VII SA/Wa 1674/11
WyrokWSA w Warszawie2012-01-11
Skład orzekający: Agnieszka Wilczewska-Rzepecka, Mirosława Kowalska, Bożena Więch-Baranowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o nakazie rozbiórki budynku mieszkalnego, wydana na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, może zostać utrzymana w mocy, jeśli organ nie ustalił w sposób należyty, czy właściciele planują remont, odbudowę lub wykończenie obiektu, a także czy budynek był faktycznie nieużytkowany?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego, stwierdzając, że organy obu instancji naruszyły przepisy postępowania (art. 7, 77, 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, a organ II instancji dodatkowo art. 136 k.p.a. i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.). Organy nie wyjaśniły należycie, czy właściciele planują remont budynku, czy budynek był faktycznie nieużytkowany, a także nie przeprowadziły należycie postępowania wyjaśniającego, w tym rozprawy administracyjnej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy.Stan faktyczny
Skarżący E. K. i S. W. wnieśli o stwierdzenie nieważności decyzji nakazującej rozbiórkę budynku mieszkalnego, argumentując, że zostali pominięci w postępowaniu i nie wiedzieli o wydaniu decyzji. Organy administracji obu instancji odmówiły stwierdzenia nieważności, uznając, że decyzja o rozbiórce została wydana prawidłowo na podstawie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego, a zarzuty dotyczące braku udziału w postępowaniu nie są podstawą do stwierdzenia nieważności. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał skargę za zasadną, uchylając zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego oraz poprzedzającą ją decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego; stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Wilczewska-Rzepecka (spr.), , Sędzia WSA Mirosława Kowalska, Sędzia WSA Bożena Więch-Baranowska, Protokolant ref. staż. Hubert Dobrowolski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi E. K. i S. W. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. znak [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji; II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r., znak: [...], na podstawie art. 156 § 1, 157 § 1 oraz art. 158 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm. – zwanej dalej k.p.a.), po rozpatrzeniu wniosku E. K., S. W.a w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2010 r., znak [...], którą nakazano D. H., S. W., E. K., rozbiórkę uszkodzonego w wyniku osunięcia się ziemi, będącego w złym stanie technicznym, nieużytkowanego budynku mieszkalnego ozn. nr ewid. [...] położonego na działce nr [...] w [...] i uporządkowanie terenu po rozbiórce
- odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2010 r., znak [...].
W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 10 marca 2011 r. do organu wpłynęło przesłane przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] pismo E. K. i S. W. z dnia 1 marca 2011 r. dotyczące wydanej przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] decyzji z dnia [...] października 2010 r., znak: [...] którą nakazano rozbiórkę uszkodzonego w wyniku osunięcia się ziemi, będącego w złym stanie technicznym, nieużytkowanego budynku mieszkalnego nr [...] położonego na działce nr [...] w [...] i uporządkowanie terenu po rozbiórce.
W odpowiedzi na pismo [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] marca 2011 r., wzywające do sprecyzowania ww. wniosku, wnioskodawcy pismem z dnia 28 marca 2011 r. wskazali, iż wnoszą o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] decyzji z dnia [...] października 2010 r. Jako podstawę swojego żądania E. K. i S. W. podali, że powyższa decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, w tym procesowego. Nie wiedzieli o wydaniu decyzji rozbiórkowej i zostali pominięci w postępowaniu.
Pismem z dnia 5 kwietnia 2011 r. organ zawiadomił strony o wszczęciu na wniosek E. K. i S. W. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...].
Argumentując decyzję z dnia [...] kwietnia 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] zauważył, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2010 r., znak: [...], jest wynikiem przeprowadzonego przez ten organ postępowania administracyjnego w sprawie stanu technicznego budynku mieszkalnego ozn. nr [...] na działce nr ewid. [...] w [...]. W toku postępowania organ ustalił, że w wyniku osuwiska mas ziemnych, powstałego w skutek długotrwałych i intensywnych opadów deszczu, budynek mieszkalny uległ uszkodzeniu.
Następnie organ wojewódzki zauważył, że jedną z podstawowych zasad Kodeksu postępowania administracyjnego jest zasada trwałości decyzji administracyjnych gwarantująca bezpieczeństwo obrotu prawnego, wyrażona w art. 16 § 1 k.p.a. Wzruszenie decyzji ostatecznych może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych Kodeksem lub w ustawach szczególnych. Są to sytuacje nadzwyczajne, enumeratywnie wymienione w przepisach prawnych.
Wszczęcie, na żądanie strony, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, nie zwalnia organu od przeprowadzenia kontroli decyzji w pełnym zakresie, pod względem istnienia bądź nieistnienia w dacie wydania decyzji przesłanek wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a.
Stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej może mieć miejsce jedynie w przypadku, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w ww. przepisie, powodujących nieprawidłowe ukształtowanie stosunku materialnoprawnego pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Kontrola wykraczająca poza badanie sprawy w aspekcie występowania przyczyn określonych w art. 156 § 1 k.p.a. przepisie jest niedopuszczalna.
Dokonując analizy rozstrzygnięcia organu powiatowego pod kątem oceny wystąpienia podstaw stwierdzenia nieważności z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] stwierdził, że w rozważanym przypadku nie zachodzą przesłanki rażącego naruszenia prawa o jakich mowa w art. 156 § 1 k.p.a. O rażącym naruszeniu prawa można mówić wówczas, gdy stwierdzone naruszenie ma znacznie większą wagę niż stabilność decyzji ostatecznej. W orzecznictwie sądowym i doktrynie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa następuje wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią przepisu prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Nie zachodzi też druga z wymienionych w ww. przepisie przesłanek tj. wydanie decyzji bez podstawy prawnej, która ma miejsce w sytuacji, gdy w obowiązującym systemie prawnym brak jest przepisu uprawniającego organ administracji do rozstrzygnięcia sprawy w drodze decyzji administracyjnej.
Podstawą materialnoprawną decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2010 r., znak [...] jest art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 z póź. zm.), który stanowi, że jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzją nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia .
Akta sprawy organu stopnia powiatowego wskazują, że w wyniku oględzin budynku mieszkalnego nr [...] w [...], dokonanych przez ten organ podczas kontroli przeprowadzonej w dniu 5 czerwca 2010 r. i w dniu 21 czerwca 2010 r. w obecności D. H., stwierdzono wystąpienie uszkodzeń budynku. Na wszystkich ścianach wewnętrznych pojawiły się pęknięcia ukośne, pionowe i poziome. Pęknięcia stwierdzono też na ścianach zewnętrznych, narożniki południowo-wschodni i północno-zachodni "odjechały" a słupy murowane przy wejściu do budynku uległy przesunięciu.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] w związku z zaistniałymi wątpliwościami dotyczącymi stanu technicznego budynku i spełnienia warunków jego bezpiecznego użytkowania, postanowieniem z dnia [...] czerwca 2010 r., znak: [...] zobowiązał D. H. do przedłożenia ekspertyzy technicznej uwzględniającej geotechniczne warunki posadowienia budynku.
Rzeczoznawca budowlany na podstawie przeprowadzonej analizy uszkodzeń powstałych w budynku oraz po uwzględnieniu technicznego stanu jego elementów konstrukcyjnych wskazał w ekspertyzie, że z uwagi na dalsze istnienie zagrożenia uaktywnienia się osuwiska bezcelowe jest wykonywanie jakichkolwiek prac remontowych przedmiotowego budynku. Budynek z uwagi na jego zły stan techniczny zagraża życiu i zdrowiu ludzi. Należy go rozebrać i roboty te powierzyć wyspecjalizowanej firmie. Uprawniony geolog po przeprowadzeniu badań geotechniczny w rejonie przedmiotowego budynku mieszkalnego podzieli stanowisko rzeczoznawcy budowlanego co do bezcelowości wykonywania jakichkolwiek prac zmierzających do zabezpieczenia lub remontu przedmiotowego budynku, argumentując to dalszym istnieniem zagrożenia uaktywnienia się osuwiska.
W świetle stwierdzonych uszkodzeń budynku oraz wskazań ekspertyzy sporządzonej przez osobę uprawnioną [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] uznał stanowisko organu powiatowego stwierdzające, że przedmiotowy budynek mieszkalny nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, tj. stanu podpadającego pod normę prawną zawartą w art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, za zgodne z prawem. Uznał także, że organ powiatowy prawidłowo określił terminy przystąpienia do robót rozbiórkowych i ich zakończenia. Ponadto, obowiązek prawidłowo nałożył na wszystkich współwłaścicieli działki nr [...] w [...] tj. D. H., S. W., E. K. W drodze decyzji, ogłoszonej ustnie wyłączył z użytkowania budynek mieszkalny, tym samym wymóg aby obiekt był nieużytkowany, został spełniony.
Badając pozostałe podstawy nieważności wynikające z treści przepisu: art. 156 § 1 k.p.a. organ wojewódzki nie stwierdził okoliczności, wskazujących na wadliwość decyzji w tym zakresie.
