VII SA/Wa 158/15

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła -Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 czerwca 2015r. po rozpoznaniu wniosku P. G. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi P. G. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] listopada 2014r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej postanawia: odmówić P. G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 2 marca 2015r. do Sądu wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy P. G. w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. We wniosku wnioskodawczyni podała, że gospodarstwo domowe prowadzi wraz z mężem i trójką dzieci. Wspólnie z rodziną utrzymuje się z dochodu uzyskiwanego przez nią z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości około 3.500,00 złotych oraz dochodu uzyskiwanego przez męża z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości około 3.000,00 złotych miesięcznie, łącznie około 6.500,00 złotych miesięcznie. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że wynagrodzenie męża za pracę jest zajęte przez komornika i otrzymuje on około 40 % wynagrodzenia, a jej konta firmowe są również zajęte przez komornika. Oświadczyła, że nie posiada żadnego majątku, nieruchomości, zasobów pieniężnych czy przedmiotów wartościowych. Podała, że mąż jest współwłaścicielem w ¼ starego przedwojennego domu, w którym mieszka z rodziną. Zarządzeniem z dnia 17 kwietnia 2015r. wezwano wnioskodawczynię do złożenia dodatkowych wyjaśnień dotyczących nadesłanego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez podanie: - jakie ponosi koszty związane z utrzymaniem części domu w którym zamieszkuje wraz z rodziną (gaz, opłaty za energię, telefon, podatek od nieruchomości itp), należało je wyszczególnić i podać ich wysokość, - orientacyjnie wysokości kwoty pieniężnej jaką przeznacza miesięcznie na bieżące wydatki codziennego utrzymania dla siebie i rodziny ( żywność, odzież, leki itp.), - wysokości dochodów uzyskanych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej z trzech ostatnich miesięcy, - jakiego rodzaju działalność gospodarczą prowadzi, należało wskazać branżę oraz charakter wykonywanej pracy, - czy samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą, czy też zatrudnia do pracy jakieś osoby jeśli tak, należało wskazać ile osób, - czy posiada pojazdy mechaniczne, jeśli tak należało podać markę rok produkcji oraz koszty związane z utrzymaniem ( paliwo, ubezpieczenie, naprawy), - z jakiego tytułu wynagrodzenie małżonka zostało zajęte przez komornika i do kiedy będzie dokonywane z niego potrącenie oraz z jakiego tytułu konta firmowe wnioskodawczyni zostały zajęte przez komornika, - czy posiada kredyty, zadłużenia, jeśli tak, należało wskazać u kogo ( osoba fizyczna, bank) i na jaką kwotę i ile wynosi miesięczna rata spłaty kredytu bądź zadłużenia oraz czy obecnie jest spłacane i jaka kwota pozostała jeszcze do spłaty, oraz do nadesłania: - wyciągów z posiadanych konta/kont bankowych wnioskodawczyni i jej małżonka z dwóch ostatnich miesięcy. Powyższe należało wykonać w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 7 maja 2015r. do Sądu wpłynęło pismo wnioskodawczyni stanowiące odpowiedź na powyższe. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub. ). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Z powyższego wynika, że prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Z podanych danych przez wnioskodawczynię wynika, że prowadzi ona gospodarstwo domowe wraz mężem i trójką dzieci. Wspólnie utrzymują się dochodów w wysokości około 6.500 złotych miesięcznie. Na kwotę tą składa się wynagrodzenie wnioskodawczyni z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w wysokości około 3.500 złotych oraz wynagrodzenie za pracę małżonka w wysokości 3000 złotych. Wnioskodawczyni zaznaczyła, iż z dochodu małżonka dokonywane są potrącenia i otrzymuje on 40 % wynagrodzenia. W piśmie z dnia 2 maja 2015r. wnioskodawczyni wskazała, że ponosi miesięcznie następujące koszty związane z utrzymaniem domu tj. opłatę za gaz w sezonie grzewczym 1500 złotych, poza sezonem w wysokości 500,00 złotych, opłatę za prąd w wysokości 500,00 złotych, opłatę za telefon w wysokości 150,00 złotych, opłatę za wodę w wysokości 600,00 złotych, podatek od nieruchomości 500,00 złotych rocznie. Wnioskodawczyni podała, że orientacyjnie