VII SA/Wa 1545/08
WyrokWSA w Warszawie2009-04-08
Skład orzekający: Krystyna Tomaszewska, Bożena Więch -Baranowska, Ewa Machlejd
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę, wydana na podstawie oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością, które zostało złożone na podstawie sfałszowanego dokumentu, może zostać uznana za rażąco naruszającą prawo w postępowaniu o stwierdzenie jej nieważności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ administracji miał obowiązek zbadać rzeczywisty stan prawny dotyczący prawa do dysponowania nieruchomością, zwłaszcza gdy właściciel zgłosił wątpliwości co do zgody. Niewyjaśnienie tej kwestii w postępowaniu o stwierdzenie nieważności, mimo istnienia dowodów na sfałszowanie dokumentu, stanowiło rażące naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, uzasadniające uchylenie decyzji.Stan faktyczny
B. F. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę sieci kanalizacyjnej i wodociągowej, argumentując, że inwestor nie miał prawa do dysponowania jego nieruchomością na cele budowlane z powodu nie wykonania ugody administracyjnej. Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego odmówił stwierdzenia nieważności, uznając, że brak jest podstaw do jej stwierdzenia, a kwestia sfałszowanego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością może być podstawą do wznowienia postępowania. Po ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ utrzymał w mocy swoją poprzednią decyzję. B. F. zaskarżył tę decyzję do WSA, zarzucając naruszenie przepisów prawa.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku, i zasądził od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B. F. zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, , Sędzia WSA Bożena Więch -Baranowska, Sędzia WSA Ewa Machlejd (spr.), Protokolant Jakub Szczepkowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 kwietnia 2009 r. sprawy ze skargi B. F. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2008 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; III. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz B. F. kwotę 200 (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Zawiadomieniem z dnia [...] marca 2008 r. znak: [...], Główny Urząd Nadzoru Budowlanego poinformował strony o wszczęciu na wniosek B. F. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r., znak: [...], utrzymującej w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] listopada 2004 r. Nr [...], zatwierdzającą projekt budowlany i udzielającą Gminie K. pozwolenia na budowę sieci kanalizacji sanitarnej oraz sieci wodociągowej w miejscowości P.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] maja 2008 r. znak [...] na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (jednolity tekst ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. (Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm. Zwanego dalej kpa) odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r., znak: [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż inwestor reprezentowany przez Wójta Gminy K., złożył w dniu 27 sierpnia 2004 r., pod rygorem odpowiedzialności karnej, oświadczenie o posiadaniu przez Gminę K. prawa do dysponowania szeregiem nieruchomości (w tym działek należących do B. F., m. in. działki [...] położonej w P.) na cele budowlane. B. F. podniósł, iż inwestor nie ma prawa do dysponowania ww. działką nr ew. [...], na cele budowlane, z uwagi na nie wykonanie przez Gminę K. warunków zawartych w ugodzie administracyjnej, dotyczącej wyrażenia zgody na lokalizację części przedmiotowej inwestycji na działkach odwołującego się o nr ew. [...]. Oceniając stan faktyczny i prawny organ doszedł do przekonania, iż brak jest przepisu prawa, którego rażące naruszenie prawa mogłoby stanowić podstawę stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z [...] marca 2007 r. W szczególności weryfikowana decyzja nie narusza przepisu art. 32 ust. 4 pkt 2 Prawa budowlanego wg. stanu na dzień [...] marca 2007 r. stanowiącego, iż pozwolenie na budowę może być wydane wyłącznie temu, kto złożył oświadczenie, pod rygorem odpowiedzialności karnej, o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
W piśmie z dnia 5 czerwca 2008 r. B. F., na podstawie przepisu art. 127 § 3 kpa wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. znak: [...], albowiem rażąco narusza ona przepis art. 32 ust. 4 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz. U. z 2003r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Wskazał, iż nieprawomocnym wyrokiem z dnia [...] maja 2008 r. Sąd Rejonowy w W. [...] w sprawie [...] skazał Z. P. za czyn polegający na sfałszowaniu oświadczenia podpisanego przez wnioskodawcę a następnie przedłożonego jako zgoda na dysponowanie terenem na cele budowlane.
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1, w związku z art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego (jednolity tekst ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Dz. U. z 2000r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosku B. F. z dnia 5 czerwca 2008 r., o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2008 r., znak: [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Odnosząc się do zarzutu skarżącego Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podniósł, iż wydanie decyzji na podstawie dowodów, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, które okazały się fałszywe - stanowi podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § pkt 1 kpa) a nie do stwierdzenia nieważności decyzji. Stąd też podnoszona we wniosku z dnia 5 czerwca 2008 r. okoliczność nie mogła zostać uwzględniona w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. znak: [...].
