a wobec tego organ nie może formułować nowych ocen prawnych sprzecznych z wyrażonym w ww. wyroku poglądem. W ocenie Sądu, stanowisko [...]WINB przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji w okolicznościach sprawy jest prawidłowe, zgodne w szczególności z art. 153 p.p.s.a. Przede wszystkim wskazać należy, iż stosownie art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Ponieważ ocena ta i wskazania, stosownie do art. 141 § 4 p.p.s.a., formułowane są w uzasadnieniu wyroku, zatem moc wiążącą ma nie tylko samo rozstrzygnięcie ale i uzasadnienie. Przepis art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani sąd orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Przy czym, związanie samego sądu administracyjnego, w rozumieniu ww. przepisu oznacza, iż nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełni. Jednocześnie wskazać trzeba, iż bezwzględny obowiązek zastosowania się do poglądu prawnego wyrażonego w wyroku sądu może być wyłączony tylko w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów prawa, a także po wzruszeniu tego orzeczenia w przewidzianym do tego trybie (v. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 6 maja 2009 r. sygn. akt II OSK 691/08, lex nr 574442). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy zaznaczyć raz jeszcze należy, że sprawa przedmiotowej altany śmietnikowej była rozpatrywana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, który wyrokiem z 2 grudnia 2008 r. uznał decyzje zapadłe w tej sprawie za zgodne z prawem, a wyrok tej jest prawomocny, nadto - po jego wydaniu nie doszło do istotnej zmiany stanu faktycznego lub zmiany przepisów, co mogłoby wpłynąć na aktualność poglądów prawnych w tym wyroku wyrażonych. Zatem przypomnieć w tym miejscu trzeba, iż w wyroku tym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wskazał, że Wspólnota Mieszkaniowa O. w W. na nieruchomości położonej przy ul. O. w W., w miejsce starego śmietnika wybudowała zupełnie nowy obiekt budowlany – altanę śmietnikową. Obiekt ten został zrealizowany na początku listopada 2004 r., na co wskazywała sama Wspólnota Mieszkaniowa O. w W. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego odbudowa jest budową i wymaga pozwolenia na budowę. I dalej, Sąd wskazał, że wykonanie robót polegających na odbudowie od podstaw obiektu, który nie został zwolniony na podstawie art. 29 i 30 ust. 1 Prawa budowlanego od obowiązku uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę - wymaga uzyskania pozwolenia na budowę. Z ustaleń organów obu instancji wynika zaś, że Wspólnota Mieszkaniowa O. zrealizowała ww. altanę śmietnikową bez wymaganego prawem pozwolenia na budowę. Oznacza to, że obiekt ten powstał w ramach samowoli budowlanej. W takiej sytuacji -jak wskazał Sąd- zastosowanie ma tryb z art. 48 Prawa budowlanego, a nie tryb z art. 49b tej ustawy, który ma zastosowanie do obiektów, na które wymagane jest zgłoszenie, a nie pozwolenie na budowę. Ponadto, Sąd wskazał, że w warunkach niniejszej sprawy nie miał zastosowania art. 50 i 51 Prawa budowlanego, ponieważ nie została spełniona dyspozycja art. 50 ust. 1 – przedmiotowy obiekt powstał bez pozwolenia na budowę, a więc w warunkach, o jakich właśnie mowa w art. 48 ust. 1. Z powyżej przytoczonej oceny prawnej wynika przede wszystkim, że Sąd wykluczył, aby sporny obiekt objęty był zwolnieniem przewidzianym w art. 29 i art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego. Sąd dokonał kwalifikacji wykonanych prac i mając na uwadze zakres robót budowlanych uznał, że stanowiły one odbudowę śmietnika, a więc budowę, na którą wymagane było uzyskanie pozwolenia na budowę (którego Wspólnota nie uzyskała). Sąd zaznaczył wyraźnie, że sporny obiekt nie jest zwolniony z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę na podstawie art. 29 i art. 30 omawianej ustawy. Tym samym, Sąd w omawianym wyroku przesądził także to, iż w okoliczności sprawy nie ma zastosowania art. 29 ust. 1 pkt 22 Prawa budowlanego, zgodnie z którym pozwolenia na budowę nie wymaga budowa obiektów małej architektury (a tak w ocenie skarżącej przedmiotowy obiekt należy zakwalifikować). Sąd w wyroku z 2 grudnia 2008 r. wskazał również organom, że budowa (odbudowa) śmietnika wymagała uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Wykluczył w efekcie zastosowanie do przedmiotowej altany trybu z art. 49b (dotyczącego samowoli zgłoszeniowej) oraz z art. 50-51 Prawa budowlanego (wskazując na niezaistnienie dyspozycji art. 50 ust. 1). Reasumując, w uzasadnieniu omawianego wyroku Sąd dokonał kwalifikacji wykonanych robót i wskazał jako właściwy do zastosowania w sprawie tryb z art. 48 Prawa budowlanego. Zatem, mając na uwadze przytoczoną ocenę prawną zawartą w ww. wyroku, należy stwierdzić, iż [...]WINB -orzekając ponownie w sprawie na skutek decyzji wydanej w trybie wznowieniowym- prawidłowo powołał się na ustalenia Sądu i przepis art. 153 p.p.s.a. Prawidłowo wskazał, że kwalifikacja robót oraz tryb w jakim sprawa winna być prowadzona, zostały jednoznacznie i ostatecznie przesądzone wyrokiem Sądu. Prawidłowo bowiem zauważył, że w tych kwestiach wypowiedział się Sąd w prawomocnym wyroku, a wyrok ten nie stracił na swej aktualności. Słusznie też przyjął, iż w tej sytuacji nie jest możliwa ponowna analiza sprawy w zakresie powyżej już przesądzonym prawomocnym wyrokiem Sądu, w tym - w zakresie możliwości zastosowania do przedmiotowej altany śmietnikowej zwolnienia przewidzianego w art. 29 ust. 1 pkt 22 Prawa budowlanego. Z tych też przyczyn Sąd nie podzielił argumentacji zawartej w skardze w kontekście omówionego wyroku. Nie do przyjęcia jest bowiem -w ocenie Sądu- pogląd wyrażony w treści skargi, że wprawdzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przesądził wyrokiem z 2 grudnia 2008 r., iż obiekt zrealizowano w warunkach samowoli budowlanej - bo bez pozwolenia na budowę, ale jednocześnie nie wykluczył, że na realizację tego obiektu w ogóle nie było potrzeby uzyskiwania pozwolenia na budowę. Zauważyć w tym miejscu raz jeszcze trzeba, że skoro Sąd w omawianym wyroku wskazał na samowolę budowlaną (o której mowa w art. 48), to tym samym przyjął, że obiekt nie mógł być zrealizowany bez pozwolenia, ani na podstawie zgłoszenia. Wymagał uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę, a to oznacza, że art. 29 nie znajdował zastosowania. Z tego względu ani Sąd orzekając obecnie w niniejszej sprawie, ani organy nadzoru budowlanego rozpatrujące sprawę po wyroku Sądu z 2 grudnia 2008 r. (na skutek orzeczenia wydanego w trybie wznowieniowym), innej oceny prawnej (w powyżej omówionym zakresie) dokonać nie mogą. Przechodząc do dalszej oceny sprawy, zauważyć należy, iż Sąd w uzasadnieniu omawianego wyroku z 2 grudnia 2008 r. przeanalizował także możliwość legalizacji samowolnie zrealizowanego śmietnika. Uwzględniając treść art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego oraz odległości spornej zabudowy od okien w ścianie budynku przy ul. O. i [...] w W., podzielił stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i wskazał na brak możliwości zastosowania ww. unormowania (art. 48 ust. 2). Podał, że przeszkodą w legalizacji obiektu jest to, iż obiekt ten narusza przepisy, w tym techniczno-budowlane w zakresie uniemożliwiającym jego doprowadzenie do stanu zgodnego z prawem. Sąd wskazał na brak zachowania odległości przewidzianych w § 23 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r., a także na to, że § 23 ust. 2 ww. rozporządzenia ma zastosowanie w przypadku przebudowy, a sprawa dotyczy odbudowy – budowy. Jednocześnie podnieść trzeba, iż wypowiadając się w tej kwestii Sądowi znana była opinia z [...] lutego 2004 r. Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] mogąca mieć znaczenie w kontekście § 23 ust. 2 ww. rozporządzenia, zgodnie z którym w przypadku przebudowy istniejącej zabudowy, odległości, o których mowa w ust. 1, mogą być pomniejszone, jednak nie więcej niż o połowę, po uzyskaniu opinii państwowego wojewódzkiego inspektora sanitarnego. Jednocześnie trzeba dostrzec, iż jedyne okoliczności jakie po wyroku Sądu uległy zmianie (które ewentualnie mogłyby czynić ocenę prawną Sądu w części lub w całości nieaktualną) to odległości pomiędzy przedmiotowym obiektem a oknami w budynkach mieszkalnych przy ul. O. i [...]