VII SA/Wa 1590/10

Referendarz sądowy -Katarzyna Pakuła- Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 listopada 2010 r. po rozpoznaniu wniosku R. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym w sprawie ze skargi R. K. na postanowienie Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2010 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania odwoławczego postanawia: odmówić R. K. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 5 października 2010r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wpłynął formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy R.K., w którym wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Z nadesłanego formularza wynika, że skarżąca wraz z mężem zamieszkuje w mieszkaniu o pow. 37 m ² i utrzymuje się z dochodów uzyskiwanych przez siebie oraz małżonka w łącznej wysokości 3.490,00 złotych brutto miesięcznie. Wnioskodawczyni podała, że ma na utrzymaniu zwierzęta domowe. Wyszczególniła, że ponosi następujące koszty: opłatę za czynsz w wysokości 205,00 złotych, opłatę za energię w wysokości 80,00 złotych, opłatę za gaz w wysokości 50,00 złotych, opłatę RTV 105 złotych, węgiel 160,00 złotych, drewno 200,00 złotych kwartalnie, leki 200,00 złotych, wydatki na weterynarza 500,00 złotych, leki weterynaryjne 300,00 złotych, dieta cukrzycowa 450,00 złotych, dieta wnioskodawczyni 450,00 złotych, opłatę za telefon w wysokości 450,00 złotych, ubezpieczenie OC w wysokości 600,00 złotych, wydatki na wyżywienie zwierząt w wysokości 400,00 złotych, sprawy spadkowe i poczta 800,00 złotych, zadłużenie w wysokości 1.460,00 złotych. W niniejszej sprawie zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, którego domaga się skarżąca, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zw. dalej p.p.s.a (Dz. U. z 2002r. nr 153, poz.1270 ze zm.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji i bytowej wnioskodawcy, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 marca 2005 r., sygn. akt: II FZ 137/05, niepub.). Podkreślić należy, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Ubiegający się o taką pomoc powinni poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Koszty sądowe należy traktować jako wydatki bieżące w budżecie rodziny, które winny być zaspokajane na równi z innymi podstawowymi wydatkami. Z powyższego wynika, że strona ma prawo do ubiegania się o zwolnienie od kosztów sądowych ale po spełnieniu przesłanek wskazanych w przepisie art. 246 § 1 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, iż zasadność wniosku wnioskodawczyni rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Do kosztów sądowych na dzień rozpoznawania wniosku zaliczyć można jedynie wpis od skargi w wysokości 100,00 złotych tj. w najmniejszej wysokości, jaką przewidziano w art. 233 p.p.s.a oraz wydanym na podstawie tego przepisu rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzono, że wnioskodawczyni mimo ponoszonych wydatków jest w stanie samodzielnie ponosić w całości koszty sądowe bez spowodowania uszczerbku w koniecznym utrzymaniu dla siebie i małżonka. Podkreślić bowiem należy, iż instytucja prawa pomocy może mieć zastosowanie jedynie wobec osób znajdujących się w skrajnie trudnej sytuacji materialnej uniemożliwiającej zaspokojenie bieżących potrzeb. Analizując wysokość środków którymi dysponuje wnioskodawczyni, sposób prowadzenia gospodarstwa uznano, że do takich osób niewątpliwie nie można jej zaliczyć. Podkreślić należy, że prawo pomocy nie może być nadużywane w sytuacji gdy, strona posiada stałe dochody. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni wraz z małżonkiem ma zapewnione potrzeby bytowe, o czym świadczy wysokość miesięcznego dochodu jaką wspólnie uzyskują tj. kwotę 3.490,00 złotych brutto miesięcznie. Posiadanie przez wnioskodawczynię miesięcznych dochodów w takiej wysokości wyklucza możliwość, uznania jej ze osobę wykazującą trudności w zakresie zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych i nie będącą w stanie ponieść najmniejszych nawet kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Niezależnie od powyższego wyjaśnić należy, że dla potrzeb przyznania prawa pomocy uwzględnia się nie wszystkie wydatki normalnie ponoszone przez wnioskodawcę, lecz tylko te, które służą zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych (zakup żywności, lekarstw, koszty leczenia, podstawowe opłaty związane z utrzymaniem domu lub mieszkania, koszty utrzymania dzieci). W ocenie orzekającego, takiego charakteru nie mają wydatki na wyżywienie zwierząt oraz koszty opieki weterynarza, opłaty związane z usługami pocztowymi oraz inne zadłużenia. Mając na względzie powyższe stwierdzono, że wnioskodawczyni przy ograniczeniu do niezbędnego minimum ponoszonych wydatków będzie w stanie ponieść koszty sądowe samodzielnie. Odmawiając przyznania prawa pomocy uwzględniono również fakt, iż koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami. Zaznaczyć należy, że z uwagi na wyjątkowy charakter instytucji przyznania prawa pomocy powinno być ono stosowane tylko w przypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a mianowicie wtedy gdy strona istotnie nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym było i jest dla niej obiektywnie niemożliwe. Jeżeli natomiast strona ma jakiekolwiek środki majątkowe, a w szczególności posiada stały miesięczny dochód, to powinna partycypować w kosztach postępowania sądowego. Tym samym uznano, że sytuacja materialna wnioskodawczyni nie uzasadnia przychylenia się do wniosku i przyznania prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 ww. ustawy orzeczono jak w sentencji postanowienia.