VII SA/Wa 1587/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska po rozpoznaniu w dniu 5 stycznia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu B. D. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 22 września 2015 r., odmawiającego B. D. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. D. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia postanawia: odmówić B. D. przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych B. D. wniósł w dniu 19 czerwca 2015 r. (data stempla urzędu pocztowego) skargę na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2015 r., znak: [...]. Zarządzeniem Przewodniczącej Wydziału VII z dnia 24 lipca 2015 r. wezwano skarżącego do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 200 zł. W terminie do uiszczenia wpisu do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek B. D. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Z formularza wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo wspólnie z żoną. Miesięczny dochód netto wynosi ok. 969 zł. Posiadają dom o powierzchni 88,6 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 20,83 ha, budynek gospodarczy oraz ciągnik rolniczy o wartości 15 000 zł. Do wniosku dołączono kserokopie rachunków, z których wynikają koszty ponoszone w okresie maj-lipiec, z których wydatki lipcowe to koszty: leków – 103 zł, podatku od nieruchomości – 24 zł, wody – 36,94 zł, prąd – 63,21 zł, telefon – 34,48 zł, KRUS – 462 zł. Ponadto dołączono historię zapisów rachunków należących do Z. D. za okres 1 maja 2015 r. do 24 lipca 2015 r., z których wynikają salda na dzień 24 lipca 2015 r.: 30,88 zł na jednym rachunku i 0,03 zł na drugim. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 11 sierpnia 2015 r. skarżący został wezwany na podstawie art. 255 oraz art. 258 § 2 pkt 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: p.p.s.a.) do uzupełnienia wniosku poprzez: wskazanie wysokości uzyskiwanych dopłat do posiadanej nieruchomości rolnej; wskazanie, czy skarżący podejmuje prace dorywcze, a jeżeli tak, jakiej wielkości dochody uzyskuje z tego tytułu; wskazanie, czy skarżący uzyskuje dochody z dzierżawy nieruchomości rolnej, a jeśli tak, to w jakiej wysokości. W odpowiedzi skarżący wskazał, że nie jest w stanie wskazać wysokości dopłaty, albowiem w 2015 r. zostały zmienione zasady wyliczania dopłat i dopiero po doręczeniu decyzji będzie znał jej wysokość. Ponadto skarżący ze względów zdrowotnych nie podejmuje prac dorywczych i nie uzyskuje dochodów z dzierżawy Biorąc pod uwagę zgromadzone informacje, referendarz sądowy postanowieniem z dnia 22 września 2015 r. odmówił przyznania B. D. prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. We wniesionym w terminie sprzeciwie od tego postanowienia skarżący wskazał, że dołączył do wniosku dokumentację, której analizy brak w uzasadnieniu, za to powołano się na ogłoszenie prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Zarzucił niewzięcie pod uwagę kosztów uzyskania dochodów. Podkreślił, że w 2015 r. miała miejsce klęska suszy. Zarządzeniem z dnia 11 października 2015 r. Sąd wezwał skarżącego do nadesłania informacji o wysokości ostatnio otrzymanych dopłat do posiadanej nieruchomości rolnej, zakreślając 7-dniowy termin na wykonanie zarządzenia pod rygorem rozpoznania sprawy wyłącznie w oparciu o zgromadzone dotychczas w sprawie materiały. W piśmie z dnia 26 października 2015 r. skarżący wskazał, że na początku 2015 roku otrzymał dopłatę w kwocie około 17 000 zł. Podkreślił, że warunkiem otrzymania dopłaty jest utrzymywanie ziemi w dobrej kulturze, wobec czego całość dopłaty została przeznaczona na środki do produkcji rolnej. Dodatkowo skarżący musi zaciągać pożyczki, bowiem nawet jeśli otrzyma kolejną dopłatę, to może ona być za mała na wznowienie produkcji rolnej. Wobec takiego stanowiska skarżącego Sąd zarządzeniem z dnia 3 listopada 2015 r. ponownie wezwał skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: nadesłanie informacji o kosztach poniesionych w 2015 r. w związku z prowadzeniem produkcji rolnej wraz z kopiami dokumentów (paragony, faktury) je potwierdzającymi; nadesłanie decyzji o ustaleniu wysokości podatku rolnego za rok 2015; podanie stałych miesięcznych wydatków związanych z utrzymaniem własnym (żywność, leki, media, spłaty kredytów, opłaty stałe – z podaniem, jakiego okresu czasu dotyczy dany wydatek, np. płatny co miesiąc, co dwa miesiące, kwartalny itp.). Na wykonanie zarządzenia zakreślono termin 7 dni pod rygorem rozpoznania sprawy wyłącznie w oparciu o zgromadzone dotychczas w sprawie materiały. Zarządzenie doręczono skarżącemu w dniu 9 listopada 2015 r. i nie nadesłał on w terminie odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Prawo pomocy może być przyznane stronie w zakresie całkowitym (art. 245 § 2 p.p.s.a) lub częściowym (art. 245 § 3 p.p.s.a.), przy czym jego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przez stronę ustawowo przewidzianych przesłanek. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie z treścią art. 260 p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania z budżetu państwa i powinno mieć zastosowanie jedynie w sytuacjach wyjątkowych, w których zdobycie środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest obiektywnie niemożliwe (tak: Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 9 czerwca 2014 r., sygn. akt II OZ 561/14). Wskazać należy, iż wobec stanowiska skarżącego, wyrażonego w piśmie z dnia 26 października 2015 r., został on wezwany, stosownie do art. 255 p.p.s.a., do uzupełnienia oświadczenia, zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z tym przepisem jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku, o którym mowa w art. 252, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Sąd, chcąc wyjaśnić, czy sytuacja finansowa skarżącego uprawnia go do skorzystania z prawa pomocy, skierował do niego zapytanie, mające na celu przedstawienie wydatków nie tylko na bieżące utrzymanie, ale też na prowadzenie produkcji rolnej. Takich informacji skarżący jednak nie przedstawił. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę zgromadzone dotychczas w sprawie informacje o stanie majątkowym skarżącego oraz znany Sądowi z urzędu fakt, iż skarżący posiada 24 ha przeliczeniowe (sprawa VII SA/Wa 1004/15), Sąd ustalił, iż dochody gospodarstwa skarżącego to renta rolnicza w kwocie 669,63 zł netto oraz dochody z gospodarstwa rolnego, ustalone na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2015 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2014 r. (M.P. z 2015 r., poz. 861), z którego wynika, iż przeciętny dochód z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego wynosił w 2014 r. 2506 zł. Wynika z tego, że dochody skarżącego za rok 2014 wyniosły 24 x 2506 = 60 144 zł rocznie, czyli ponad 5000 zł miesięcznie. Oprócz tego skarżący otrzymał dopłatę w wysokości 17 000 zł, którą – jak oświadczył, w całości przeznaczył na produkcję rolną. W tej sytuacji mało wiarygodne jest oświadczenie skarżącego, że uzyskał z gospodarstwa rolnego dochód w wysokości ok. 300 zł miesięcznie. Jednocześnie Sąd był w stanie ustalić, iż łączne miesięczne wydatki skarżącego, związane ze stałymi opłatami, na przykładzie lipca 2015 r. to 723,63 zł. Skarżący nie nadesłał danych, pozwalających na ustalenie choćby w przybliżeniu jego wydatków, związanych z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Powyższe ustalenia nie pozwalają na uznanie, aby skarżący zaliczał się do osób ubogich, dla których przeznaczona jest instytucja prawa pomocy. Podkreślenia wymaga, że przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy nie prowadzi się dochodzenia, szczególnie w sytuacji, gdy dokładne dane umożliwiające pełną ocenę stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych strony nie są znane, gdyż uchyla się ona od złożenia stosownych dokumentów w tym przedmiocie. Sprawą zainteresowanej strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że niewykonanie wezwania do złożenia dodatkowych oświadczeń lub dokumentów uniemożliwia dokonanie rzetelnej analizy sytuacji finansowej strony (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 marca 2006 r., sygn. akt II OZ 235/06, niepubl.). Uwzględniając powyższe, orzeczono jak w sentencji postanowienia.