VII SA/Wa 1572/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak-Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Paweł Groński, Sędzia WSA Bożena Więch - Baranowska, Protokolant st. sekr. sąd. Magdalena Banaszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A. J. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego I. skargę oddala; II. przyznaje ze środków Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata L. D. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy) w tym: tytułem zastępstwa prawnego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych i dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi wniesionej przez A. J. jest postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...]. Zaskarżonym postanowieniem organ, po rozpatrzeniu zażalenia A. J., utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...], umarzające postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: W dniu [...] kwietnia 2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych prowadzonych w budynku usytuowanym na działce o nr ew. [...] obr. [...], położonej przy ul. [...] w [...]. W trakcie przeprowadzonych czynności kontrolnych stwierdzono, iż jedna ze współwłaścicielek przedmiotowej nieruchomości – A. J.– prowadzi w starym budynku znajdującym się w złym stanie technicznym roboty budowlane polegające na wykonaniu wewnątrz omawianego obiektu ściany z cegły murowanej oraz obiciu od strony ulicy i podwórka deskami szalunkowymi. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] wstrzymał A. J. prowadzenie robót budowlanych przy przedmiotowym obiekcie oraz nałożył na nią obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni oceny technicznej dot. prawidłowości wykonania robót budowlanych. Następnie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie organu powiatowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 maja 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 492/11 oddalił skargę A. J. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...]. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] zobowiązał A. J. do wpłacenia zaliczki w wysokości 1500 zł na pokrycie kosztów postępowania, tj. wykonania oceny technicznej dotyczącej prawidłowości wykonania robót budowlanych w budynku (komórce drewnianej) o wym. 3,40 m x 7,00 m położonym przy ul. [...] w [...] w terminie 14 dni. Nie uiszczenie przez zobowiązaną kosztów wynikających z ww. postanowienia nr [...] skutkowało doręczeniem A. J. upomnienia z dnia [...] lipca 2012 r. Następnie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w dniu [...] sierpnia 2012 r. wystawił skierowany do A. J. tytuł wykonawczy nr [...] celem wszczęcia postępowania egzekucyjnego w przedmiotowej sprawie. Powyższy tytuł wykonawczy został wystawiony na arkuszu [...] stosowanym celem wszczęcia postępowań egzekucyjnych dotyczących obowiązków o charakterze niepieniężnym. W dniu [...] września 2012 r. inwestorka złożyła zarzut od tytułu wykonawczego nr [...] r. z dnia [...] sierpnia 2012 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] postanowieniem z dnia [...] września 2012 r. nr [...] uznał zarzut A. J. w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego za bezzasadny. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2012 r. nr [...][...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uchylił w całości zaskarżone postanowienie, wskazując na niedopuszczalność prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku o charakterze pieniężnym na podstawie tytułu wykonawczego odnoszącego się do obowiązków o charakterze niepieniężnym (wzór [...]). W związku z powyższym postanowieniem z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], na podstawie art. 59 § 3 w związku z art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późń. zm.) oraz art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243 poz. 1623 z późn. zm.), umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła A. J.. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] , wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013r., poz. 267 – dalej jako: k.p.a.), w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623 z późn. zm.), utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] wadliwie prowadził niniejsze postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuły wykonawcze dotyczące egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym ([...]), uznając się tym samym za organ egzekucyjny w niniejszej sprawie. Ze względu na fakt, iż przedmiotem niniejszej egzekucji jest określona kwota zaliczki, organ powiatowy zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jest jedynie wierzycielem w tej sprawie, nie pełni on roli organu egzekucyjnego w przypadku egzekucji obowiązków o charakterze pieniężnym. Organem właściwym do egzekwowania kwoty zaliczki nałożonej na podstawie art. 262 k.p.a. jest naczelnik właściwego urzędu skarbowego, który egzekwuje określoną kwotę na podstawie wystawionego przez wierzyciela (organ powiatowy) tytułu wykonawczego dotyczącego egzekucji należności pieniężnych ([...]), po uprzednim doręczeniu zobowiązanemu upomnienia przez tego wierzyciela. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie A. J. kwestionowała zasadność nałożenia na nią wcześniejszym postanowieniem Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] obowiązku zapłaty kwoty 1500 zł tytułem zaliczki na poczet wykonania oceny technicznej budynku. W ocenie skarżącej błędne jest uznanie jej za inwestora w niniejszej sprawie. Prace, które wykonała, oceniła jako prace jedynie konserwacyjne. Domagała się obciążenia kosztami wykonania oceny technicznej także drugiego współwłaściciela nieruchomości – E. J.. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, albowiem zaskarżone postanowienie odpowiada prawu. W niniejszej sprawie przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2013 r. nr [...] , utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...] o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 59 § 3 w zw. z art. 59 § 1 pkt 7 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 ze zm.) – zwanej dalej: ustawą. Stosownie do art. 59 § 1 pkt 7 ustawy postępowanie egzekucyjne umarza się, jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu. Zgodnie zaś z art. 59 § 3 ustawy w przypadkach, o których mowa w § 1 i 2, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego, chyba że umorzenie postępowania egzekucyjnego następuje na podstawie art. 34 § 4. Stosując przywołane powyżej przepisy organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia podniósł, iż PINB w [...] wadliwie prowadził postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy dotyczący egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, uznając się tym samym za organ egzekucyjny w niniejszej sprawie. Podał dalej, że z uwagi na fakt, iż postępowanie egzekucyjne dotyczyło należności pieniężnej, PINB w [...] był jedynie wierzycielem w tej sprawie. W konsekwencji [...] WINB uznał, że wszczęte i prowadzone przez PINB w [...] postępowanie egzekucyjne dotyczące kwoty pieniężnej należało umorzyć jako niedopuszczalne. Stanowisko to, w ocenie Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy, zasługuje w pełni akceptację. Dostrzec w szczególności należy, iż kluczową kwestią dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia było ustalenie rodzaju egzekwowanego obowiązku, tj. określenie obowiązku jako świadczenia pieniężnego lub też niepieniężnego, a w dalszej kolejności ustalenie właściwego organu egzekucyjnego. Wskazaną przez organy przyczyną umorzenia postępowania egzekucyjnego było bowiem stwierdzenie niedopuszczalności prowadzenia postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku o charakterze pieniężnym na podstawie tytułu wykonawczego odnoszącego się do obowiązków o charakterze niepieniężnym, co wiązało się także z nieprawidłowym uznaniem się wierzyciela za organ egzekucyjny. I tak, nie budzi wątpliwości Sądu, iż obowiązkiem podlegającym egzekucji prowadzonej przeciwko A. J. w niniejszej sprawie, było wpłacenie zaliczki w wysokości 1500 zł na poczet wykonania oceny technicznej dotyczącej prawidłowości zrealizowanych robót budowlanych w budynku (komórki drewnianej) o wym. 3,40 m x 7,00 m, położonym przy ul. [...] w [...] . Powyższy obowiązek wynikał z postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...]. Opisany obowiązek bezspornie ma charakter pieniężny, gdyż jego wykonanie polega na zapłacie wierzycielowi określonej sumy pieniężnej. Kwalifikacji tej nie zmienia fakt, iż wydanie postanowienia z dnia [...] czerwca 2012 r., zobowiązującego A. J. do wpłacenia zaliczki w kwocie 1500 zł, było ściśle związane z nałożonym na zobowiązaną -postanowieniem PINB w [...] z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...] utrzymanym w mocy postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] - obowiązkiem przedłożenia w terminie 30 dni oceny technicznej dot. prawidłowości wykonania robót budowlanych. Egzekwowanym obowiązkiem nie jest bowiem przedłożenie przez inwestorkę oceny technicznej wykonanych robót budowlanych, lecz uiszczenie kosztów postępowania, tj. wpłacenie zaliczki w określonej wysokości na pokrycie kosztów opracowania przez osobę uprawnioną ww. dokumentacji. W tej sytuacji słusznie jest stanowisko wyrażone w wydanych w sprawie postanowieniach, w tym w zaskarżonym, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] , będący w niniejszej sprawie wierzycielem, błędnie zakwalifikował ww. obowiązek jako świadczenie niepieniężne. Konsekwencją powyższego było sporządzenie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2012 r. na formularzu [...], stosowanym w egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, oraz w dalszej kolejności uznanie się za organ egzekucyjny w tej sprawie. Wyjaśnienia przy tym wymaga, że organy egzekucyjne oraz ich właściwość