na bieżące wydatki codziennego utrzymania dla siebie i rodziny wydaje około 2000 złotych. Wnioskodawczyni wyjaśniła, że prowadzi działalność gospodarczą - głównie działalność pogotowania ratunkowego, transport medyczny, zatrudnia 5 osób na umowę zlecenie. Podała, że wysokość dochodów uzyskanych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej to około 5.000 złotych. Oświadczyła, że nie posiada pojazdów mechanicznych. Nadto wnioskodawczyni wyjaśniła, że wynagrodzenie małżonka zostało zajęte przez komornika z tytułu niepłacenia ZUS i US oraz innych zaległości finansowych. Wskazała, że jej konta zostały zablokowane z tytułu nieopłacenia faktury wystawionej przez kontrahenta. Wnioskodawczyni poinformowała, że posiada kredyt w banku {...}, obecnie negocjuje możliwość spłat zadłużenia oraz spłaty dalszych rat. Podała, że zadłużenie wynosi 65.000 złotych. Oceniając dane przedstawione przez wnioskodawczynię uznano, że nie kwalifikuje się ona do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zaznaczyć bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Uznano, iż wnioskodawczyni, która z małżonkiem uzyskuje dochody we wskazanej we wniosku i piśmie z dnia 2 maja 2015r. wysokości do takich osób nie należy. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni wraz z rodziną ma zapewnione potrzeby bytowe o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaki wspólnie małżonkiem uzyskują. Wprawdzie wnioskodawczyni wskazała, iż z dochodu małżonka dokonywane są potrącenia i otrzymuje on 40 % wynagrodzenia. Podkreślić jednak należy, iż wnioskodawczyni prowadzi działalność gospodarczą, gdzie zatrudnia 5 osób i z tego tytułu uzyskuje dochód w wysokości ok. 3.500 złotych miesięcznie (tak wskazała we wniosku PPF). Z nadesłanego pisma wyjaśniającego z dnia 2 maja 2015r. wynika, że "wysokość dochodów uzyskanych z tytułu prowadzenia działalności to około 5000 złotych". Wnioskodawczyni wprawdzie nie podała czy jest to dochód miesięczny czy też z trzech ostatnich miesięcy. Wobec podania we wniosku PPF miesięcznej kwoty uzyskiwanych dochodów w formularzu PPF około 3.500 złotych uznano, że podany w ww. piśmie jest to dochód miesięczny wnioskodawczyni. Z powyższego wynika, że wnioskodawczyni uzyskuje z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej niemały dochód miesięczny. Nadto dochód mimo, że pomniejszony o dokonywane potrącenia uzyskuje także małżonek wnioskodawczyni. Zauważyć należy, iż wnioskodawczyni podała, że prowadzi działalność gospodarczą - głównie działalność pogotowania ratunkowego, transport medyczny. Z akt sprawy wynika, że wnioskodawczyni prowadzi także działalność w zakresie prowadzenia domów opieki. Powyższe świadczy o możliwościach płatniczych wnioskodawczyni. W świetle powyższego nie można uznać, że wnioskodawczyni znajduje się w szczególnie trudnej sytuacji majątkowej, co uzasadniałoby ewentualnie uwzględnienie wniosku. Sytuacji materialnej skarżącej nie można utożsamiać z sytuacją osób ubogich, bez środków do życia, nieosiągających jakiegokolwiek dochodu lub uzyskujących dochód niewystarczający na zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych. Argumentem za przyznaniem prawa pomocy nie może być również fakt zaciągnięcia przez wnioskodawczynię kredytu i konieczności jego spłaty w miesięcznych ratach. Wskazać należy, iż aby uzyskać, a następnie spłacać kredyt skarżąca winna uprzednio wykazać wysoką zdolność kredytową, czyli zdolność do terminowej spłaty zadłużenia. Obowiązek zaś spłaty zobowiązań finansowych ma oczywiście wpływ na sytuację majątkową strony, nie stanowi jednak przesłanki, która przesądziłaby o przyznaniu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Nadto dodać należy, iż wnioskodawczyni nie wskazała w jakiej wysokości miesięcznie spłaca kredyt. Dbałość o płynność finansową i regulowanie zobowiązań prywatnoprawnych nie wyklucza konieczności regulowania nie mniej ważnych należności o charakterze publicznoprawnym, np. wpisu sądowego. Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. W przedstawionych wyżej okolicznościach oceniono, że poniesienie kosztów sądowych w całości przez wnioskodawczynię nie spowoduje utraty jej płynności finansowej i nie przyczyni się do uszczerbku w utrzymaniu koniecznym wnioskodawczyni i jej rodziny. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a orzeczono jak w sentencji postanowienia.