Ponadto organ zauważył, że podnoszone we wniosku zarzuty E. K. i S. W., że nie wiedzieli o wydaniu decyzji rozbiórkowej i zostali pominięci w postępowaniu, nie mogą być rozpatrywane podczas weryfikacji decyzji w trybie art. 156 § 1 k.p.a. W postępowaniu prowadzonym w trybie nieważnościowym organ ma obowiązek rozpatrywania sprawy tylko w granicach określonych wart. 156 § 1 k.p.a., a wskazane przez wnioskujących aspekty nie zostały wyszczególnione w ww. przepisie jako przesłanki stanowiące podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji.
Po rozpatrzeniu odwołania E. K. i S. W. od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] kwietnia 2011 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r., znak: [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.,
- utrzymał w mocy wymienioną decyzję organu wojewódzkiego.
W uzasadnieniu organ zauważył, iż stwierdzenie nieważności decyzji może mieć miejsce wówczas, gdy decyzja dotknięta jest w sposób niewątpliwy przynajmniej jedną z wad wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a. Następnie zauważył, że instytucja stwierdzenia nieważności decyzji służy eliminacji z obrotu prawnego takich rozstrzygnięć wydawanych w toku administracyjnego postępowania jurysdykcyjnego, które ze względu na ich kwalifikowane wady pozostają w oczywistej sprzeczności z podstawowymi zasadami państwa prawnego i obowiązującego systemu prawnego. Możliwość eliminacji z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności także ostatecznych decyzji, skłoniła ustawodawcę do ograniczenia możliwości stwierdzenia nieważności jedynie do decyzji obarczonych najcięższymi wadami prawnymi, wyczerpująco wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a.
Właściwy organ orzeka więc o stwierdzeniu nieważności badanej decyzji tylko wtedy, jeżeli równocześnie stwierdzi, iż wystąpiła przynajmniej jedna z podstaw stwierdzenia nieważności, wyczerpująco wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. oraz w przypadku, gdy nie zachodzi żadna z negatywnych przesłanek stwierdzenia nieważności, a więc nie upłynął termin dopuszczalności stwierdzenia nieważności badanej decyzji, ani też decyzja nie wywołała nieodwracalnych skutków prawnych.
Do rażącego naruszenia prawa dochodzi wówczas, gdy decyzja w sposób oczywisty i bezsporny narusza konkretny przepis prawa, a ponadto jego obowiązywanie wywołuje skutki niemożliwe do zaaprobowania w praworządnym państwie.
Ponadto organ II instancji podkreślił, iż w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji uwzględnia się stan faktyczny i prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji.
Ze zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego wynika, iż decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2010 r., znak: [...], nie jest obarczona żadną z wad, o których mowa w art. 156 § 1 k.p.a., obligującą organ do stwierdzenia nieważności decyzji.
Decyzja organu powiatowego z dnia [...] października 2010 r. została wydana na podstawie art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, zgodnie z którym, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia.
Z akt sprawy wynika, że budynek, objęty nakazem rozbiórki, jest w złym stanie technicznym. Powyższe potwierdza dokumentacja fotograficzna oraz protokoły z oględzin z dnia 5 czerwca 2010 r. oraz z dnia 21 czerwca 2010 r. stwierdzające m.in., że "w skutek osuwania się ziemi (stoku) tak powyżej jak i poniżej budynku, uległ popękaniu i wytoczeniu. Pęknięcia na wszystkich ścianach tak zewnętrznych jak i wewnętrznych (...) odjechały narożniki (...) przy wejściu przesunięte i rozerwane slupy murowane z cegły".
Powyższe potwierdza również ekspertyza techniczna dotycząca stanu technicznego budynku, uwzględniająca geotechniczne warunki posadowienia budynku, wykonana przez uprawnionego rzeczoznawcę budowlanego, z której wniosków i zaleceń wynika, iż "z uwagi na dalsze istnienie zagrożenia uaktywniania się (...) osuwiska, bezcelowe jest wykonanie jakichkolwiek prac remontowych przedmiotowego budynku. (...) ze względu na zagrożenie życia lub zdrowia ludzi, wynikającego ze złego stanu technicznego, zaleca się wyłączenie budynku w całości z użytkowania".
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego zauważył, iż, szczegółowe postępowanie w sprawie rozbiórki, o której mowa w art. 67 ustawy Prawo budowlane określa rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 30 sierpnia 2004 r. w sprawie warunków i trybu postępowania w sprawach rozbiórek nieużytkowanych lub niewykończonych obiektów budowlanych (Dz. U. z 2004r. Nr 198, poz. 2043 z późn. zm.). Z rozporządzenia tego wynika, że wydanie decyzji o rozbiórce obiektu budowlanego na podstawie art. 67 ust. 1 musi być poprzedzone m.in. oględzinami tego obiektu i rozprawą administracyjną (§ 3 ww. rozporządzenia).
