VII SA/Wa 1642/17

Starszy referendarz sądowy - Katarzyna Pakuła - Getka Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 października 2018r. po rozpoznaniu wniosku adwokata J. Z. o przyznanie wynagrodzenia za pomoc świadczoną z urzędu w sprawie ze skargi M. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki postanawia: 1. odmówić przyznania adwokatowi J. Z. wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji, 2. odmówić przyznania adwokatowi J. Z. wynagrodzenia za postępowanie zażaleniowe. Referendarz sądowy postanowieniem z dnia 21 września 2017r. przyznał [...] prawo pomocy poprzez ustanowienie adwokata, w pozostałym zakresie wniosek oddalił. Okręgowa Rada Adwokacka w [...] w piśmie z dnia 20 października 2017r. poinformowała o wyznaczeniu dla skarżącej pełnomocnika w osobie [...]. W dniu 30 października 2017r. pełnomocnik skarżącej zapoznał się z aktami przedmiotowej sprawy w czytelni Sądu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 8 listopada 2017r. odrzucił skargę wniesioną przez [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017r. nr [...]z uwagi, że we wskazanym terminie skarżąca nie uiściła wpisu sądowego, ani nie wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Pismem z dnia 14 grudnia 2017r. skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 29 grudnia 2017r. odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego. Na powyższe postanowienie pełnomocnik z urzędu działając w imieniu strony skarżącej pismem z dnia 29 stycznia 2018r. wniósł zażalenie. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 3 lipca 2018r. sygn. akt II OZ 686/18 oddalił zażalenie [...] na postanowienie Sądu z dnia 29 grudnia 2017r. Adwokat [...] w piśmie z dnia 9 sierpnia 2018r. wniosła o przyznanie jej według norm prawem przepisanych, kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie i Naczelnym Sądem Administracyjnym. Oświadczyła, że koszty nie zostały zapłacone w całości ani w części. W sprawie zważono, co następuje: Zgodnie z art. 250 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018r., poz. 1302 dalej zwanej jako p.p.s.a) wyznaczony adwokat, radca prawny (...) otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Zaznaczyć należy, że przy przyznawaniu opłaty za czynności adwokata z tytułu zastępstwa procesowego, bierze się pod uwagę niezbędny nakład pracy pełnomocnika, a także charakter sprawy i wkład pracy pełnomocnika w przyczynienie się do rozstrzygnięcia sprawy. Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, przywołany powyżej przepis art. 250 p.p.s.a. nie nakłada na sąd obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wniosek o przyznanie pełnomocnikowi wynagrodzenia podlega bowiem ocenie pod kątem jakości usług świadczonych w ramach pomocy prawnej. Pełnomocnikowi, ustanowionemu na podstawie art. 244 p.p.s.a., należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 p.p.s.a., jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej powoduje bowiem, że to Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i że sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to konieczność ustalenia przez Sąd (referendarza sądowego), czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (tak: w postanowieniu NSA z dnia 9 stycznia 2014 r., sygn. akt I OZ 1226/13; por. także: wyrok NSA z dnia 8 stycznia 2010 r. sygn. akt I FSK 1648/08; postanowienie NSA z dnia 21 października 2010r. sygn. akt II FSK 83/09). W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472). Podkreśla się ponadto, że sąd nie ma obowiązku uwzględnienia każdego wniosku pełnomocnika o zwrot kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu ( postanowienie NSA z dnia 26 czerwca 2015r. sygn. akt I OZ 648/15 ). W szczególności nie uzasadniają przyznania kosztów nieopłaconej pomocy prawnej czynności ustanowionego z urzędu pełnomocnika, które są sprzeczne z zasadami profesjonalizmu. W rozpoznawanej sprawie, mając na uwadze powyższe stwierdzono, że nie zaistniały przesłanki uzasadniające przyznanie wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi skarżącej stosownego wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji. Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została osobiście sporządzona przez skarżącą, postanowienie odrzucające skargę 8 listopada 2017r. wydane zaś na posiedzeniu niejawnym. Czynności podjęte przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika w postępowaniu przed Sądem I instancji polegały jedynie na zapoznaniu się z aktami sprawy w czytelni Sądu w dniu 30 października 2017r. Mając na uwadze powyższe, trudno zatem uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie w postępowaniu w pierwszej instancji rzeczywistej pomocy prawnej. Faktyczna pomoc prawna polega m.in na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych i opinii prawnych, wyrażaniu stanowiska w sprawie, czy też występowaniu przed sądem. W rozpoznawanej sprawie taka pomoc w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji nie została udzielona. W tej sytuacji stwierdzić trzeba, że wniosek o przyznanie wynagrodzenia jest bezzasadny i brak jest podstaw do jego uwzględnienia. Brak jest również podstaw do przyznania wynagrodzenia wyznaczonemu pełnomocnikowi adwokatowi [...] wynagrodzenia z tytułu wniesienia zażalenia na postanowienie z dnia 29 grudnia 2017r. Pełnomocnik z urzędu wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 29 grudnia 2017r. odrzucające wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu. Podkreślić należy, że w niniejszej sprawie Sąd postanowieniem z dnia 8 listopada 2017r. odrzucił skargę wniesioną przez [...] na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] maja 2017r. nr [...] z uwagi, że we wskazanym terminie skarżąca nie uiściła wpisu sądowego, ani nie wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Powyższe postanowienie nie zostało zaskarżone. Podkreślić więc trzeba, że skoro wyznaczony pełnomocnik, uznał, że niezasadne jest wnoszenie środka odwoławczego od ww. postanowienia to powinien ewentualnie rozważyć złożenie w imieniu skarżącej wniosku o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi tj. uiszczenia wpisu sądowego, co mogłoby umożliwić skarżącej ochronę jej praw w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Jak wynika z akt sprawy wniosku takiego nie złożył. Z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi wystąpiła osobiście skarżąca. Podkreślić również należy, że rozpoznający zażalenie na postanowienie Sądu z dnia 29 grudnia 2017r. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 3 lipca 2018r. sygn. akt II OZ 686/18 wskazał, że " (...) wymienione w zażaleniu okoliczności mogły stanowić usprawiedliwioną przeszkodę w zachowaniu terminu procesowego przez skarżącą, ale nie jej pełnomocnika, od którego można wymagać, aby przy prowadzeniu sprawy zachował właściwą profesjonaliście staranność". W świetle powyższego stwierdzić trzeba, że w sprawie nie doszło do udzielenia profesjonalnej pomocy prawnej. W tym stanie rzeczy okoliczności sprawy nie uzasadniały uwzględnienia zgłoszonego żądania w zakresie przyznania wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie zażalenia na postanowienie Sądu z dnia 29 grudnia 2017r. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 250 w zw. art. 258 § 2 pkt 8 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.