VII SA/Wa 1676/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak-Pęczkowska (spr.), , Sędzia WSA Bogusław Cieśla, Sędzia WSA Paweł Groński, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Ciszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2011 r. sprawy ze skargi A. B., M. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy sporządzenia kserokopii dokumentów I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Sygn. akt VII SA/Wa 1676 11 UZASADNIENIE Wojewoda [...] postanowieniem z [...] czerwca 2011 r. (nr ...), na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U.Nr 98 z 2000r., poz.1071 ze zm.), dalej k.p.a., po rozpatrzeniu zażalenia M. B. - utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z [...] maja 2011 r. (...) odmawiające sporządzenia kopii dokumentów z akt dot. decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2010r. o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce nr ew.[...] w [...] przy ul. [...]. Organ wskazał, że [...] marca 2011 r. M. B., złożyła podanie o wznowienie postępowania zakończonego ww. decyzją z [...] grudnia 2010r. na podstawie art. 145 §1 pkt 4 k.p.a. Postanowieniem z [...] kwietnia 2011 r. organ wznowił postępowanie w tej sprawie. Dnia 26 kwietnia 2011 r. M. B. zwróciła się o udostępnienie i umożliwienie sporządzenia kserokopii akt postępowania wznowionego i zwyczajnego. Postanowieniem z [...] maja 2011 r. organ I instancji nie uwzględnił ww. wniosku w zakresie udostępnienia i sporządzenia kserokopii akt dotyczących pozwolenia na budowę. Organ odwoławczy wyjaśnił, że w przypadku art. 145 §1 pkt 4 kpa, organ nie bada we wstępnej formalnej fazie postępowania, czy podmiot wnoszący podanie istotnie ma przymiot strony, gdyż kwestia ta będzie oceniana w postępowaniu prowadzonym po wydaniu postanowienia, o jakim mowa w art. 149 § 2 kpa. Z decyzji o pozwoleniu na budowę wynika, że organ I instancji nie przyznał M. B. statusu strony. W art. 73 § 1 kpa wskazuje się, że prawo domagania się spełnienia obowiązków określonych w § 1 i § 2 kpa, przysługuje wyłącznie stronie postępowania. Stwierdzenie, czy przyczyna wznowienia postępowania rzeczywiście wystąpiła i jakie z tego wynikną skutki dla rozstrzygnięcia sprawy, będzie wyrażone w decyzji wydanej w oparciu o art. 151 kpa, która ujawni, czy wnioskodawcy przysługuje status strony, a zatem, czy będzie mogła skutecznie żądać wglądu do akt sprawy. Z tych względów chybiony był zarzut zażalenia o naruszeniu art. 73 § 1 kpa. Skargę na to postanowienie złożyli M. B. i A. B. zarzucając uchybienie art. 73 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 149 § 1 i 2 k.p.a. i wskazując, że jako właściciele sąsiedniej nieruchomości, leżącej w obszarze oddziaływania obiektu, złożyli wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją pozwalającą na jego budowę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Starosta [...] wznowił postępowanie. Pismem z 22 kwietnia 2011 r. zawiadomił skarżących o jego wszczęciu i powołując się na art. 10 i art. 73 § 1 k.p.a. poinformował o możliwości zapoznania się z aktami oraz zgłaszania uwag. Skarżący nie zgodzili się ze stanowiskiem organów wskazując, że zgodnie z art. 73 § 1 k.p.a. strona może wykonywać prawo wglądu do akt sprawy w każdym stadium postępowania również nadzwyczajnego. Prawo strony do przeglądania akt sprawy i żądania wydania uwierzytelnionych odpisów dotyczy całych akt, a więc wszystkich stadiów postępowania. Na poparcie swego stanowiska skarżący powołali orzecznictwo i piśmiennictwo. Stwierdzili, że skoro istotą sprawy jest wznowienie postępowania i ustalenie, czy przyczyna wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wystąpiła, tj. czy strona bez własnej winy nie brała udziału w ww. postępowaniu, to wydanie decyzji, o której mowa w art. 151 § k.p.a. wymaga analizy decyzji Starosty [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. oraz materiału dowodowego będącego podstawą jej wydania. Akta postępowania zakończonego decyzją z [...] grudnia 2010 r. stanowią zatem część akt tej sprawy, co oznacza, że również akta postępowania zwykłego objęte są dyspozycją art. 73 § 1 k.p.a. Odmowa udostępnienia akt nie tylko narusza art. 73 § 1 k.p.a., ale i art. 10 k.p.a., gdyż bez pełnego wglądu do akt nie jest możliwa realizacja zasady czynnego udziału strony w postępowaniu. Organy nie wzięły pod uwagę argumentów wniosku o udostępnienie akt oraz zażalenia, a przede wszystkim charakteru sprawy we wznowionym postępowaniu. Z jednej strony organ na wniosek skarżących wznawia postępowanie, uznając za stronę, z drugiej odmawia dostępu do akt postępowania zwykłego, którego wznowione postępowanie dotyczy. Wydanie postanowienia o wznowieniu postępowania oznacza, że wniosek nie tylko spełnia wymogi wynikające z art. 148 k.p.a., ale także pochodzi od podmiotu do jego złożenia uprawnionego, który z chwilą wydania postanowienia, o którym mowa w art. 149 § 1 k.p.a. staje się stroną tego postępowania, (por. wyrok WSA w W-wie z 28 czerwca 2004, sygn. akt IV 3960/02 - Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Skarżący na poparcie swego stanowiska powołali wyrok WSA w Warszawie z dnia 9 września 2010 sygn. akt IV SA/Wa 1114/10. (Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych), w którym wywiedziono, że zweryfikowaniu tego, czy dany podmiot ma interes prawny w sprawie, a w konsekwencji tego, czy został niesłusznie pominięty w danym postępowaniu administracyjnym, służy postępowanie o wznowienie tego postępowania. Dokonywanie takich ocen w toku rozpatrywania wniosku o udostępnienie akt postępowania jest nieuprawnionym wkraczaniem w zakres postępowania wznowieniowego. Skoro skarżąca podnosi, że jest stroną postępowania zakończonego decyzją i została w tym postępowaniu pozbawiona udziału, to powinna złożyć wniosek o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z uwagi na wystąpienie przesłanki wznowieniowej wskazanej w art. 145 § 1 pkt 4 K.p.a. We wznowionym postępowaniu skarżąca może ubiegać się o udostępnienie akt sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego mogącego mieć wpływ na wynik sprawy lub istotnych wad w przeprowadzonym postępowaniu. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie doszło do istotnego naruszenia art. 73 k.p.a., wobec czego skarga zasługiwała na uwzględnienie. Poddanym kontroli Sądu postanowieniem z [...] czerwca 2011 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy postanowienie Starosty [...] z [...] maja 2011 r., którym organ ten "odmówił sporządzenia kopii dokumentów z akt sprawy dotyczących decyzji Starosty [...] z [...] grudnia 2010r. o pozwoleniu na budowę ww. budynku mieszkalnego. W związku z powyższym przede wszystkim przypomnieć trzeba, że zgodnie z art. 73 § 1 i 2 k.p.a. w każdym stadium postępowania organ administracji publicznej jest obowiązany umożliwić stronie przeglądanie akt sprawy oraz sporządzanie z nich notatek i odpisów (prawo to przysługuje również po zakończeniu postępowania), przy czym strona może żądać uwierzytelnienia sporządzonych przez siebie odpisów lub wydania jej z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów, o ile jest to uzasadnione ważnym interesem strony. Regulacja ta służy zatem zapewnieniu rzeczywistego funkcjonowania zasady jawności postępowania wobec strony, na której opiera się zasada czynnego udziału strony, co z kolei zapewnia realizację zasad prawdy obiektywnej i pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa. Wynika z tego, że powyższy obowiązek ciąży na organie administracji publicznej prowadzącym dane postępowanie w każdym jego stadium w stosunku do podmiotu posiadającego przymiot strony w tym postępowaniu. W niniejszej sprawie M. B. domagała się udostępnienia i umożliwienia sporządzenia kserokopii akt postępowania wznowionego - na jej wniosek - postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2011 r. wraz z aktami zgromadzonymi w postępowaniu zwyczajnym, zakończonym ww. decyzją ostateczną. Jako przesłankę uzasadniającą wznowienie postępowania skarżąca wskazała art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a zatem fakt niebrania w nim udziału bez własnej winy. Przypomnieć zatem trzeba, że sprawa o wznowienie postępowania jest odrębną sprawą administracyjną załatwianą w dwóch etapach zgodnie z regułami kodeksu postępowania administracyjnego. Pierwsza z nich dotyczy oceny formalnej podstaw wznowienia, a kończy ją postanowienie o wznowieniu postępowania albo postanowienie o odmowie wznowienia postępowania. Druga faza ma natomiast miejsce wyłącznie po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania, które zgodnie z art. 149 § 2 k.p.a. stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania, co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. W sytuacji gdy wniosek o wznowienie opiera się o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. i zawiera stwierdzenie, że składający to podanie podmiot uważa, iż przysługiwał mu przymiot strony w postępowaniu, w którym został pominięty, to zasadą jest, iż weryfikacja tych twierdzeń następuje w drugiej fazie postępowania. Nie oznacza to jednak, zdaniem Sądu, że w pierwszej fazie postępowania wznowionego na postawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. wnioskodawcy nie przysługują uprawnienia wynikające z art. 73 k.p.a. w zakresie udostępnienia akt postępowania zwyczajnego. Po wydaniu postanowienia, na podstawie art. 149 § 1 k.p.a. wnioskodawca staje się bowiem stroną postępowania wznowionego, pomimo iż ostateczna weryfikacja jego twierdzeń przedstawionych we wniosku o wznowienie powstępowania nastąpi dopiero w drugiej jego fazie. Przepis art. 10 § 1 k.p.a. ustanawia bowiem zasadę czynnego udziału stron w postępowaniu przez nałożenie na organ administracji obowiązku zapewnienia stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz umożliwienia im - przed wydaniem decyzji - wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Oznacza to, że zasada ta dotyczy również pierwszej fazy wznowionego postępowania. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skoro M. B. utrzymuje, iż jest stroną postępowania zakończonego ostateczną decyzją Starosty [...] z [...] grudnia 2010r. o pozwoleniu na budowę ww. budynku i została w tym postępowaniu niesłusznie pozbawiona udziału, to jedyną drogą do weryfikacji wad w tym zakresie było złożenie wniosku o wznowienie postępowania i - po jego wszczęciu - wykazanie przede wszystkim, że skarżącej przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zwyczajnym. Odmowa udostępnienia akt w przedstawionej sytuacji niewątpliwie stoi w sprzeczności z art. 10 k.p.a. istotnie ograniczając skarżącej czynny udział we wznowionym postępowaniu poprzez uniemożliwienie przygotowania stanowiska odnośnie wystąpienia przesłanki z art. 145 § 1 pkt. 4 k.p.a. w oparciu o całość akt sprawy, a zatem również dokumentacji zgromadzonej w postępowaniu zwyczajnym. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1271).