VII SA/Wa 1582/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Cieśla (spr.), , Sędzia WSA Mariola Kowalska, Sędzia WSA Małgorzata Miron, Protokolant Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 marca 2010 r. sprawy ze skargi K. L. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2009 r. znak [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata K.P., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej kwotę 250 zł (dwieście pięćdziesiąt złotych) oraz kwotę 55 zł (pięćdziesiąt pięć złotych) tytułem 22% podatku od towarów i usług łącznie kwotę 305 zł (trzysta pięć złotych). Pismem z dnia 15 lipca 2008r. K.L. wniosła o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej Spółdzielni Budowlano-Mieszkaniowej "O." w L. pozwolenia na budowę budynków mieszkalnych na działkach o nr ewid. [...] i [...] przy ul. [...] w L. W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż w momencie ubiegania się o pozwolenie na budowę Spółdzielnia Budowlano-Mieszkaniowa "O." nie dysponowała prawem własności do działki nr [...], na której realizowany ma być jeden z budynków objętych pozwoleniem na budowę, a która to nieruchomość stanowiła jej własność. Wskazała również, iż posadowienie budynku nie jest zgodne z przepisami o warunkach zabudowy. W odpowiedzi na wniosek Wojewoda [...] wszczął postępowanie w tej sprawie, o czym zawiadomił strony postępowania. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania skierowane do K.L. na adres podany we wniosku z dnia 15 lipca 2008r. (ul. [...]) wróciło do nadawcy mimo dwukrotnego awizowania, jako nie odebrane w terminie. W wyniku przeprowadzonego postępowania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] listopada 2008r. znak [...] odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięci organ uznał, iż kwestionowana decyzja Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...], zgodna jest z planem zagospodarowania przestrzennego i decyzją o warunkach zabudowy. Wskazał jednocześnie, iż organem właściwym do zbadania zgodności wykonania obiektu z decyzją o pozwoleniu na budowę jest Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...]. Decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności wysłano stronom postępowania, m.in. wnioskodawczyni – K.L. na adres podany we wniosku z dnia 15 lipca 2008r. to jest - [...]. Przesyłka wróciła do nadawcy jako nie podjęta w terminie po dwukrotnym awizowaniu.. Jak wynikało z adnotacji umieszczonej na decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008r.,K.L. odebrała decyzję dopiero osobiście w dniu 7 maja 2009r. Pismem z tej samej daty wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia od niej odwołania. 1 W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż ze względu na tragiczny stan zdrowia spowodowany bezdomnością nie była w stanie odebrać kierowanych do niej przesyłek. Wskazała na niewyobrażalny stres, ciężki stan zdrowia spowodowany bezdomnością i niszczeniem dorobku jej życia przez Spółdzielnię Budowlano-Mieszkaniową O. Na potwierdzenie swojego stanu zdrowia dołączyła do wniosku zaświadczenie z dnia 15 listopada 2004r. o leczeniu w C. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu K.L. wniosła odwołanie od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008r., w uzasadnieniu którego podtrzymała zarzuty zawarte we wniosku z dnia 15 lipca 2008r. Po rozpoznaniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] lipca 2009r. znak [...] na podstawie art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówił przywrócenia terminu. W uzasadnieniu wskazał, iż przesyłka zawierająca decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008r. została przesłana na adres wskazany przez skarżącą. Z analizy przedłożonego do wniosku zaświadczenia C. organ wywiódł iż, dolegliwości odwołującej się nie mają charakteru nagłego, co usprawiedliwiałoby niedochowanie terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie zaś z art. 58 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego strona powinna uprawdopodobnić, że mimo należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia, przy czym przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności. Powołując orzecznictwo sądowoadministracyjne organ wskazał nadto, iż w prośbie o przywrócenie terminu, zainteresowany powinien wykazać, że mimo całej staranności nie udało mu się zachować terminu. Dotyczy to takich sytuacji, kiedy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Okolicznością taką mogłaby być na przykład nagła choroba, powódź, pożar, zaś długotrwała niedyspozycja nie wyklucza dokonania danej czynności procesowej. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe rozstrzygnięcie wniosła K.L. W jej uzasadnieniu wskazała, iż zgodnie z art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego organy administracji powinny zapewnić stronie czynny udział w postępowaniu, którego to prawa została pozbawiona. Wskazała, iż nie otrzymała żadnego pisma, gdyż w tym czasie bardzo intensywnie się leczyła, a doręczenie zastępcze nie wyjaśnia kwestii zapewnienia stronom udziału w postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu skarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Skargę należało uwzględnić. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie orzekające o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd nie badał natomiast zgodności z prawem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008r. i nie były brane pod uwagę zarzuty dotyczące tego aktu. Na wstępie stwierdzić należy, iż ustalenie prawidłowości doręczenia (w sposób zastępczy) skarżącej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2008r. nie budzi wątpliwości. Jak wynika z akt sprawy, decyzja została skierowana na adres podany we wniosku to jest - [...] i mimo dwukrotnego awizowania przesyłka nie została podjęta. W rozpoznawanej sprawie podstawą czynności podejmowanych przez organ był art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skuteczność wniosku uzależniona jest od jego wniesienia w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia oraz dopełnienia uchybionej czynności (§ 2 tego przepisu). Dokonując oceny wniosku skarżącej uznać należało, że został on wniesiony w ustawowym terminie (skarżąca decyzję odebrała w siedzibie organu 7 maja 2009r. - w tym samym dniu wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania i dokonała uchybionej czynności, czyli wniosła odwołanie. Skarżąca nie kwestionowała, iż decyzję z [...] listopada 2008 r. wysłano na adres wskazany przez nią we wniosku i że nie została ona odebrana. Wywodziła jednak, że obiektywne okoliczności w postaci choroby, stresu, bezdomności, nie pozwoliły jej na odbiór korespondencji. Wskazać należy, że przepis art. 58 § 1 k.p.a. wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W doktrynie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie - tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. (...) Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (E. Iserzon (w.) Komentarz IV, 1970, s. 135). Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności ( Postępowanie cywilne, 2000, s. 277). Wniosek o przywrócenie terminu powinien odpowiadać wymaganiom stawianym pismom procesowym (art. 63 § 2). Według E. Iserzona (Komentarz IV, 1970, s. 134) wniosek ten "musi zawierać uzasadnienie, a mianowicie przytoczenie okoliczności świadczących o tym, że uchybienie nastąpiło bez winy". Brak uzasadnienia nie czyni jednak wniosku niedopuszczalnym, przepisy kodeksu nie ustanawiają takiego warunku. Wystarczy zatem, jeżeli wniosek zawiera żądanie przywrócenia terminu. Skarżąca na rozprawie przed sądem administracyjnym wskazała na następujące okoliczności usprawiedliwiające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania: wieloletnie leczenie choroby onkologicznej, stan depresji mający miejsce w grudniu 2008r., zameldowanie na pobyt stały pod adresem [...] a, bezdomność i czasowe przebywanie u syna pod adresem [...] oraz w innych miejscach (u koleżanek). Przedłożyła również różne dokumenty, które miały dowodzić prawdziwości tych twierdzeń. W przedmiotowym wniosku skierowanym do organu skarżąca wskazała na okoliczności, które w jej ocenie usprawiedliwiają uchybienie terminu, ale poza zaświadczeniem lekarskim z roku 2004 r. nie wykazał ich żadnymi dokumentami. Choć przepis art. 58 § 1 k.p.a., wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, stanowiąc jednocześnie środek zastępczy dowodu, nie zwalnia jednak z obowiązku poszukiwania prawdy i jej oceny pod kątem przesłanek przywrócenia terminu. Zdaniem Sądu, ocena organu, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu była przedwczesna. Wprawdzie twierdzenia zawarte we wniosku o przywrócenie terminu były w istocie gołosłowne, gdyż nie można było uznać, że zaświadczenie lekarskie o przebytym leczeniu w roku 2004r. pozostaje w związku z brakiem dochowania terminu w roku 2008r. jednak należało wezwać skarżącą do wykazania tych okoliczności dostępnymi środkami, co w rzeczywistości nastąpiło na rozprawie sądowej. Brak takiego wezwania stanowił o naruszeniu przez organ przepisów art. 7,8 i 9 k.p.a. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, kiedy postępowanie toczyło się na wniosek skarżącej, a zawiadomienie o wszczęciu postępowania jak również decyzja kończąca to postępowanie zostały wnioskodawczyni doręczone w sposób zastępczy -dostateczne wykazanie problemów zdrowotnych, w tym pozostawanie w czasie biegu terminu do zaskarżenia decyzji w stanie depresji , brak stałego miejsca pobytu, byłyby wyjątkowymi okolicznościami, które uprawdopodobniają brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie należy z cała mocą podkreślić, że to osoba zainteresowana obowiązana jest uwiarygodnić przytaczaną argumentację i swoją staranność w zakresie prowadzenia własnych spraw oraz fakt, że przeszkoda, która zaistniała, była od niej niezależna, nie do przewidzenia oraz, że istniała przez cały czas biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku organ wezwie skarżącą do wykazania okoliczności na które się powołuje i które jej zdaniem wskazują na brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi jednak żadnych wątpliwości, iż ocena, ta musi odbywać się z uwzględnieniem całokształtu okoliczności tego przypadku. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, ze względu na naruszenie przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7,8,9 i 58 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.