Od powyższej decyzji B. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucił naruszenie przepisów art. 156 § 1 pkt 2 kpa, art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego, art. 140 kc., art. 64 Konstytucji RP, polegające na uznaniu, iż złożenie przez inwestora oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością B. F. na podstawie sfałszowanego dokumentu zawierającego taką zgodę, nie powoduje, iż wydana decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę oraz decyzja organu drugoinstancyjnego utrzymującego taką decyzję w mocy rażąco naruszającą prawo
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej jedynie pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej ppsa).
Kontrolowana przez Sąd decyzja została wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności wszczętym na wniosek skarżącego B. F.. Rzeczą Sądu jest kontrola czy organy administracji przeprowadziły postępowanie w sposób prawidłowy tj. czy ocena organu dotycząca decyzji o pozwoleniu na budowę została dokonana prawidłowo w aspekcie przesłanek nieważnościowych z art. 156 § 1 kpa. Należy zgodzić się z organem, że przesłanka wznowieniowa (w tym przypadku z art. 145 § 1 pkt 1 kpa) nie może stanowić jednocześnie podstawy stwierdzenia nieważności. Jednakże rzeczą organu było rozważenie, czy decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] listopada 2004 r. zatwierdzającą projekt budowlany i u8dzielającą Gminie K. pozwolenia na budowę sieci kanalizacyjnej, sanitarnej oraz sieci wodociągowej w P. nie narusza rażąco art.. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane.
Zarówno bowiem we wniosku o stwierdzenie nieważności z dnia 10 kwietnia 2007 r., jak i w odwołaniu od decyzji o pozwoleniu na budowę z [...] grudnia 2004 r. skarżący wskazywał, że Wójt Gminy K. nie uzyskał jego pisemnej zgody na przeprowadzenie sieci sanitarnej przez jego działkę [...] i zaprojektowanie na niej przepompowni ścieków. Złożenia oświadczenia o posiadaniu prawa do dysponowania gruntem na cel związany z realizacją projektu budowlanego wyłącza obowiązek badania przez organy merytorycznej poprawności oświadczeń. Złożenie bowiem oświadczenia na podstawie art. 32 § 4 Prawa budowlanego podlega ocenie pod względem prawdziwości oświadczenia przez sądy karne pod rygorem odpowiedzialności karnej za przestępstwo określone w art. 233 § 6 kk.
Skoro jednak organ odwoławczy w postępowaniu o pozwolenie na budowę dysponował wiedzą od właściciela nieruchomości, że nie wyrażał on zgody, na którą powoływał się inwestor to organ był zobowiązany do oceny, czy wskazane przez inwestora dokumenty stanowią wystarczającą podstawę do uznania, iż inwestor posiada tytuł prawny do dysponowania nieruchomością na cele budowlane w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Taka ocena mieści się w zakresie przyznanego organom obowiązku formalnej weryfikacji kompletności i poprawności oświadczenia inwestora o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Oświadczenie jest bowiem jedynie środkiem dowodowym mającym wykazać dysponowanie przez inwestora prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane i jako środek dowodowy podlega badaniu przez organ. Badanie to powinno zmierzać - w razie wątpliwości co do prawa inwestora - w kierunku ustalenia rzeczywistego stanu prawnego. Wątpliwości takie w związku z treścią odwołania z 8 grudnia 2004 r. mogły w sprawie powstać. Obowiązkiem organu jest w takiej sytuacji ustalenie istnienia tytułu prawnego inwestora w rozumieniu art. 3 pkt 11 Prawa budowlanego. Obowiązek ten trwa aż do wydania decyzji ostatecznej, (tak NSA w wyroku z dnia 3 kwietnia 2007 r. II OSK 577/06). Tak więc Wojewoda [...] winien ocenić oświadczenie złożone przez inwestora Gminę K. w świetle zarzutów odwołującego się B. F., że zgody na dysponowanie swoją działką [...] nie wyrażał.
Do tej kwestii decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2007 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty P. z dnia [...] listopada 2004 r. o pozwoleniu na budowę sieci sanitarnej i wodociągowej w ogóle się nie odnosi. Wojewoda [...] dysponował zarówno oświadczeniem inwestora o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane jak i oświadczeniem właściciela nieruchomości, że zgody w ogóle nie wyrażał.
Okoliczność ta powinna zostać poddana analizie przez organy w toku postępowania o stwierdzenie nieważności tym bardziej, że tej właśnie przesłanki tj. rażącego naruszenia przepisu art. 32 ust. 4 dotyczy wniosek o stwierdzenie nieważności B. F.
Organ naruszył art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 kpa, ponieważ nie wyjaśnił i nie ocenił wskazanych wyżej okoliczności w świetle art. 156 § 1 pkt 2 kpa.
W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 lit. a i c a także art. 152 i art. 200 ustawy o Postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 2002-08-30 (Dz. U. 2002 Nr 153, poz. 1270) sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło