VII SA/Wa 1696/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Gierak – Podsiadły (spr.), , Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Sędzia WSA Elżbieta Zielińska - Śpiewak, Protokolant Spec. Eliza Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 czerwca 2016 r. sprawy ze skargi R. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r. znak: [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji Przedmiotem skargi wniesionej przez [...]jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]z dnia [...] maja 2015 r. znak: [...], utrzymująca w mocy -w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, decyzję Prezydenta [...]z dnia [...] lutego 2015 r. nr [...] o skierowaniu skarżącego na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. W uzasadnieniu tej decyzji Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. Nr 30, poz. 151 ze zm.), starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Jak stanowi zaś art. 135a tej ustawy, do dnia 3 stycznia 2016 r. skierowanie na badanie lekarskie i badanie psychologiczne w przypadku kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, następuje na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557 ze zm.). I dalej, Kolegium przytoczyło przepis przejściowy jakim jest art. 139 ww. ustawy, po czym wskazało, że w aktach sprawy znajduje się prawomocny wyrok Sądu Rejonowego dla [...]III Wydział Karny z dnia [...] kwietnia 2014 r., sygn. akt III K [...], uznający [...]za winnego tego, że w nocy z 1-go na 2-go maja 2005 r. w [...]prowadził ulicami od ul. [...] do ul. [...] w ruchu lądowym samochód marki [...] o nr rej. [...], znajdując się w stanie nietrzeźwości (0,67 mg/l – wynik I badania, wynik II badania – 0,62 mg/I alkoholu w wydychanym powietrzu), tj. występku z art. 178a § 1 k.k. i za to na podstawie art. 178a § 1 k.k. wymierzający mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności. Wyrok ten został przesłany organowi do wykonania. W tej sytuacji nie doszło do złamania zasady lex retro non agit (a to z uwagi na zastosowanie do zdarzenia mającego miejsce w 2005 r., ustawy z 2011 r., jak wywodzi odwołujący się), bowiem art. 135a ustawy o kierujących pojazdami wyraźnie stanowi, że do dnia 3 stycznia 2016 r. skierowanie na badanie lekarskie i badanie psychologiczne (...), następuje na podstawie wyroku przesłanego przez sąd w trybie ww. art. 182 § 1 kkw. A zatem, jak podało Kolegium, organ I instancji miał podstawy do wydania decyzji w niniejszej sprawie i nie naruszył prawa z przyczyn wskazanych przez skarżącego w odwołaniu. W skardze na ww. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] maja 2015 r., skarżący – [...]wniósł o jej uchylenie. Decyzji tej zarzucił naruszenie przepisów prawa. Wskazał, że zgodnie z art. 82 ustawy o kierujących pojazdami, na badanie psychologiczne kierowane są osoby ubiegające się o zwrot uprawnień. Podał przy tym, że wobec niego orzeczony został 3-letni zakaz prowadzenia pojazdów, a tym samym nielogiczne i wysoce przedwczesne jest kierowanie go w takich okolicznościach na badanie, skoro nie wiadomo, czy będzie ubiegał się o odzyskanie uprawnień. Do tego czasu, a zwłaszcza w czasie, gdy obowiązuje go zakaz prowadzenia pojazdów, jakakolwiek czynność prawna, administracyjna wykonywana w odniesieniu do odzyskania uprawnień (zwłaszcza badanie lekarskie w kierunku czy w tej chwili jest zdolny do prowadzenia pojazdów), jest przedwczesna. Podniósł, że w jego ocenie ustawodawcy chodziło o badanie kierowcy w dniu ubiegania się o zwrot uprawnień, a nie na wiele lat przed ewentualnym zwrotem. Nadto, skarżący wskazał, podobnie jak w postępowaniu administracyjnym, że wadliwym było zastosowanie wobec niego obecnie obowiązującej ustawy o kierujących pojazdami w sytuacji, gdy okoliczności faktyczne miały miejsce na kilka lat przed wejściem jej w życie. Podał również, że nie może obciążać go długość opieszale prowadzonego w jego sprawie postępowania karnego. Konkludując podał, iż w stosunku do niego i w związku ze zdarzeniem mającym miejsce 2 maja 2005 r., winny znaleźć zastosowanie wyłącznie te przepisy, które w tej dacie obowiązywały. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja SKO w [...] z dnia [...] maja 2015 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta [...]z dnia [...] lutego 2015 r. o skierowaniu skarżącego – [...]na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu. Podstawę materialnoprawną wskazanych decyzji stanowi art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami i art. 135a tej ustawy. W obu wymienionych decyzjach wskazano tożsame powody zastosowania tych przepisów, a mianowicie przywołano prawomocny wyrok Sądu Rejonowego [...], III Wydziału Karnego z dnia [...] kwietnia 2014 r. sygn. akt III K [...]i okoliczności z niego wynikające. Jak przyjęto, wskazany wyrok potwierdza, że skarżący z 1-go na 2-go maja 2005 r. prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości. Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 23 września 2014 r., i przy piśmie Sądu z dnia 26 listopada 2014 r. został przekazany do Wydziału Komunikacji Urzędu Dzielnicy [...]celem wykonania. Analizując stan prawny oraz okoliczności sprawy, Sąd uznał, iż tak zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca nie może się ostać. Orzeczenia te wydano bowiem bez przeprowadzenia wyczerpującego postępowania wyjaśniającego (w zakresie koniecznym dla prawidłowego zastosowania ww. przepisów prawa materialnego), czym naruszono art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Wprawdzie prawidłowo ustalono, iż skarżący prowadził pojazd będąc w stanie nietrzeźwości, co potwierdza ww. prawomocny wyrok Sądu z dnia 9 kwietnia 2014 r., i tym samym (wobec daty wydania wymienionego wyroku i brzmienia art. 135a ww. ustawy), prawidłowo zastosowano obecnie obowiązującą ustawę. Niemniej nie poczyniono w sprawie dodatkowych ustaleń, a to w kontekście zbadania, czy wobec orzeczonego przez sąd powszechny środka karnego, przedmiotowym jest kierowanie skarżącego na badania. Rozwijając powyższe zważyć należy, iż zgodnie z art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz. U. z 2015 r., poz. 155), starosta wydaje decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej pozwolenie na kierowanie tramwajem na badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu. Zgodnie z art. 135a tej ustawy, do dnia 3 stycznia 2016 r. skierowanie na badanie lekarskie i badanie psychologiczne w przypadku kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, następuje na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, z późn. zm.). W ocenie Sądu, orzekając w niniejszej sprawie (a to w kontekście ww. przepisów prawa materialnego) nie można było pominąć, iż wskazanym wyrokiem z dnia [...] kwietnia 2014 r. sygn. akt III K [...], Sąd Rejonowy [...], III Wydział Karny prawomocnie orzekł wobec oskarżonego [...]środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 lat. Jak stanowi zaś art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów. Zważyć jednocześnie trzeba, że to sąd powszechny orzeka o zakazie prowadzenia pojazdów, ustalając jednocześnie jakiego rodzaju pojazdów zakaz ten dotyczy i dopiero to orzeczenie stanowi podstawę do cofnięcia uprawnień do ich prowadzenia - w orzeczonym zakresie - przez właściwy organ. Z powyższego wynika więc, iż wobec skarżącego (w związku z ww. wyrokiem sądu powszechnego) zachodzi podstawa do wydania decyzji w trybie art. 103 ust. 1 ww. ustawy. Z akt sprawy nie wynika, czy taka decyzja została już przez organ wydana. Niemniej oczywistym jest, iż decyzja o wskazanej powyżej treści winna być wobec skarżącego wydana, a skarżący winien do orzeczonego przez Sąd powszechny zakazu i związanej z nim decyzji o utracie uprawnień do kierowania pojazdami, się zastosować. To zaś -zdaniem Sądu- oznacza, iż całkowicie bezprzedmiotowym -na tym etapie- może okazać się sprawdzanie stanu zdrowia skarżącego i kierowanie go na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu (a więc - w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem, v. art. 82 ust. 1 ww. ustawy). Powyższe w niniejszej sprawie nie zostało zupełnie dostrzeżone. Wprawdzie decyzja wydawana na podstawie art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a w zw. z art. 135a wskazanej ustawy ma charakter związany. Niemniej dla jej wydania, konieczne jest jeszcze wyczerpujące ustalenie okoliczności faktycznych, bo tylko wówczas można stwierdzić, czy stan sprawy wypełnia hipotezę zawartą w ww. przepisach prawa. Te zaś nie zostały w niniejsze sprawie w pełni poczynione, albowiem zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie, czy skarżący jest kierowcą w rozumieniu ustawy. Przy czym, bezspornym jest, że skarżący ma orzeczony trzyletni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów. Niezależnie więc od wyniku ww. badań psychologicznych, skarżący w związku z zastosowanym przez Sąd środkiem karny, i tak nie może prowadzić żadnych pojazdów. To natomiast wiąże się z obowiązkiem organu do wydania decyzji o cofnięciu mu uprawnień do kierowania pojazdami. Warto dostrzec, że taka sama sankcja grozi w przypadku stwierdzenia na podstawie orzeczenia psychologicznego istnienia przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem (v. art. 103 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o kierujących pojazdami). W konsekwencji, w ocenie Sądu, rację ma skarżący podnosząc, że wobec orzeczonego wobec niego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów, odpadła podstawa do kierowania go na badania psychologiczne. Na badania te, stosownie do ww. art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, może być skierowany tylko kierowca, a więc - osoba uprawniona do kierowania pojazdem silnikowym lub motorowerem (v. art. 2 pkt 21 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym w zw. z art. 2 pkt 1 ustawy o kierujących pojazdami). Z przytoczonych powyżej okoliczności wynika zaś, że wobec skarżącego należało wydać orzeczenie o utracie uprawnień do kierowania pojazdami, co wiąże się z utratą statusu kierowcy. Okoliczności sprawy wskazywałyby więc na to, że skarżący status ten utracił. Jednakże akta sprawy nie pozwalają na wyjaśnienie tej okoliczności, mającej w tym przypadku -wobec brzmienia art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a ustawy o kierujących pojazdami, znajdującego zastosowanie wyłącznie wobec kierowców- znaczenie prawne. Z tych też przyczyn Sąd uznał, iż w sprawie doszło do istotnego naruszenia przepisów procesowych w zw. art. 99 ust. 1 pkt 3 lit. a i art. 135a ustawy o kierujących pojazdami poprzez brak ustalenia, czy skarżący jest kierowcą w rozumieniu ww. przepisów, a wobec tego – czy przedmiotowym pozostaje wydanie wobec niego decyzji kierującej go na badania psychologiczne. Sąd podziela przy tym pogląd wyrażony m. in. w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 8 lutego 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 579/11, na tle przepisów poprzedniej ustawy Prawo o ruchu drogowym (zawierającej podobne rozwiązania prawne; Lex nr 1116589), iż decyzja administracyjna o skierowaniu na badania psychologiczne w celu ustalenia, czy istnieją przeciwskazania psychologiczne do kierowania pojazdem, może być wydana wyłącznie wobec osoby posiadającej uprawnienia do kierowania pojazdem. Przeprowadzenie badania psychologicznego w stosunku do osoby nieposiadającej uprawnień do kierowania pojazdem jest bezprzedmiotowe, z ich wynikiem nie wiążą się bowiem żadne konsekwencje. Orzekając ponownie w sprawie, organ obowiązany będzie uwzględnić powyższe stanowisko Sądu i uzupełnić akta sprawy, celem ustalenia, czy skarżący jest kierowcą w rozumieniu ustawy. Od tego też winien uzależnić rozstrzygnięcie w sprawie. W tej sytuacji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł, jak w sentencji.