W związku z powyższym prawidłowo, po przeprowadzeniu postępowania dowodowego, tj. m.in. przeprowadzeniu oględzin obiektu budowlanego oraz przeprowadzeniu rozprawy administracyjnej w dniu 25 października 2010 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] kontrolowaną decyzją z dnia [...] października 2010 r., nakazał w trybie art. 67 ust. 1 Prawa budowlanego rozbiórkę nie użytkowanego budynku mieszkalnego, uszkodzonego w wyniku osunięcia się ziemi i będącego w złym stanie technicznym.
Mając na uwadze powyższe Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego ocenił, że prawidłowo [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki do stwierdzenia nieważności badanej decyzji, a więc nie jest ona obarczona żadną z wad kwalifikowanych wymienionych w art. 156 § 1 k.p.a.
Odnosząc się do zarzutów zawartych w odwołaniu, dotyczących braku udziału odwołujących w postępowaniu zakończonym decyzją Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2010 r., organ II instancji stwierdził, iż z akt przedmiotowej sprawy wynika, że wszyscy współwłaściciele budynku mieszkalnego ozn. nr ewid. [...] położonego na działce nr [...] w [...], byli powiadomieni o toczącym się postępowaniu (zwrotne potwierdzenie wezwania na rozprawę administracyjną podpisane przez D. H.). Wskazał także, iż brak udziału strony w postępowaniu jest przesłanką do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ust. 4 k.p.a.) a nie stwierdzenia nieważności decyzji w trybie art. 156 §1 k.p.a.
Ponadto, organ II instancji stwierdził, że niesłuszny jest zarzut odwołujących się o braku dowodów na to że budynek był nieużytkowany albo niewykończony. O fakcie, że sporny budynek jest nieużytkowany, świadczy przede wszystkim dokumentacja fotograficzna wykonana podczas jego oględzin (znajdująca się w aktach sprawy), która w sposób jednoznaczny przedstawia stan faktyczny budynku.
Ustosunkowując się do pozostałych argumentów odwołania Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego stwoierdził, iż postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej ma na celu wyjaśnienie jej kwalifikowanej niezgodności z prawem, a nie ponowne rozpoznanie zakończonej sprawy. Organ administracyjny prowadząc postępowanie w trybie nadzorczym, działa jako organ kasacyjny, nie może więc w swojej decyzji rozstrzygać żadnej innej kwestii merytorycznej.
Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na wymienioną decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] czerwca 2011 r. złożyli E. K. i S. W. wnosząc o jej uchylenie.
Decyzji zarzucono:
- rażące naruszenie prawa materialnego
- naruszenie prawa procesowego a w szczególności art. 7,10,77, 107 k.p.a.
- dowolność i sprzeczność ustaleń z zebranym materiałem dowodowym
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga E. K. i S. W. jest zasadna z przyczyn częściowo w niej podniesionych.
Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.).
W rozpoznawanej sprawie tego rodzaju wady i uchybienia wystąpiły, wobec czego skarga została uwzględniona.
Sąd stwierdza, że zarówno Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego jak i [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego z naruszeniem art. 7, 77 i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane, nie wyjaśnił należycie sprawy. Dodatkowo, organ II instancji dopuszczając się naruszenia wymienionych przepisów postępowania naruszył art. 136 k.p.a., a w konsekwencji także art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
W niniejszej sprawie, w postępowaniu nieważnościowym kontrolowana była decyzja Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2010 r., znak [...], której materialnoprawną podstawę stanowił art. 67 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane.
Zgodnie z tym przepisem, jeżeli nieużytkowany lub niewykończony obiekt budowlany nie nadaje się do remontu, odbudowy lub wykończenia, właściwy organ wydaje decyzją nakazującą właścicielowi lub zarządcy rozbiórkę tego obiektu i uporządkowanie terenu oraz określającą terminy przystąpienia do tych robót i ich zakończenia.