określają przepisy art. 19 – 25 ustawy. Zgodnie z art. 19 § 1 ustawy naczelnik urzędu skarbowego jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania wszystkich środków egzekucyjnych w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych, do zabezpieczania takich należności w trybie i na zasadach określonych w dziale IV, a także do realizacji wniosków o odzyskanie należności pieniężnych oraz podjęcie środków zabezpieczających należności pieniężne określonych w ustawie o wzajemnej pomocy, z zastrzeżeniem § 2-8. Wyjątki od powyższej zasady, iż organem egzekucyjnym właściwym w sprawach egzekucji świadczeń pieniężnych jest naczelnik urzędu skarbowego, wprowadzają przepisy § 2 – 8 art. 19 ustawy. Niemniej żaden z tych przepisów nie stanowi podstawy prawnej do uznania, iż w sprawie niniejszej, powyżej opisanej a dotyczącej wyegzekwowania kwoty zaliczki na poczet wykonania oceny technicznej, organem egzekucyjnym jest powiatowy inspektor nadzoru budowlanego będący zarazem wierzycielem. Wskazać przy tym także trzeba, że prowadzenie egzekucji przez właściwy organ egzekucyjny stanowi przesłankę procesową dopuszczalności postępowania egzekucyjnego. W konsekwencji, mając na względzie treść przepisu art. 19 ustawy stwierdzić należy, że do prowadzenia egzekucji administracyjnej świadczenia pieniężnego wynikającego z postanowienia z dnia 6 czerwca 2012 r. nr 132/12, tj. obowiązku wpłacenia zaliczki na poczet wykonania oceny technicznej zrealizowanych robót budowlanych, właściwym organem egzekucyjnym jest naczelnik urzędu skarbowego. Prowadzenie zatem egzekucji ww. świadczenia pieniężnego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], czyli przez podmiot niebędący właściwym organem egzekucyjnym w świetle art. 19 ustawy, stanowi o niedopuszczalności prowadzonej przez niego egzekucji administracyjnej. Z tych przyczyn należało umorzyć postępowanie egzekucyjne prowadzone przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] jako organ nie będący organem egzekucyjnym. Z tych też przyczyn, w ocenie Sądu, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] lutego 2013 r. nr [...]. Dodać należy, że -jak słusznie podkreślił to Naczelny Sąd Administracyjny- istotą umorzenia postepowania egzekucyjnego jest przerwanie postępowania, uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych oraz rozstrzygnięcie o dalszym nieprowadzeniu postępowania. Instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu jego zakończenie z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Ostateczne postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego nie oznacza jednak, że na zobowiązanym przestał ciążyć obowiązek, którego wykonanie było przedmiotem umorzonego postępowania (v. wyrok NSA z dnia 21 listopada 2012 r. sygn. akt II FSK 710/11, Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Na koniec, w kontekście treści skargi, podnieść zaś trzeba, iż bez znaczenia dla oceny zaskarżonego postanowienia pozostawały argumenty skarżącej, odnoszące się do zasadności nałożenia na nią obowiązku wpłacenia zaliczki na poczet wykonania oceny technicznej zrealizowanych robót budowlanych. Sąd ponownie zwraca uwagę, że ostatecznym postanowieniem [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] 0 (utrzymującym w mocy postanowienie organu powiatowego z dnia [...] listopada 2010 r. nr [...]) nałożono na A. J. obowiązek przedłożenia oceny technicznej wykonanych robót budowalnych w budynku (komórce drewnianej) o wym. 3,40 m x 7,00 m położonym przy ul. [...] w [...]. Postanowienie to było przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 31 maja 2011 r. sygn. akt VII SA/Wa 492/11 oddalił skargę A. J.. Kwestia prawidłowości nałożenia na skarżącą powyższego obowiązku została już zatem przesądzona, a w ww. wyroku Sąd odniósł się nie tylko do zasadności nałożenia ww. obowiązku, ale także do kwestii dotyczącej adresata tego obowiązku, wskazując, iż inwestorem spornych robót jest skarżąca. Postanowienie PINB w [...] z dnia [...] czerwca 2012 r. o zobowiązaniu do wpłacenia zaliczki na pokrycie kosztów wykonania ww. oceny, stanowi zaś konsekwencję ww. orzeczeń, uznanych przez Sąd za prawidłowe. Na wcześniejszym etapie i w zupełnie innym postępowania kwestia podniesiona w skardze została już więc prawomocnie przesądzona. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, iż kwestia ta, związana w istocie z obciążeniem ww. obowiązkiem jedynie skarżącej, nie miała żadnego znaczenia dla oceny zaskarżonego w sprawie rozstrzygnięcia, odnoszącego się jedynie do dopuszczalności prowadzenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] postępowania egzekucyjnego dotyczącego obowiązku ustalonego postanowieniem z dnia [...] czerwca 20132 r. nr [...]. Z wymienionych powodów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł jak w pkt 1 sentencji. O kosztach dla pełnomocnika skarżącej świadczącego pomoc prawną z urzędu, Sąd orzekł na zasadzie art. 250 tej ustawy.