VII SA/Wa 1540/12
WyrokWSA w Warszawie2012-12-03
Skład orzekający: Daria Gawlak-Nowakowska, Izabela Ostrowska, Krystyna Tomaszewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej może umorzyć postępowanie administracyjne jako bezprzedmiotowe, jeśli skarżący domagają się nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, a organ ustalił, że obiekt ten nie został wybudowany samowolnie, lecz zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie jego powstania?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie może umorzyć postępowania jako bezprzedmiotowego, jeśli skarżący domagają się nakazania rozbiórki obiektu budowlanego, a organ ustalił, że obiekt ten nie został wybudowany samowolnie. Brak ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne nie czyni tego postępowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., a jedynie może je czynić bezzasadnym. Ponadto, sąd administracyjny jest związany oceną prawną wyrażoną w poprzednim prawomocnym orzeczeniu, które nakazywało merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy.Stan faktyczny
Skarżący domagali się nakazania rozbiórki napowietrznej linii energetycznej, zarzucając jej samowolne wybudowanie. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe, ponieważ linia została wybudowana w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia, w czasie obowiązywania przepisów, które nie wymagały pozwolenia na budowę dla tego typu obiektów. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, zarzucając organom naruszenie przepisów proceduralnych i brak merytorycznego rozpoznania sprawy, zwłaszcza w kontekście poprzedniego wyroku WSA uchylającego decyzje umarzające postępowanie.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, oraz zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Gawlak-Nowakowska, , Sędzia WSA Izabela Ostrowska (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi A.K., I. K., M. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wybudowania napowietrznej linii energetycznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżących A. K., I. K. solidarnie kwotę 760 zł (siedemset sześćdziesiąt złotych) oraz M. P. kwotę 760 zł (siedemset sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Decyzją z dnia [...] września 2011 r., Nr – [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] działając na podstawie art. 104 i art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej kpa oraz art 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), umorzył postępowanie administracyjne prowadzone w ramach nadzoru budowlanego w sprawie samowolnie wybudowanej napowietrznej linii energetycznej średniego napięcia 15 kV w rejonie ulic [...] i [...] w W., na odcinku przechodzącym przez działki o nr ewid.[...]
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w dniu 22 lipca 2005 r. S. W. - ówczesny właściciel działek o nr ewid. [...] i [...] złożył wniosek do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego [...] o wszczęcie postępowania administracyjnego w sprawie samowoli budowlanej jaką stanowi napowietrzna linia przesyłowa 15 kV średniego napięcia przechodząca m.in. przez działki nr [...] i [...] z obrębu [...] w rejonie ul. [...] i [...] w W., żądając rozbiórki linii. Z wnioskiem o rozbiórkę ww. linii energetycznej, wystąpili równiez właściciele sąsiednich działek o nr ewid. [...] i [...] tj. M. P. i A. i I. K., zarzucające wybudowanie linii bez pozwolenia na budowę.
Organ I instancji wskazał, że w sprawie budowy powyższej linii energetycznej prowadzone były już wcześniej postępowania administracyjne.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2007 r. umorzył postępowanie, a w wyniku postępowania odwoławczego [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] września 2008 r. utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia 16 czerwca 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 2071/08 uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] zarzucając organom naruszenie art. 105 § 1 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, podkreślając jednocześnie, że organ winien wydać orzeczenie merytoryczne.
Rozpatrując sprawę ponownie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] ustalił, że wydane wcześniej decyzje nie dotyczą linii energetycznej przebiegającej przez działki skarżących, mogą natomiast stanowić dowód pośredni, iż w tych latach przedmiotowa linia już istniała. W związku z faktem, że nie zachowały się żadne dokumenty dotyczące budowy napowietrznej linii 15 kV na odcinku przebiegającym przez działki skarżących, podstawową kwestią stało się ustalenie faktycznej daty wybudowania spornego odcinka linii energetycznej. Z dokumentów i wyjaśnień złożonych przez R. Sp. z o.o. wynika, że odcinek linii energetycznej 15 kV przebiegający przez działki skarżących powstał w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Dokumenty te wskazują, że linia energetyczna 15 kV przebiegająca przez działki o nr ewid. [...],[...],[...] i [...], biegnąca od linii zlokalizowanej w ul. [...] w kierunku ul. [...] zasila stację transformatorową o nr [...]. Pomimo braku dokumentów w sprawie budowy tej stacji i jej odbioru, istnieją dokumenty potwierdzające budowę stacji powstałych w późniejszym okresie niż stacja nr [...]. Są to stacje o nr [...],[...] i [...]. Stacja o nr [...] powstała w lutym 1957r. o czym świadczą dokumenty stanowiące podstawę do wprowadzenia jej na majątek zakładu i jej uruchomienia. Stacje nr [...] i [...] były uruchomione w 1960 r. Zgodnie z wyjaśnieniami przedstawiciela R. Sp. z o.o. zasadą było i jest nadal nadawanie powstającym stacjom kolejnych numerów. Z tych faktów wynika, że musiała wtedy istnieć linia napowietrzna przebiegająca przez działki [...],[...],[...] i [...], gdyż stanowiła ona jedyny element zasilający stację nr [...] od strony napięcia 15 kV. Lokalizację ww. stacji będących elementami składowymi sieci 15 kV potwierdza mapa geodezyjna znajdująca się w aktach sprawy.
Z ustalonych okoliczności wynika, że linia została wybudowana w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia, tj. w czasie obowiązywania Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Z przepisów tych nie wynika obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę linii energetycznych. Nie można więc postawić zarzutu, iż podmiot realizujący linię energetyczną 15 kV działał w warunkach samowoli budowlanej, ze skutkiem wydania nakazu rozbiórki wybudowanego obiektu.
Wobec powyższego Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego [...] decyzją z dnia [...] maja 2010 r., nr [...] odmówił nakazania rozbiórki.
Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2010r. uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Organ odwoławczy w decyzji kasacyjnej wskazał, iż organ I instancji przy ponownym ropatrzeniu sprawy powinien w trybie art. 51 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane zbadać zgodność linii energetycznej zasilającej stację Nr [...] z obowiązującymi w okresie jej budowy przepisami techniczno-budowlanymi.
Następnie Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego [...] uznał, że brak jest podstaw do zastosowania przepisów art. 51, gdyż nie zachodzą okoliczności określone w art. 50 Prawa budowlanego.
Organ I instancji wskazał, że przedmiotem postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem strony jest konkretna sprawa samowolnie wybudowanego odcinka linii energetycznej 15 kV. co do którego strony żądają wydania nakazu rozbiórki z tego tytułu. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało samowoli budowlanej. Tym samym przedmiot postępowania nie istnieje - postępowanie jest bezprzedmiotowe.
Organ I instnacji wskazał, że w wyroku z dnia 16 czerwca 2009r. sygn. VII SA/Wa 2071/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, że organ winien wydać decyzję merytoryczną a nie decyzję umarzającą postępowanie. Jednakże wyrok ten zapadał w innym stanie faktycznym i prawnym, kiedy to sprawa nie była szczegółowo wyjaśniona, a zebrany materiał dowodowy wskazywał na realizację linii w czasie obowiązywania przepisów ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane, (Dz. U. Nr 7, poz. 46). W świetle tych przepisów budowa linii energetycznych wymagała przed przystąpieniem do wykonania tego obiektu budowlanego uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę. Linia energetyczna kwalifikowana była jako obiekt budowlany. Artykuł 1 ust. 4 pkt 5 tej ustawy zaliczał sieci użytku publicznego: elektroenergetyczne, telekomunikacyjne, cieplne, gazowe, wodociągowe i kanalizacyjne do kategorii "obiektów inżynierskich". W przypadku stwierdzenia, iż obiekt został wybudowany bez wymaganego pozwolenia na budowę, to skutki takiej samowoli winny być likwidowane w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 października 1974r., poprzez nakazanie rozbiórki (art. 37) albo legalizację (art. 42) przy ewentualnym zastosowaniu środków prawnych przewidzianych w art. 40 tej ustawy.
Z materiału dowodowego zebranego w postępowaniu prowadzonym po wydaniu ww. wyroku wynika, że przedmiotowa linia została wybudowana za rządów prawa budowlanego z 1928r. tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 stycznia 1961 r. - Prawo budowlane.
Wśród materiału zgromadzonego w sprawie znajduje się przedstawiony w dniu 1 września 2011 r. projekt techniczny - część elektryczna linii napowietrznej 15 kV I 380/220V na terenie osiedla [...] (ul. [...]) uwzględniający budowę stacji transformatorowej. W projekcie tym znajduje się rysunek (oznaczony nr 1) pokazujący usytuowanie stacji i linii w terenie, z którego wynika, że od strony 15 kV stacja oznaczona nr [...] została włączona w istniejącą linię 15 kV o kierunkach: stacja nr [...] - stacja nr [...], co stanowi dowód na istnienie linii pomiędzy tymi stacjami. Na tym rysunku jest również wzmianka o istnieniu linii. Projekt opatrzony jest pieczęcią z datą 16 stycznia 1960r. Fragment tej linii, tj. linii pomiędzy stacjami [...] i [...] przebiega przez działki o nr ewid. [...],[...][...] i [...] będące własnością stron skarżących. Jest to kolejny dowód na istnienie przedmiotowej linii w czasie obowiązywania prawa budowlanego z 1928r.
Wobec faktu, iż przepisy tego rozporządzenia nie zawierały uregulowań prawnych w zakresie budowy linii energetycznych, nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów tej ustawy i działania inwestora w warunkach samowoli budowlanej. Tym samym w sprawie nie mają zastosowania przepisy odnoszące się do samowoli budowlanych. Ponieważ, zgodnie z wnioskiem strony, postępowanie zostało wszczęte w sprawie samowolnie wybudowanej linii energetycznej 15 kV, na odcinku przechodzącym przez działki o nr ewid. [...],[...],[...] i [...], a samowoli nie stwierdzono, to postępowanie stało się bezprzedmiotowe, gdyż przedmiot postępowania jakim jest sprawa samowolnie wybudowanego obiektu, nie istnieje.
Wobec braku przedmiotu postępowania wszczęte postępowanie administracyjne należało umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Od powyższej decyzji odwołanie do [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego wnieśli M. P. oraz A. i I. K.
Decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] nr [...] z dnia [...] września 2011 r.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania administracyjnego w sprawie budowy napowietrznej linii energetycznej.
Przystępując do ponownego merytorycznego rozpoznania sprawy [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wskazał, że z zebranego materiału dowodowego oraz wyjaśnień złożonych przez R.Sp. z o.o. wynika, że odcinek linii energetycznej 15 kV przebiegający przez działki skarżących powstał w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia. Materiał dowodowy wskazuje, że linia energetyczna 15 kV przebiegająca przez działki o nr ewid. [...],[...],[...] i [...], biegnąca od linii zlokalizowanej w ul. [...] w kierunku ul. [...] zasila stację transformatorową o nr [...]. Pomimo braku dokumentów dotyczących budowy tej stacji i jej odbioru, istnieją dokumenty potwierdzające budowę stacji powstałych w późniejszym okresie, są to stacje o nr [...],[...] i [...]. Stacja o nr [...] powstała w lutym 1957r. o czym świadczą dokumenty stanowiące podstawę do wprowadzenia jej na majątek zakładu i jej uruchomienia. Stacje nr [...] i [...] były uruchomione w 1960r. Z wyjaśnień przedstawiciela R. Sp. z o.o. (protokół z dnia 15 marca 2010r.) zasadą było i jest nadal nadawanie powstającym stacjom kolejnych numerów. Wobec powyższego stwierdzić należy, że musiała wtedy istnieć linia napowietrzna przebiegająca przez działki [...],[...],[...] i [...], gdyż stanowiła ona jedyny element zasilający stację nr [...] od strony napięcia 15 kV.
Sporna linia została wybudowana w latach pięćdziesiątych ubiegłego stulecia, tj. w czasie obowiązywania Rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 16 lutego 1928r. o prawie budowlanym i zabudowaniu osiedli. Z przepisów tych nie wynika obowiązek uzyskania pozwolenia na budowę linii energetycznych.
Zgodnie z art. 2 ww. rozporządzenia cyt.: "Uzyskanie pozwolenia władz na budowę, zmiany budowlane i użytkowanie budynków i urządzeń, związanych z budynkami, jest wymagane tylko w wypadkach, przewidzianych w niniejszym rozporządzeniu (art. 332, 333, 334, 357) lub w wydanych na jego podstawie przepisach miejscowych (art. 408-417)".
W dniu 1 września 2011 r. w PINB [...] przedłożony został dodatkowy dokument - projekt techniczny - część elektryczna linii napowietrznej 15 kV i 380/220V na terenie osiedla [...] (ul. [...]) uwzględniający budowę stacji transformatorowej. W projekcie tym znajduje się rysunek pokazujący usytuowanie stacji i linii w terenie, z którego wynika, że od strony 15 kV stacja oznaczona nr [...] została włączona w istniejącą linię 15 kV o kierunkach: stacja nr [...] - stacja nr [...], co stanowi dowód na istnienie linii pomiędzy tymi stacjami. Projekt opatrzony jest pieczęcią z datą 16 stycznia 1960r. Fragment tej linii, tj. linii pomiędzy stacjami [...] i [...] przebiega przez działki będące własnością stron skarżących.
Powyższe okoliczności potwierdzają istnienie spornej linii w czasie obowiązywania prawa budowlanego z 1928 r. Jak wskazano wcześniej przepisy tego rozporządzenia nie zawierały uregulowań prawnych w zakresie budowy linii energetycznych. Tym samym w sprawie nie mają zastosowania przepisy odnoszące się do samowoli budowlanych.
Powyższa decyzja stała się przedmiotem skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniesionych przez M. P. i A. i I. K. W jednakowych skargach, każde ze skarżących zarzuciło decyzji organu odwoławczego naruszenie prawa, tj. art. 7 , 77, 105, 80, 81 k.p.a., poprzez: 1) niewypełnienie obowiązku zebrania w sprawie i rozpatrzenia całego materiału dowodowego tak, aby ustalić stan sprawy zgodny z rzeczywistością,
2) nieprzeprowadzenie merytorycznego rozpoznania sprawy zgodnie z zaleceniami wyroku WSA w Warszawie z dnia 16 czerwca 2009 r. (VII SA/Wa 2071/08) uchylającego poprzednie decyzje obu instancji umarzające postępowanie,
3) oparcie ustaleń na dokumentacji nieoryginalnej i nie poświadczonej za zgodność z oryginałem przez pełnomocnika procesowego strony, lecz jedynie przez osoby działające za stronę – S., zainteresowaną przeciwnym rozstrzygnięciem niż we wniosku wszczynającym postępowanie administracyjne,
4) brak przeprowadzenia wizji lokalnej z udziałem stron i rozprawy administracyjnej, co pozwoliłoby stwierdzić, że organ II Instancji ustalił przebieg i pochodzenie linii energetycznej w obszarze zbyt odległym od działki skarżących, aby wyciągać pewne wnioski co do legalności linii nad działką skarżącego.
Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.
W obszernym uzasadnieniu skargi skarżący zarzucili, że organ II instancji dokonał nieprawidłowych ustaleń w oparciu o niewiarygodne dokumenty i konstruując domniemana faktyczne, które nie są wnioskowaniami pewnymi logicznie. Domniemania te (np. co do kolejności numeracji stacji transformatorowych) nie mogą stanowić podstawy do wiarygodnego ustalenia stanu faktycznego i - co trzeba podkreślić - zupełnie odmiennego, w stosunku do poprzednio wydanych decyzji w tym przedmiocie (następnie uchylonych na skutek skarg do WSA), w których uzasadniano pewność ówczesnych ustaleń faktycznych. Materiał dowodowy w postaci decyzji lokalizacyjnych z roku 1962 i 1964 został jednoznacznie zakwestionowany przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, jako nie dotyczący działek skarżących (VII SA/Wa 2071/08). Uwagi Sądu zawarte w uzasadnieniu powołanego wyroku nie pozwalają zatem przypisać jakiejkolwiek wartości dowodowej domniemaniom faktycznym przeprowadzonym przez [...] WINB, tj. wnioskowaniu polegającemu na tym, że z faktu istnienia stacji transformatorowych o powołanych numerach (choć na ich legalność też brak dowodów) wywodzi się wniosek o czasie powstania i legalności linii przebiegającej nad działkami skarżących. Zarzucili, że trudności dowodowe, na które powołuje się organ II instancji, polegające na braku dokumentacji budowy linii napowietrznej w obszarze objętym rozpoznaniem w sprawie mogłyby być przezwyciężone, gdyby [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zwrócił się o tę dokumentację do archiwów państwowych w trybie ustawy z dnia 14 lipca 1983r. o narodowym zasobie archiwalnym (tekst jedn. Dz. U. z 2006r., Nr 97, poz. 673; ze zm). Podnieśli również, że z błędne ustalenia organu odwoławczego co do popełnienia samowoli budowlanej przy realizacji spornej linii energetycznej doprowadziły do bezpodstawnego umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego.
W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona.
W tym miejscu należy wskazać, iż w sprawie niniejszej orzekał już Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie a wyrok z dnia 16 czerwca 2009r. w sprawie VII SA/Wa 2071/08 nie został zaskarżony przez żadną ze stron, a skoro tak, to przysługuje mu przymiot prawomocności. Stwierdzenie to jest o tyle istotne, że zgodnie z art. 170 ppsa "orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby". Wskazany przepis dotyczy prawomocności materialnej orzeczenia, która polega na związaniu tym orzeczeniem określonych podmiotów. Podmiotami tymi są przede wszystkim strony postępowania oraz sąd, który wydał orzeczenie, a także inne sądy i inne organy państwowe. Ratio legis art. 170 ppsa polega na tym, że gwarantuje zachowanie spójności i logiki działania organów państwowych, zapobiegając funkcjonowaniu w obrocie prawnym rozstrzygnięć nie do pogodzenia w całym systemie sprawowania władzy (wyrok NSA z dnia 19 maja 1999 r., IV SA 2543/98, niepubl.). Moc wiążąca orzeczenie określona w art. 170 ppsa w odniesieniu do organów administracyjnych, a także sądów oznacza, że podmioty te muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Dlatego też w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być już ona ponownie badana.
Badając legalność zaskarżonej decyzji uwzględnić należy także treść art. 153 ppsa - zgodnie z którym ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażona w orzeczeniu sądu wiąże w sprawie ten sąd oraz organ, którego działania lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie sądu oceną prawną oznacza, że orzeczenie sądu wywiera skutki wykraczające poza zakres postępowania sądowoadministracyjnego, a jego oddziaływaniem objęte jest także przyszłe postępowanie administracyjne w sprawie. Ocena prawna wynika nie tylko z sentencji orzeczenia, ale również z jego uzasadnienia (wyrok NSA z dnia 27 sierpnia 2004 r. FSK 349/2004).
Przepis art. 153 ppsa ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie może pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże go w sprawie. Związanie wynikające z tego przepisu przestaje obowiązywać jedynie w przypadku zmiany stanu prawnego lub zmiany stanu faktycznego (wyrok NSA z dnia 23 października 1998 r. I SA 1663/96), co w niniejszym przypadku nie miało miejsca.
Uwzględniając powyższe kryteria Sąd uznał, że zaskarżona decyzja zapadła z naruszeniem art. 153 ppsa oraz art. 105 § 1 kpa i art. 7 i 77 kpa.
Uzasadniając uchylenie poprzedniej decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego nr [...] z dnia [...] września 2008r. utrzymującej w mocy decyzje organu I instancji umarzającą postępowanie w ramach nadzoru budowlanego, Sąd wyraźnie wskazał, iż organy naruszyły art. 105 kpa w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem brak było podstaw do umorzenia postepowania jako bezprzedmiotowego.
Będąc związanym oceną prawną wyrażoną przez Sąd należy podkreślić ponownie, iż stosownie do art. 104 § 1 k.p.a. wszczęte postępowanie administracyjne musi zostać zakończone załatwieniem sprawy, czyli jej rozstrzygnięciem poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Decyzje administracyjne rozstrzygają sprawę co do jej istoty w całości lub w części albo w inny sposób kończą sprawę w danej instancji (art. 104 § 2 kpa). Decyzją "w inny sposób kończącą sprawę w danej instancji" jest decyzja wydana na podstawie art. 105 § 1 k.p.a., tj. decyzja umarzająca postępowanie administracyjne, którą organ wydaje, gdy nie może rozstrzygnąć sprawy co do jej istoty ze względu na pojawienie się trwałej przeszkody uniemożliwiającej ukształtowanie stosunku materialnoprawnego (bezprzedmiotowość postępowania).