W literaturze przedmiotu oraz w orzecznictwie sądowoadministracyjnym wskazuje się, iż przed wydaniem decyzji nakazującej, w trybie art. 67 ust. 1 ustawy Prawo budowlane rozbiórkę obiektu budowlanego i uporządkowanie terenu organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do przeprowadzenia stosownego postępowania wyjaśniającego, w toku którego powinien ustalić, czy właściciel lub zarządca obiektu budowlanego planuje - poprzez remont, odbudowę lub wykończenie - przywrócić dany obiekt do stanu technicznego zgodnego z przepisami Prawa budowlanego i innych odpowiednich regulacji. Szczegółowe przepisy w tej materii zawierają akty prawne rangi podustawowej wydane na podstawie art. 72 Prawo budowlane, m.in. rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 czerwca 2003 r. w sprawie warunków i trybu postępowania dotyczącego rozbiórek oraz zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego. Na mocy § 3 tego rozporządzenia organ nadzoru budowlanego - przed wydaniem decyzji o rozbiórce - jest zobligowany do ustalenia przyczyny niewykonania przez właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego obowiązku wyremontowania, odbudowy lub wykończenia obiektu budowlanego, do dokonania oględzin i oceny stanu technicznego (włącznie ze sporządzeniem ekspertyzy technicznej obiektu budowlanego) oraz do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej. Brzmienie tego przepisu wskazuje, iż decyzja o nakazie rozbiórki może być wydana dopiero w sytuacji, gdy właściciel lub zarządca obiektu budowlanego nie zamierza podjąć się jego remontu, odbudowy lub wykończenia pomimo istnienia możliwości technicznych z tym zakresie. W przeciwnym razie organ nadzoru budowlanego powinien wydać decyzję na podstawie art. 66 ustawy Prawo budowlane, nakazując usuniecie stwierdzonych nieprawidłowości w określonym terminie. Dopiero brak wypełnienia tego obowiązku, przy równoczesnym spełnieniu przesłanek art. 67 ustawy Prawo budowlane (co będzie stanowić regułę), uzasadnia podjęcie decyzji o nakazie rozbiórki danego obiektu budowlanego. We wszystkich ww. przypadkach organ nadzoru budowlanego jest zobligowany do przeprowadzenia rozprawy administracyjnej na podstawie przepisów rozdziału V działu II k.p.a. bez względu na to, czy w danej sytuacji faktycznej zostały spełnione przesłanki art. 89 k.p.a. (zob. S. Szuster w: Z. Cieslik, S. Szuster, Komentarz di art. 67 ustawy Prawo budowlane, system informacji prawnej LEX/el., 2003; wyrok NSA z dnia 8 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 515/08, LEX nr 558403).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, Sąd stwierdza, że organy obu instancji kontrolując w postępowaniu nieważnościowym decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...] października 2010 r. nakazującą D. H., S. W., E. K., rozbiórkę budynku mieszkalnego ozn. nr ewid. [...] położonego na działce nr [...] w [...], nie zauważyły, że organ stopnia powiatowego stwierdzając, że sporny budynek był nieużytkowany nie poczynił w ogóle wyjaśnień w tym zakresie. Podczas, gdy z akt sprawy – zdjęć - wynika, że budynek mógł być użytkowany przez skarżących, gdyż np. w jego oknach znajdują się firanki, donice z kwiatami.
Sąd stwierdza, iż decyzja organu stopnia powiatowego winna być poprzedzona nie tylko oględzinami, ale i rozprawą administracyjną, co jak wskazano wyżej wynika z rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 marca 2003 r. w sprawie warunków i trybu postępowania dotyczącego rozbiórek oraz zmiany sposobu użytkowania obiektu.
W przedmiotowej sprawie, co prawda o rozprawie administracyjnej byli powiadomieni wszyscy współwłaściciele budynku mieszkalnego ozn. nr ewid. [...] położonego na działce nr [...] w [...], w tym skarżący E. K. i S. W. (wezwania odebrał trzeci ze współwłaścicieli – D. H.) i co prawda współwłaścicielka D. H. poinformowała, że występuje jako pełnomocnik w imieniu pozostałych właścicieli, to jednak nie okazała ani nie złożyła do akt pełnomocnictwa.
Organy orzekające w trybie nieważności nie rozważyły także tego, czy organ powiatowy ustalił bezspornie, co planują zrobić z budynkiem właściciele, tj. czy chcą poprzez remont, odbudowę lub wykończenie - przywrócić dany obiekt do stanu technicznego zgodnego z przepisami Prawa budowlanego i innych odpowiednich regulacji, czy też nie będą podejmowali takich działań np. remontu.
Wolę rozbiórki budynku mieszkalnego ozn. nr ewid. [...] położonego na działce nr [...] w [...] wyraziła jedna ze współwłaścicielek – D. H., której udział w nieruchomości wspólnej wynosi 1/8. Pozostali współwłaściciele o udziałach 6/8 i 1/8 nie wypowiedzieli się w tej kwestii w ogóle.
Ujawnione naruszenie przepisów prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy powoduje uchylenie zaskarżonej decyzji organu II instancji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, z mocy art. 145 § 1 ust. 1 pkt c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na mocy art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w pkt 2-gim wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 29.07.2026. · Źródło