. Odległości te różnią się od tych ustalonych w postępowaniu zwykłym, zostały jeszcze raz ustalone podczas oględzin przeprowadzonych w dniu 23 lutego 2011 r. Zmiana stanu faktycznego w tym zakresie wymagała dokonania przez organy ponownej oceny w kontekście § 23 ust. 1 rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w związku z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Taka też ocena została przeprowadzona. Przeprowadzono raz jeszcze w obu instancjach postępowanie celem wyjaśnienia, czy w sprawie zachodzą przesłanki z art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego warunkujące legalizację samowoli budowlanej, tj. czy altana śmietnikowa jest usytuowana w taki sposób, że narusza warunki techniczne i nie jest możliwe doprowadzenie jej do stanu zgodnego z prawem. Na podstawie pomiarów dokonanych w dniu 23 lutego 2011 r. ustalono, że altana jest usytuowana w odległości mniejszej niż 10 m, o której mowa w § 23 ust. 1 ww. rozporządzenia. W konsekwencji organy orzekające w sprawie przyjęły, że stwierdzone niedopuszczalne naruszenie warunków przewidzianych w § 23 ust. 1 ww. rozporządzenia w zakresie usytuowania przedmiotowej altany śmietnikowej względem otworów okiennych w budynku mieszkalnym jest okolicznością uniemożliwiającą przeprowadzenie w niniejszej sprawie postępowania legalizacyjnego, a tym samym należało zastosować art. 48 ust. 1, tj. orzec o nakazie rozbiórki. Sąd tak dokonaną ocenę w sprawie w pełni podziela. Jeszcze raz też zaznacza, iż w wyroku zapadłym w sprawie przedmiotowej altany śmietnikowej Sąd wypowiedział się wyraźnie tak co do trybu w jakim sprawę należało prowadzić, jak i co do możliwości (a właściwie braku możliwości) legalizacji spornego obiektu. Organy nadzoru budowlanego orzekając ponownie w tej sprawie w obu instancjach (z uwagi na decyzję [...]WINB z [...] grudnia 2009 r. uchylającą wcześniejsze orzeczenia zapadłe w obu instancjach, które to kontrolował Sąd), nie mogły dokonać innej oceny sprawy. Zobligowane były jedynie ocenić, czy ustalone podczas oględzin w dniu 23 lutego 2010 r. odległości obiektu od okien w budynkach mieszkalnych (różniące się od tych stwierdzonych podczas kontroli z 3 grudnia 2004 r.), mogą wpłynąć na ocenę sprawy w kontekście art. 48 ust. 2 Prawa budowlanego. Wszystkie inne pozostałe kwestie występujące w tej sprawie zostały przesądzone prawomocnym i wiążącym organy wyrokiem Sądu. Na koniec, niezależnie od poczynionych powyżej spostrzeżeń i na marginesie sprawy Sąd za konieczne uznał podnieść, że wznowienie postępowania w sprawie, w której zapadł wyrok sądu administracyjnego jest ograniczone i nie może mieć miejsca w przypadku, gdy jako podstawę wznowienia strona wskazuje "nową okoliczność", czy "nowy dowód" (w związku z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.), co do której sąd odniósł się w uzasadnieniu wydanego orzeczenia. W tym kontekście Sąd zauważa, iż kontrolowana decyzja zapadła na skutek decyzji wydanej w trybie wznowieniowym w dniu 7 grudnia 2009 r., tj. po wyroku Sądu z 2 grudnia 2008 r. Jako podstawa wznowienia postępowania wskazany został w ww. decyzji "nowy dowód" w rozumieniu ww. art. 145 § 1 pkt 5 w postaci opinii Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w [...] z [...] lutego 2004 r. Opinia ta znana była organom nadzoru budowlanego w postępowaniu zwykłym (została przywołana w odwołaniu od decyzji organu powiatowego z [...] marca 2007 r.), a co więcej - Sądowi orzekającemu w dniu 2 grudnia 2008 r. (co wynika z treści uzasadnienia wyroku Sądu). Z tego też względu wznowienie postępowania w niniejszej sprawie jest co najmniej dyskusyjne, jednakże Sąd kontrolując decyzję wydaną na skutek wskazanej decyzji wznowieniowej (będącej ostateczną) i będąc związany granicami sprawy, nie mógł uczynić przedmiotem swojej kontroli wymienionego orzeczenia z [...] marca 2007 r. Z tych względów, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło