VII SA/Wa 1540/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Stawecki po rozpoznaniu w dniu 23 października 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu J. L. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 14 września 2018 r. o odmowie przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia [...] maja 2018 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę postanawia: utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. J. L. ("wnioskodawca"), po otrzymaniu wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, w terminie do jego uiszczenia, złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 14 września 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, z uwagi na fakt, że na podstawie udzielonych przez niego informacji nie było możliwe dokonanie rzetelnej i niebudzącej wątpliwości oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawcy i jego możliwości płatniczych. Informacje przez niego przedstawione nie mogły być uznane za spójne, rzetelne i wyczerpujące. Pismem z dnia [...] czerwca 2018 r. wnioskodawca wniósł sprzeciw od tego postanowienia, wskazując ponownie na swoją sytuację majątkową i osobistą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 z późn. zm., dalej: P.p.s.a.), w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r. na podstawie art. 2 w związku z art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6–8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy (§ 1). W sprawach, o których mowa w § 1 przywołanego przepisu, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (§ 2). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (§ 3). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. osobie fizycznej prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W związku z tym, ciężar wykazania tej przesłanki spoczywa na osobie składającej wniosek. W niniejszej sprawie wnioskodawca wskazał, że nie stać go na ponoszenia kosztów sądowych, a uzyskiwane przez niego dochody nie są wystarczające w stosunku do ponoszonych wydatków. Wnioskodawca nie podał uzyskiwanych dochodów, nie wykazał posiadania nieruchomości ani nie wskazał osób, które pozostawałyby z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Wnioskodawca podał, że ponosi miesięcznie wydatki: na ubezpieczenie (ok. [...] zł), na gaz, energię elektryczną i telefon ([...] zł), oraz na bieżące utrzymanie (ok. [...] zł). Rozpoznając złożony wniosek referendarz sądowy słusznie uznał, że wnioskodawca nie wykazał, w sposób niebudzący wątpliwości, że znajduje się w trudniej sytuacji materialnej, która uzasadniałby przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Jak wynika ze złożonego przez niego wniosku, wnioskodawca uzyskuje dochody, ale nie podał ich wysokości, podobnie – wnioskodawca nie wskazał gdzie, lub u kogo, mieszka, a także nie przedstawił danych dotyczących stanu rodzinnego. Słusznie też referendarz wskazał, że podnoszone przez wnioskodawcę okoliczności w sposób nierzetelny przedstawiały jego sytuację finansową. Przedstawiona przez wnioskodawcę sytuacja materialna, wynikająca z niewielu przedstawionych przez niego informacji, nie mogła być podstawą do uznania, że wnioskodawca spełnił przesłanki warunkujące przyznanie prawa pomocy. Ponadto, złożony przez wnioskodawcę sprzeciw nie zawierał nowej argumentacji, przemawiającej za jego uwzględnieniem. W związku z powyższym Sąd, rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza z dnia 14 września 2018 r., mógł oprzeć swoje rozstrzygnięcie tylko o, ograniczone w ten sposób, informacje. Skoro to na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, jego będą obciążać negatywne skutki takiego zachowania. Sąd podzielił ustalenia referendarza sądowego w zakresie wyjaśnień, składanych przez wnioskodawcę. Ponadto, Sąd oparł swoją ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy o materiał przez niego nadesłany, a wobec jego braków, nie mógł na nim oprzeć korzystnego dla niego rozstrzygnięcia. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawa pomocy, chronić czy też wzbogacać, majątku podmiotów prywatnych. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia (postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 470/14, LEX nr 1 240 493). Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 22 stycznia 2015 r., sygn. akt I OZ 21/15, LEX nr 1 640 412, w postępowaniu sądowym zasadą jest odpłatność za zainicjowaną przez siebie sprawę sądową, zaś wyjątkiem od niej możliwość ubiegania się o zwolnienie w tym przedmiocie. Rolą sądu jest, natomiast, ocena, komu ma zostać udzielona, pochodząca z budżetu państwa, pomoc. Skoro wnioskodawca nie wykazał, że w jego przypadku zachodzi wyjątek, uregulowany w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a., tj. nie wykazał, że pozyskanie przez nich środków na pokrycie kosztów postępowania jest obiektywnie niemożliwe, Sąd musiał utrzymać w mocy zaskarżone postanowienie. W tym stanie rzeczy Sąd – na mocy art. 260 P.p.s.a. – orzekł jak w sentencji postanowienia.