W doktrynie prawa i postępowania administracyjnego oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego określana jest jako brak przedmiotu postępowania. Przez przedmiot ten należy zaś rozumieć konkretną sprawę, w której organ administracji publicznej jest władny i jednocześnie zobowiązany do rozstrzygnięcia na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach lub obowiązkach indywidualnego podmiotu. W rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej (w formie decyzji administracyjnej) ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu – pozytywne, czy negatywne – staje się prawnie niedopuszczalne.
Tymczasem w wyroku z dnia 16 czerwca 2009r. Sąd w sposób nie budzący wątpliwości interpretacyjnych stwierdził, iż " w rozpatrywanej sprawie nie zachodzi bezprzedmiotowość postępowania...Brak zaś ustawowej przesłanki uwzględnienia żądania zgłoszonego we wniosku wszczynającym postepowanie administracyjne nie czyni tego postepowania bezprzedmiotowym w rozumieniu art. 105 § 1 kpa, a ewentualnie bezzasadnym".
Należy wskazać, iż niniejsze postępowanie toczy się na skutek wniosku S. W. z dnia 21 lipca 2005r. który konsekwentnie domagał się orzeczenia nakazu rozbiórki przedmiotowej napowietrznej linii energetycznej średniego napięcia 15 kV w rejonie ulic [...] i [...] w W. Analogiczne żądanie zawiera także wniosek A. i J. K. z dnia 1 sierpnia 2005r.
Na uwagę zasługuje także fakt, iż organy dość swobodnie modyfikują przedmiot niniejszego postępowania. W celu uzasadnienia bezprzedmiotowości postępowania wskazuje się ,iż przedmiotem postępowania administracyjnego wszczętego wnioskiem strony jest konkretna sprawa samowolnie wybudowanego odcinka linii energetycznej 15 kV. co do którego strony żądają wydania nakazu rozbiórki z tego tytułu. Przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wykazało samowoli budowlanej a więc skoro przedmiot postępowania nie istnieje – należy je umorzyć jako bezprzedmiotowe.
Natomiast z akt postępowania administracyjnego, między innymi z zawiadomienia o jego wszczęciu wynika, iż organ prowadził postępowanie w sprawie istniejącej linii napowietrznej. Tak określony przedmiot czyni nieuzasadnionym twierdzenie o bezprzedmiotowości postępowania.
Należy bowiem mieć na uwadze, iż sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a. to jest wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, ingerencji organu administracyjnego, wówczas, jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne pozytywne, czy negatywne staje się prawnie niedopuszczalne (patrz wyrok WSA w Łodzi z dnia 4 czerwca 2008 r., sygn. akt II SA/Łd 195/08 zbiór orzeczeń LEX Nr 489197).
Należy także podzielić zarzuty skargi dotyczące niewyczerpująco przeprowadzonego postepowania wyjaśniającego. O ile zrozumiałym jest, iż przy braku dokumentacji związanej z realizacja przedmiotowej linii napowietrznej organ posiłkuje się dowodami pośrednimi w postaci projektu technicznego - część elektryczna linii napowietrznej 15 kV I 380/220V na terenie osiedla [...] (ul. [...]) uwzględniający budowę stacji transformatorowej w którym znajduje się rysunek (oznaczony nr 1) pokazujący usytuowanie stacji i linii w terenie, z którego wynika, że od strony 15 kV stacja oznaczona nr [...] została włączona w istniejącą linię 15 kV o kierunkach: stacja nr [...] - stacja nr [...], o tyle bezwzględnego potwierdzenia w terenie( oględziny) wymaga przebieg linii nad działkami skarżących co pozwoli na jednoznaczne potwierdzenie tożsamości obiektów naniesionych w projekcie i istniejących na gruncie.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią powyższa ocenę prawną i po uzupełnieniu materiału dowodowego wydadzą decyzje merytorycznie orzekająca co do istoty sprawy.
Z tych względów, Sąd na podstawie art. 145. § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku. O wykonalności zaskarżonej decyzji orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajduje oparcie w art. 200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło